PERSOONLIJK; DICK DOOIJES (1909-1998); Fijnzinnige typograaf met bibliofiele trekken

De letterontwerper en typograaf Dick Dooijes is afgelopen zondag op 89-jarige leeftijd in zijn woonplaats Baarn overleden. Dooijes werkte ruim veertig jaar bij Lettergieterij 'Amsterdam' voorheen N....

Van 1968 tot 1974 was hij directeur van de Gerrit Rietveld Academie. Als lid van de Amsterdamse gemeenteraad voor de Partij van de Arbeid gaf hij de aanzet tot oprichting van de Archeologische Dienst. Dooijes was zowel lid van de nationale Raad voor de Kunst als van de Amsterdamse Kunstraad en gedurende vijftien jaar jurylid van de 'Best verzorgde vijftig boeken'. Een kwart eeuw was hij nauw betrokken bij de vier jaar geleden afgeronde inventarisatie van Amsterdamse monumenten.

Dick Dooijes, in 1909 te Amsterdam geboren in een socialistisch milieu, werd in 1926 bij Tetterode de leerling en assistent van S.H. de Roos, ontwerper van letters als de Hollandse Mediaeval en de Egmont.

Toen De Roos terugtrad, volgde Dooijes hem op als ontwerper-tekenaar en beheerder van de Typografische Bibliotheek van Tetterode, een wereldberoemde collectie letterproeven die later zou toevallen aan de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek en toentertijd was ondergebracht in een door de architect De Bazel speciaal ontworpen bibliotheek.

Zes lettertypen ontwierp Dick Dooijes. Het eerste was een Hebreeuws alfabet, bestemd voor drukkerijen in Palestina. Na de oorlog wachtte hem de taak de tekeningen van de Rondo, vervaardigd door de in een concentratiekamp omgekomen joodse kalligraaf Stefan Schlesinger, uit te werken en te voltooien. De letter is een succes en wordt ook vandaag nog toegepast op, bijvoorbeeld, de spiegels van Amsterdamse rondvaartboten.

Eind jaren vijftig volgde de schreefloze Mercator maar Dooijes' meesterstuk is toch vooral de Lectura die in 1969 op de markt kwam en inmiddels ook digitaal beschikbaar is. De productie van deze elegante schreefletter nam zeven jaar in beslag. De destijds in gebruik zijnde zetmachines - dikwijls kolossale gietijzeren gevaartes - moesten gevoed worden met lettermateriaal waarvan de productie veel tijd en vakmanschap vergde.

Naast letterontwerper was Dooijes vormgever van talrijke publicaties. In 1951 ontving hij de H.N. Werkmanprjs voor zijn verzorging van De letter als kunstwerk van G. Knuttel, een met bibliofiele fijnzinnigheid uitgevoerd boek. Experimenteerdrift was wat hem dreef: 'Voorop staat voor mij dat een boek is: een leesding, een studeerding, een bekijkding, kortom een gebruiksvoorwerp, geen object van beeldende kunst.'

Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden