Personal Shopper is grillige en hybride film

Personal Shopper is één lange, vervreemdend lucide variant op de klassieke filmseance. Olivier Assayas maakte een grillige en hybride film; eentje die je steeds dieper zijn labyrint binnenvoert.

Kristen Stewart in Personal Shopper

Het is een welbekend griezeltafereel: een medium, dat in opperste concentratie de wereld van de geesten aanspreekt. De overige deelnemers aan de bij kaarslicht verlichte ceremonie kijken zorgelijk om zich heen, zeker wanneer de tafel onder hun handen begint te wiebelen.

Personal Shopper is in feite één lange, vervreemdend lucide variant op die klassieke filmseance. Het hiernamaals maakt zich hier schijnbaar net zo graag kenbaar middels onaards geklop en zomaar stromende waterkranen, als met mysterieuze WhatsApp-berichtjes. Gotiek vloeit over in 21ste-eeuwse leegte; van een ouderwets spookhuis dwaalt de film vanzelfsprekend naar chique kledingboutiques en anonieme hotelkamers. Personal Shopper kreeg vorig jaar in Cannes honende reacties, maar bezorgde schrijver-regisseur Olivier Assayas (61) op datzelfde festival ook de regieprijs.

Het gaat hier niet om een amuletten dragende cliché-spiritist. De Amerikaanse Maureen (Kristen Stewart) is een bleke, in leren jack gestoken twintiger, die nog steeds wacht op het beloofde teken na de dood van haar tweelingbroer Lewis. Zo lang ze geen contact met hem krijgt, blijft ze terugkeren naar het bij Parijs gelegen landhuis waar Lewis stierf.

Personal Shopper
Drama
Regie: Olivier Assayas.
Met: Kristen Stewart, Lars Eidinger, Anders Danielsen Lie, Nora von Waldstätten, Sigrid Bouaziz.

Assayas (L'eau froide, Irma Vep, L'heure d'été) liet zich in zijn oeuvre nooit op één interesse of genre vastpinnen, en maakte met Personal Shopper een kenmerkend grillige, hybride film. Eentje die je steeds dieper zijn labyrint binnenvoert en daarmee eerder op het gevoel mikt dan op het verstand. Het duidelijkst gebeurt dat tijdens Maureens nachtelijke dwaaltochten door de villa: zo suggestief onheilspellend als die zijn, behoren ze tot de beste, meest zinnelijke momenten van de film. Fragiel zijn ze ook, deze scènes: niet iedereen zal zich laten verleiden door de tastende camerabewegingen, de gracieuze special effects en Stewart die 'Lewis, ben jij dat?' roept tegen het donker.

Eng of niet, die spooktaferelen vormen een bedrieglijk contrast met Maureens alledaagse, extreem materialistische bezigheden. Haar Franse oponthoud bekostigt ze door boodschappen, sieraden en kleding te kopen voor mode-superster Kyra (Nora von Waldstätten). Alsmaar scootert ze heen en weer door Parijs; al net zo routineus neemt ze de trein naar Londen om een exclusieve jurk te kopen.

De actrices Sigrid Bouaziz (l), Kristen Stewart en regisseur Olivier Assayas tijdens de première van Personal Shopper in Cannes. Beeld epa

Opnieuw dus een assistentenrol voor Stewart, nadat ze in Assayas' Clouds of Sils Maria (2014) de hulp speelde van diva-actrice Maria (Juliette Binoche). Maar terwijl de hoofdpersonages uit die film voortdurend samen zijn, is de band tussen Maureen en haar opdrachtgever akelig virtueel. Buiten telefoontjes en e-mails heeft Maureen zelden contact met de onuitstaanbare Kyra. Maureens vriend, die voor een ict-opdracht in Oman zit, spreekt ze ook al enkel via Skype. Zo wordt ze volledig beheerst - zeg gerust bezeten - door mensen die niet of nauwelijks fysiek aanwezig zijn; een ijl, vluchtig leven waarin haar eigen identiteit steeds meer lijkt op te lossen.

Stewart speelt intens, maar ook ingetogen. Ze vertolkt Maureen fraai, als een vrouw die verdwaalt tussen de verschillende dimensies van haar rusteloze bestaan. Het effect is even onbehaaglijk als bezwerend: je hoeft in Personal Shopper niet dood te zijn om als fantoom te wandelen in de werkelijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden