Peking weigert vertoning videokunst

‘Sex scene’. ‘Violence’. ‘Political’. ‘Religion’. Om deze redenen zijn 34 van de ruim 800 door de Nederlandse Stichting The One Minutes ingezonden eenminutenvideo’s door het Chinese Ministerie van Cultuur verboden....

Van onze medewerkster Marina de Vries

Ze mogen niet vertoond worden op de tentoonstelling World One Minutes, die op vrijdag 6 juni als officieel onderdeel van het culturele programma van de Olympische Spelen in het Today Art Museum in Peking geopend zal worden.

Jos Houweling, directeur van de Stichting The One Minutes, reageert laconiek op de censuur. ‘Als je deel wilt nemen aan dit officiële culturele programma, dan weet je van te voren dat er spelregels zijn. Een van die spelregels is de verplichting om dat wat tentoongesteld wordt voor te leggen aan het Ministerie van Cultuur. Hoe hoger men de expositie inschat, hoe zwaarder de controle is.’

The One Minutes is een Nederlandse stichting, gelieerd aan het Sandberg Instituut, masteropleiding voor kunstenaars. Vanuit Nederland is in de afgelopen tien jaar een wereldwijd netwerk en platform van One Minutes opgebouwd – videofilms van exact 60 seconden inclusief aftiteling – waarbij een kleine honderd landen zijn aangesloten. Die landen hebben speciaal voor de World One Minutes in Peking hun beste filmpjes geselecteerd.

Met de censuur zijn kunstenaars uit 22 landen gemoeid, van China tot Amerika, van Groot-Brittannië, Rusland en Nederland tot Congo en Kosovo. Vooral Kosovo is met vier verboden inzendingen zwaar getroffen. ‘In deze video’s is nogal eens sprake van geweld’, verklaart Sophie Leferink, coördinator van de World One Minutes. Uit Nederland zijn twee eenminutenvideo’s geweigerd, volgens Jos Houweling topstukken uit de tentoonstelling. Een ervan is Untitled van Mieke Gerritzen. De beelden uit de video, een onderzoek naar het fenomeen helden, staan ook op sjaals, die eerder bijna uit de winkel van het Stedelijk Museum Amsterdam werden gehaald, omdat bezoekers er aanstoot aan zouden nemen.

Toen waren afbeeldingen van Osama Bin Laden en Adolf Hitler het probleem, nu is dat de Dalai Lama. Houweling: ‘Dat hadden we kunnen weten. Maar we wilden niet van tevoren al zelf censuur plegen. Bovendien is die video niet provocerend bedoeld.’ Gerritzen reageert vanuit Amerika vol onbegrip. ‘De film is niet echt politiek. En ik vind dat je als kunstenaar overal in de wereld moet kunnen zeggen wat je wilt, dus ook in China.’

Net als Gerritzen is de Nederlandse Anne Verhoijsen fel. Haar bij tijd en wijle erotisch gefilmde portret van een gaydanser in Hawaï, onderdeel van de Amerikaanse inzendingen, mag niet worden vertoond: ‘Ik vind het belachelijk. Ik dacht een filmpje te hebben dat er toe doet.’ Verhoijsen zegt wel begrip te hebben voor de beslissing van de Stichting The One Minutes. Die zegt zich mede vanwege tijdgebrek neer te leggen bij de censuur, en heeft de gewraakte videominuten uit het programma gehaald. Verhoijsen: ‘Het heeft geen zin om nu uit principiële overwegingen de hele tentoonstelling terug te trekken. Ook al is het gecensureerd, voor mensen uit China is het beter om bijzondere eenminuten te zien en in een andere wereld te treden, dan om helemaal niks te zien.’

Ook Lotje van Lieshout, de maker van Captain, de andere geweigerde Nederlandse inzending, heeft begrip voor de beslissing. Van Lieshout zegt wel erg verbaasd te zijn over de ingreep. Ze maakte een video over een zich langzaam tot vrouw ontpoppende mannelijke kapitein. Ze had geen moment verwacht dat dat problemen zou geven. Van Lieshout: ‘De video is afgekeurd omdat er seks in te zien zou zijn. Maar er is helemaal geen sprake van seks. Het gaat om naakt.’

Gerritzen vindt dat de organisatie zich er niet bij moet neerleggen: ‘Er blijven ongetwijfeld veel goede films over, maar de films met een duidelijke uitspraak zijn eruit gehaald. Ik vind dat een kwalijke zaak.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden