Peiling Hoe belangrijk was Joop van den Ende voor het Nederlandse theater?

Theatertycoon Joop van den Ende trekt zich wegens gezondheidsredenen terug uit de dagelijkse leiding van zijn bedrijf Stage Entertainment. Wat was zijn betekenis?...

Henk van der Meyden, directeur Stardust Theatre: ‘Hij had lef. Hij introduceerde een Amerikaanse traditie in Europa, musicals die gewoon doorlopen. Dat was nooit vertoond. Maar ik geloof dat Joop nooit stopt. Die energie, die creativiteit blijft in je kop zitten, ongeacht waar je zit; op vakantie in Toscane, in een vergadering of in bed. Er zit geen rem op. Hij wil delegeren, zegt hij, maar dat lukt alleen als je weet wat er speelt.’

Simone Kleinsma, actrice: ‘We werken al bijna dertig jaar samen. Ik was 19 toen ik mijn eerste engagement kreeg. Zeker in het begin bemoeide hij zich overal mee. Het vervelende was dat hij meestal wel gelijk had. Ik dacht bijvoorbeeld dat ik voor mijn rol in het tweede seizoen van Sweet Charity nog vreselijk mijn best deed. Maar dan kwam hij echt de kleedkamer binnenstormen. Dat het scherper moest, pittiger. Mij blijft hij nog begeleiden. Dat is heel dierbaar, heel bijzonder. Ik voel me veilig bij hem.’

Hans Onno van den Berg, directeur van de VSCD, de brancheorganisatie van de podia: ‘Een groot man die een groot bedrijf met internationale betekenis heeft neergezet. Hij heeft Nederland geleerd naar de musical te gaan. Sinds 1996, toen we voor het eerst betrouwbare metingen hebben gedaan, is het aantal bezoekers gestaag gestegen. Pas de laatste paar jaar is er een zekere verzadiging merkbaar.

‘Zijn verdiensten zijn niet alleen de spektakelstukken. Hij produceerde ook tournees langs steden en kleinere voorstellingen, en nu komt hij met de Toneelmeesters, waarmee hij de grote klassiekers uit de 20ste eeuw op de planken wil brengen. Dat is echt risicovol.’

Hans Croiset, acteur en regisseur: ‘Zijn grootste verdienste is dat hij de musical, die wij droge Nederlandse makers niet dachten aan te kunnen, heeft ontwikkeld tot een genre dat alleen al in Nederland jaarlijks twee miljoen bezoekers trekt. Tachtigduizend van die twee miljoen mensen wil hij nu voor het theater interesseren. Dat is mijn opdracht voor Toneelmeesters. “Ik wil meer diepgang”, heeft hij mij gezegd. Als hij zoiets zegt, meent hij het ook. Mijn werkervaring met hem heeft mij dat vertrouwen gegeven. Bij het gesubsidieerde Publiekstheater in de jaren tachtig leenden wij al spelers aan hem uit, en bij Het Toneel Speelt heb ik jarenlang zonder subsidie kunnen werken dankzij zijn financiële steun aan dat gezelschap. Hij wil zijn publiek méér geven, nu.’

Carine Crutzen, actrice: ‘Ik houd meer van toneel dat vanuit de makers voortkomt. Joop denkt veel meer vanuit het publiek. Maar daaraan zit ook een heel goede kant: de drempel naar het theater is lager geworden. En er is nog iets in hem dat ik waardeer: hij stelt ook belang in toneel dat niet per se naar zijn smaak is.’

Hein Jens, directeur theater Carré: ‘Hij heeft Nederland op de kaart gezet. Vergis je niet: het is een grote speler in de wereld. Neem 42nd Street. Die musical speelt nota bene in New York, maar daar waren ze er al lang op uitgekeken. Joop voert hem op in Nederland, gaat ermee naar Duitsland en keert dan terug in New York, met groot succes. Het is een gedreven man, hij kon zo maar twee dagen voor de première een decor afkeuren. Hij vraagt veel van zijn mensen, maar het is een inspirator. Ik heb hem hier één dag bezig gezien tijdens de repetities voor Cabaret. Na afloop haalde hij de groep bij elkaar en begon met allerlei op- en aanmerkingen. Maar uiteindelijk zie je iedereen opveren.’

Albert Verlinde, producent van musicals voor kleinere theaters: ‘Joop is de overtreffende trap in het rijtje grote Nederlandse producenten als Sleeswijk en Krasnapolsky. Ik was vorige week in Berlijn. Midden op de Potsdamer Platz staat daar een groot Van den Ende-theater. Daar brengt híj de grote Amerikaanse en Britse musicals – niet de Britten of de Amerikanen. Joop is de exporteur van hun materiaal. Hij heeft de musical “uitgelegd” voor de Europese consument. Zijn marketing is oneindig veel professioneler dan die in de VS of Engeland. Ben je wel eens in New York of West End naar het theater geweest? Verschrikkelijk! Die nieuwe markt, en de wetten die er gelden, heeft hij vrijwel eigenhandig ontdekt. Ook voor ons: zonder zijn mega-aanwezigheid zou ons soort musical het veel moeilijker hebben.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden