Peddelend op de sneeuw van eeuwen

De in Italië woonachtige Engelse schrijver Tim Parks is een enthousiast kajakker. In zijn nieuwe roman, Rapids, gebruikt hij deze sport om de verwikkelingen en opvattingen van zijn personages te dramatiseren....

Hans Bouman

De onderneming wordt georganiseerd door de Engelsman Clive en zijn Italiaanse vriendin Michaela. Ze hebben samen een kajakschool opgericht en dit wordt hun eerste cursus. De twee cursusleiders, zo is van meet af aan duidelijk, zijn getroebleerde persoonlijkheden. Clive is net terug van een anti-globalismedemonstratie in Milaan, waarbij tijdens een politiecharge twee demonstranten om het leven kwamen. Hij haat steden, briest hij op de eerste bladzijden, haat Milaan, haat het platte winstbejag van de internationale corporaties, die met hun minachting voor mens en milieu de wereld naar de sodemieterei helpen.

Michaela – de enige Italiaanse van de vijftien kajakkers – haat niet alleen Milaan, maar heel Italië. Ook haar moedertaal verafschuwt ze. Het is de taal waarin

ze, als kind, haar ouders hoorde ruziemaken. Michaela spreekt opmerkelijk goed Engels, en is de vleesgeworden anglofilie. Was ze maar in Engeland geboren! Helaas vallen de Engelsen, wanneer ze hen ontmoet, haar bijna altijd tegen. Ze zijn nooit zoals ze ze zich voorgesteld .

Wanneer de deelnemers voor het eerst bij elkaar zijn, gebruikt Parks handig de traditionele voorstelronde om de personages te introduceren. We ontmoeten pubers die zich krampachtig een houding proberen te geven en volwassenen achter wier grapjasserij of onverschilligheid we de voorafschaduwing van naderende conflicten vermoeden.

Meest opvallende deelnemers zijn de vader en dochter die als laatste arriveren: Vince en Louise. Vince is bankier in Londen, als zodanig een natuurlijke tegenpool van antiglobalist Clive en in feite van vrijwel het hele gezelschap, waarvan verschillende leden elkaar redelijk goed kennen, omdat ze lid zijn van de vereniging Waterworld.

Ook Vince's overleden echtgenote Gloria was lid van Waterworld. Ze was een bekwaam sportster en probeerde ook haar man ertoe te bewegen te gaan kajakken. Dat hij uiteindelijk samen met zijn dochter aan de cursus deelneemt is deels een soort eerbetoon aan Gloria. Ook is het een uiting van schuldgevoel. Na Gloria's dood heeft hij zijn d o ch t e r bij familie op het platteland ondergebracht en is hijzelf in zijn appartement in Londen blijven wonen. Trouwens, ook toen Gloria nog leefde, woonde hij slechts in de weekends bij zijn gezin. Heeft hij de juiste keuzes gemaakt? 'Dertig jaar lang wijd je je hele leven aan iets', filosofeert hij, 'je bouwt een gedegen loopbaan op, en dan, in een periode van een paar weken, is het vergeten.'

Zo construeert Parks bekwaam in enkele tientallen pagina's een expositie die de basis vormt voor de verdere verwikkelingen in het boek. De gekozen verhaaldraad – een white water-expeditie in de Italiaanse Alpen – vormt niet alleen een metafoor voor de spreekwoordelijke stroomversnellingen in het leven maar biedt ook op puur vertelniveau dankbare aanknopingspunten. Het weerbarstige rivierwater vergt het uiterste van iedereen; een ongeluk, van welke aard ook, zit dan in een klein hoekje, en ongelukken zijn bij uitstek de momenten waarop façades worden geslecht en onderhuids broeiende gevoelens naar boven komen.

De beschrijvingen van de kajakkers op de dikwijls woeste rivier zijn overtuigend en bij vlagen meeslepend. Hoewel hij de goeroeachtige figuur van Clive bepaald niet idealiseert, laat Parks er geen twijfel over bestaan dat diens zorgen omtrent het milieu ook de zijne zijn. De zomer waarin de expeditie plaatsvindt is de warmste uit de geschiedenis, en de implicatie dat dit het gevolg is van het broeikaseffect is evident.

Als gevolg van deze warmte, smelten de Alpengletsjers sneller dan ooit en zijn de rivieren onvoorspelbaar geworden. De kajakkers 'peddelen op de sneeuw van eeuwen geleden, de sneeuwstormen van de Middeleeuwen'.

Parks heeft geprobeerd zijn schrijfstijl te laten aansluiten bij het ritme van de rivier. Door af te zien van aanhalingstekens of nieuwe alinea's, vloeien beschrijvingen en citaten in elkaar over en is niet altijd meteen duidelijk wie het woord voert. Bovendien wisselt hij tegenwoordige en verleden tijd met elkaar af, zoals het gesmolten gletsjerwater zowel het verleden als het heden vertegenwoordigt. Het leescomfort gedijt overigens niet altijd even goed bij dit procédé. De incidenten en verwikkelingen blijven niet uit. Drama genoeg, tussen de draaikolken. Aan het slot zijn er relaties gesneuveld, familiebanden verstoord, herinneringen verwoest en erger. Maar de rivier stroomt door. Nog wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden