QUARANTAINETIPSDOCUMENTAIRES VAN PAWLIKOWSKI

Pawel Pawlikowski van Cold War stelt zijn docu’s gratis ter beschikking op Vimeo

Van een dolende tramchauffeur in Sint-Petersburg tot een onderzoek naar Servisch nationalisme: vier van Pawlikowski’s prijswinnende documentaires zijn nu te zien op Vimeo.

Filmmaker Pawel Pawlikowski stelt vier van zijn middellange documentaires gratis ter beschikking.Beeld Getty

Voordat Pawel Pawlikowski de prachtige films Ida (2013) en Cold War (2018) maakte, samen goed voor een Oscar en vier Oscarnominaties, en nog voordat hij naam maakte als regisseur van de realistische drama’s Last Resort (2000) en My Summer of Love (2004), waarmee hij de belangrijkste Britse filmprijzen won, maakte hij documentaires.

Ook die zijn het bekijken waard. Het goede nieuws is dat dat nu kan: Pawlikowski heeft ze gratis ter beschikking gesteld op videoplatform Vimeo, waar je ze vindt op zijn profielpagina (zoek op Pawlikowski). Vier middellange documentaires zijn het, gemaakt voor de BBC in de tijd dat de regisseur zich nog Paul noemde. 

Pawlikowski, geboren in Polen en daar inmiddels ook weer teruggekeerd, woonde vanaf zijn 15de in het Verenigd Koninkrijk. Uit de films blijkt al zijn interesse voor Oost-Europa: drie spelen zich af in Rusland, één in Bosnië. 

Beeld uit Tripping With Zhirinovsky, een portret van de ultranationalistische provocateur Vladimir Zjirinovski.

Interessant is dat hij, net als in zijn latere carrière, niet vasthoudt aan één stijl. Zo wordt in Tripping with Zhirinovsky (1994), een portret van de ultranationalistische provocateur Vladimir Zjirinovski, vooral geobserveerd, terwijl Dostoyevsky’s Travels (1991) veel meer in scène is gezet. Toch hebben de films raakvlakken, een fijn gevoel voor ironie bijvoorbeeld, en oog voor het ongerijmde.

Het tragikomische Dostoyevski’s Travels is daar een meesterlijk voorbeeld van. De film volgt Dimitri Dostojevski, trambestuurder in Sint-Petersburg en achterkleinzoon van de grote Russische schrijver. Vanwege die familieband krijgt hij een uitnodiging om naar Duitsland te komen. Een wonderlijke trip door West-Europa volgt, waarbij Dimitri zich als een kameleon aanpast aan zijn omgeving. Hij is achtereenvolgens Dostojevksikenner, zwerver, gokker en adellijk royalist. In werkelijkheid is hij vooral onnozel, en dringend op zoek naar een tweedehands Mercedes.

Pawlikowski’s documentaires blijken nauwelijks verouderd. Een kwart eeuw na Tripping with Zhirinovsky is de politicus, bekend om uitspraken en beloften als ‘gratis wodka voor iedereen’ en ‘vier keer seks per jaar is genoeg voor de Russen’, nog altijd leider van zijn partij. Bovendien is Zjirinovski’s populistische stijl allang geen uitzondering meer.

Ook Serbian Epics (1992), waarin Pawlikowski het Servische nationalistische ideaal onderzocht, maakt nog altijd indruk. Hij volgde Radovan Karadzic, leider van de Bosnische Serviërs tijdens de Bosnische burgeroorlog. In de film is te zien dat Karadzic bezoek krijgt van de recalcitrante Russische schrijver Eduard Limonov, die tijdens de aanval op Sarajevo gretig meedoet met schieten. Over het woeste leven van Limonov, die vorige week overleed, schreef de Fransman Emmanuel Carrère een boek, dat verfilmd gaat worden. Door Pawel Pawlikowski.

From Moscow to Pietushki (1990, 45 min)

Dostoevsky’s Travels (1991, 52 min)

Serbian Epics (1992, 50 min)

Tripping with Zhirinovsky (1994, 45 min)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden