Review

Pauwl is een oppervlakkige karikatuur van een autist

Hoofdpersonage is karikatuur van een autist.

Schrijver Erik Jan Harmens. Beeld  Sanne De Wilde
Schrijver Erik Jan Harmens.Beeld Sanne De Wilde

Als romanpersonage doet 'de autist' het goed. Hij is instant excentriek en als schrijver kun je hem veel maffe observaties laten doen. We kenden al Safran Foers eigenzinnige jongetje Oskar uit Extremely Loud and Incredibly Close, Mark Haddons puber Christopher die probeert te achterhalen wat voor wonderbaarlijks er met zijn hond gebeurd is en Don Tillman uit The Rosie Project. Met het eerste fictiewerk van Erik Jan Harmens (1970) kan er een naam aan het lijstje worden toegevoegd: Paul. Of, zoals de meeste mensen het zeggen: Pauwl.

Erik Jan Harmens, Pauwl (**).
Lebowski; 171 pagina's, euro 19,99.

Harmens schrijft Paul de standaard-autistentrekjes toe: een obsessie met cijfers (Paul woont veertien jaar, één maand, twee weken, één dag, veertien uur en 28 minuten in het gezinsvervangend tehuis De Driemaster), een neurotische hang naar structuur ('06.45 uur: smeerkaas uit de koelkast halen, om op kamertemperatuur te komen.') en natuurlijk een tic, in het geval van Paul de neiging aan dingen te likken. Daarnaast heeft hij zo nu en dan behoorlijk gewelddadige gedachten. Die sluimerende agressie moet bij de lezer spanning opwekken; Paul zou wel eens helemaal door het lint kunnen gaan.

Helaas, spannend wordt het nooit, want dit boek is een opsomming van grappig bedoelde, maar in feite saaie beschrijvingen. Van hoe Pauls kamer er uitziet. En van de gemeenschappelijke ruimte, én de eettafel én het kapsel van zijn begeleider Marco. Dat is vast bedoeld om een impressie te geven van de gekmakende overvloed aan details die een autist registreert, maar waaraan een normaal mens voorbij gaat omdat ze niet interessant of belangrijk genoeg zijn. Ook niet als ze in een boek zijn opgeschreven. De neiging om even door te bladeren als het gaat over Pauls vloerzeil of zijn doucheroutine is groot.

Het grootste euvel van deze roman is dat de schrijver heel erg zijn best heeft gedaan een autist in al zijn geinige gekkigheid ná te doen in plaats van het onvoorstelbare autistisch-zijn zo origineel mogelijk voorstelbaar maken. Harmens doet het tegenovergestelde: hij maakt van Paul een karikatuur die teleurstellend naadloos aansluit bij onze oppervlakkige voorstelling van autisme.

null Beeld
Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden