Pauperparadijs: een charismatisch schouwspel

Theater

Met Het Pauperparadijs reikt De Ket naar een Hollandse versie van Les Misérables: totaaltheater met musical allure en een sociaal kloppend hart. Het levert een bevlogen voorstelling op, maar ook ongegeneerd moralisme en geforceerde parallellen.

Dragan Bakema als Johannes van den Bosch in Het Pauperparadijs. Beeld Reyer Boxem

Tom de Ket lijkt verbazingwekkend veel op de 19de-eeuwse sociaal hervormer Johannes van den Bosch (1780-1844). Net als deze generaal en gouverneur bouwt de regisseur en toneelschrijver aan een betere wereld. Hij paart doorzettingsvermogen aan engagement, heeft een grote bek en denkt in megaplannen.

Tijdens de succesvolle theaterserie De Verleiders (met kompaan George van Houts) fileerde hij de vastgoedfraude, bankencrisis en Ahold-malaise. Nu heeft hij zich vastgebeten in de kloof tussen arm en rijk. Sociale ongelijkheid moet aangekaart en uitgebannen. Met theater. Groots theater. Misschien iets te groot.

Aangrijpend

De kern blijft een aangrijpende familiegeschiedenis, ontrafeld door auteur Suzanna Jansen in haar gelijknamige boek uit 2009 over haar voorouders, die in het Drentse heropvoedingskamp Veenhuizen werden onderworpen aan de sociale experimenteerdrift van Van den Bosch. Het boek maakte pijnlijk duidelijk hoe ingrijpend het armoedestigma is en blijft.

Met zijn script en regie van Het Pauperparadijs, opgevoerd voor de poorten van gevangenismuseum Veenhuizen, reikt De Ket opzichtig naar een Hollandse versie van Les Misérables: totaaltheater met musicalallure en een sociaal kloppend hart. Dat levert zeker een bevlogen voorstelling op, met machtige decorwisselingen op historische grond, maar ook ongegeneerd moralisme en geforceerde parallellen met deze tijd.

Mauro wordt erbij gehaald, de voedselbanken ('de huidige pauperparadijzen'), participatiemaatschappij en bed-bad-en-broodregeling. Een hijskraan zwiert een kroonluchter over het tableau de la troupe, dat bestaat uit zeven acteurs, een danser, een band, zangeres Lavalu en ruim dertig amateurs.

Dragan Bakema als Johannes van den Bosch in Het Pauperparadijs. Beeld Reyer Boxem

Charismatisch

De energieke acteurs, met goede zangstemmen, maken er een charismatisch schouwspel van. Dragan Bakema zet Van den Bosch neer als fanatieke idealist. Paul R. Kooij zigzagt watervlug als verteller en figureert luchtig als modern geweten (met helaas irritante stokpaardjes van De Ket over armlastige theatermakers). Steyn de Leeuwe speelt met ontwapenende brutaliteit Teunis: de straatwijze sloeber die door roeien en ruiten gaat voor betere levenscondities.

Zijn grote liefde, generaalsdochter Cato, wordt puur gespeeld door Margreet Boersbroek. Peter Drost maakt van de hardvochtige koloniedirecteur een cynische machthebber. En de stoere apotheker van Manon Nieuweboer is een feministe avant la lettre. Alleen de strammeaapjesmotoriek en het toonloze gestotter van de gehandicapte Aagje (Myrthe Burger) is tenenkrommend.

Lavalu citeert in haar composities tal van muziekklassiekers, van gevoelige blues tot We will rock you. Helaas vliegen De Kets liedteksten soms uit de bocht, met 'droom door de kieren van je hart en de mazen van de wet'. De Ket heeft zeker zijn droom gerealiseerd: theaterspektakel op schuldige grond. Maar het actievoeren kan hij niet laten.

Het Pauperparadijs. Theater. 19/6, Veenhuizen (Drenthe). Aldaar t/m 7/8.

Dragan Bakema als Johannes van den Bosch temidden van figuranten in Het Pauperparadijs. Beeld Reyer Boxem
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.