Recensie Eerste liefde, laatste hart

Pauline Slot beschrijft krachtig haar eerste liefde, maar deinst terug (drie sterren)

Pauline Slot: Eerste liefde, laatste hart

De Arbeiderspers; 222 pagina’s; €19,99.

De beginzin mag er zijn: ‘Erik was mijn eerste liefde en mijn eerste dode.’ Later blijkt Erik eerst het vriendje te zijn geweest van schrijfster en hoofdpersoon Pauline Slot, tussen haar 16de en 18de, en vier jaar daarna haar eerste dode. Een springerige jongen met veel plannen bij wie de dood een spaak in het wiel stak. Kanker. Hij was pas 25.

En ja, zo’n eerste liefde, die hakt er bij iedereen in. In het boeiendste deel van deze memoires roept Slot krachtig hun prille liefde op, eind jaren zeventig. Daarbij wordt ze geholpen door Eriks dagboeken, en brieven aan haar. Haar eigen brieven zijn verdwenen. Wie heeft ze weggegooid? Erik zelf?

Ze zijn schattig, deze twee. Doodernstig. Allebei schrijven ze dromerige, melancholieke liedjes; die van Erik gaan vaak over de dood. Somberte was in de mode. De bom zou toch wel vallen.

Ze zijn ook nogal braaf. Ze dromen over later, als ze een eigen huisje hebben en twee kinderen, Reinout en Annemarie. Verbijsterend is hoe gehoorzaam ze zijn aan hun ouders, die eerst niet willen dat ze met elkaar omgaan, hooguit een kopje thee drinken in de woonkamer. Pauline mag geen ‘afgelikte boterham’ worden. In 1977! Duurden de jaren vijftig in Zuid-Hollandse nieuwbouwwijken zo lang?

De onthouding is niet vol te houden. Ze maken een nestje in een bergruimte van een flatgebouw, tussen de afvoerbuizen. Daar hebben ze seks. Ze versmelten bijna; ze zijn elkaars ‘tweede ik’. Maar Pauline is ook Eriks project. Ze moet van alles. Minder bleu zijn, haar schrijftalent ontwikkelen, toneelspelen. Hij is ook ontzettend druk. Met studeren, baantjes, radio maken.

Na twee jaar maakt Pauline het uit. Waarom precies is vaag. Erik hangt te veel aan haar en is bang haar te verliezen. Dat is ‘onaantrekkelijk’. Er is ook een ander in beeld. Op zijn sterfbed bezoekt ze Erik. Ze houdt nog steeds van hem. Eigenlijk had Eerste liefde, laatste hart hier kunnen eindigen. Slot beschrijft nog hoe ze, eenzaam schrijvend aan dit boek in haar huis in de Duitse Eifel, in een crisis raakt. Het verhaal rakelt veel op, maar wat precies?

Terloops horen we dat Erik van meisjes hield aan wie veel ‘te versleutelen’ valt. Maar wat is er mis met deze verstandige, zelfstandige en fijngevoelige vrouw? Waarom zou ze na Eriks dood in therapie gaan? Waarom kiest ze later voor relaties met vrouwen? Waarom verwijst ze een paar keer naar de angstige 3-jarige die ze was? Waarom de verdrietige verzuchting dat Erik ‘kinderloos zou sterven, en ik ook’? Slot lijkt diep in eigen vlees te snijden, maar deinst terug als ze bij de kern komt.

Het boek eindigt met een journalistieke rondgang langs de intimi van Erik. Die had beter verwerkt kunnen worden in het verhaal. In een epiloog krijgen we nog een visioen van Erik, die de schrijfster op haar heuvel komt bezoeken, op zijn brommer. Dat is al te mooi, op het kitscherige af. Gelukkig besluit Slots nuchtere versie dat ze het opnieuw moet uitmaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.