Paulien Cornelisse laat zien hoe ridicuul het dagelijkse gedoe van mensen is

Theater - Om mij moverende redenen

Paulien Cornelisse zoomt steeds zo in en uit op de wereld, dat een vervreemdend perspectief ontstaat, waardoor al het dagelijkse gedoe van de mensen ridicuul wordt.

Paulien Cornelisse in de voorstelling Om mij moverende redenen. Beeld Mam van Dam

Ze behandelt niet politiek of het laatste nieuws, maar bespreekt wel subtiel en aburdistisch grote thema's als jeugd en ouderdom.

Wie maakt nu in hemelsnaam een avondvullende theatervoorstelling over mos? Nou, cabaretière Paulien Cornelisse. Die kán dat en doet het ook gewoon. En nee, het is heus niet zo dat het de hele avond alleen maar over mos gaat, er worden heus ook talloze zijpaden vol andere onderwerpen ingeslagen, maar Cornelisse komt een heel eind.

Het mos groeit werkelijk overal in haar vierde, zeer geestige en verrassende cabaretsolo: in de kleine kas die prominent op het toneel staat, op het karretje met losse stukken mos waarin ze soms begint te prikken. Maar ook in haar teksten, als er bijna een gedicht lijkt te onstaan wanneer Cornelisse allerlei rare soorten mos opsomt. Of in haar verslag van een vakantie naar IJsland, waar ze overnachtte in een jeugdherberg met een dak van mos.

Gevatte opmerkingen

Maar waarom eigenlijk mos? In Om mij moverende redenen vertelt Cornelisse over het bezoek aan een botanische tuin, waar zij een kas bezocht met alleen maar mos, en werd overvallen door de rust en zachtheid die het geheel uitstraalde. Toen zij ook nog te horen kreeg dat mos al 320 miljoen jaar bestaat en sommige mossen slechts één centimeter per eeuw groeien, bood dat direct nieuwe inzichten in de nietigheid van de mens. Die koppelt ze vervolgens handig aan de actualiteit, waarmee Cornelisse het niet goed kan vinden en waarover ze eigenlijk niets kwijt wil. Volgens Cornelisse kun je de tijdgeest namelijk niet duiden als je er zelf middenin zit. Laat ze maar eens een stuk korstmos aan zo'n talkshowtafel zetten, dan is Pauliens interesse weer gewerkt.

Zulke gevatte opmerkingen typeren het soort cabaret dat Cornelisse maakt: zij behandelt niet de politiek of het laatste nieuws, maar op subtiele en aburdistische wijze bespreekt ze wel grote thema's als jeugd en ouderdom (er komt een hilarisch stukje over een traplift voorbij), omgaan met de dood en het verstrijken van de tijd.

Om mij moverende redenen
Door: Paulien Cornelisse
Regie: Thomas van Luyn.
15/11, De Kleine Komedie, Amsterdam
Tournee t/m 28/4

Vervreemdend perspectief

Hiermee zet Cornelisse in deze voorstelling de lijn voort van voorganger Maar ondertussen (2013), waarin ze met een microscoop haar eigen speeksel en bloed op een scherm projecteerde, om te kijken wat ondertussen in een mensenleven op microniveau allemaal gaande is. Cornelisse weet in haar theaterwerk steeds zodanig in- of uit te zoomen op de wereld, dat een vervreemdend perspectief ontstaat, dat al het dagelijkse gedoe van de mensheid ridicuul maakt.

In die context kan Cornelisse perfect haar observaties over het dagelijks leven kwijt, zoals ditmaal in conferences over 'omgekeerde teleurstellingen', de telefoon van Hitler en een gesprek met de verkoper van hardloopschoenen, waarbij het voelt of je 'in een absurdistisch toneelstuk stapt waarvan je net de tekst hebt gekregen'.

Het wordt allemaal overtuigend gebracht door de 41-jarige Cornelisse, die inmiddels als een bedreven, energiek vertellende stand-upcomedian op het toneel staat en zelfs nog enkele bijzondere imitaties weggeeft, zoals een memorabele van een levensmoe koffiezetapparaat. Deze actieve stukken worden in de uitgebalanceerde regie van cabaretcollega Thomas van Luyn mooi afgewisseld met dromeriger bespiegelingen, waarin Cornelisse half of helemaal wegkruipt in haar moskasje.

Relativerende kijk

De wereld mag dan voornamelijk uit chaos bestaan, godzijdank is er ook nog zoiets als 'De Organisatie'. Zoals in het theater, waar het publiek keurig op tijd is samengekomen en de artiest zich eerder op de dag heeft kunnen melden bij een vriendelijke dame van 'De Organisatie'. Het is een overzichtelijke situatie, waarin Paulien Cornelisse haar relativerende kijk op de moverende redenen van de mensheid uitstekend kwijt kan.

Veel meer dan alleen een taalcolumnist

Ze brak door met boekjes over taal-gebruik, maar Cornelisse doet allang veel meer.

Paulien Cornelisse brak door bij het grote publiek met haar twee massaal verkochte columnbundels vol spitsvondige taalobservaties: Taal is zeg maar echt mijn ding (2009) en En dan nog iets (2013). In haar nieuwste cabaretvoorstelling komen zeker weer een paar fraaie taalvondsten voorbij, maar ze zijn bijzaak. Cornelisse is inmiddels meer dan taalcolumnist: zo wordt in januari in De Kleine Komedie een 'feesteditie' gevierd ter gelegenheid van de 150ste aflevering van Echt gebeurd, de podcast waarin mensen echt gebeurde verhalen vertellen. Deze podcast werd opgericht door Cornelisse en collega-cabaretier Micha Wertheim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.