ter redactie Paul Onkenhout

Paul Onkenhout heeft voor de Volkskrant al 150 tijdschriften besproken. Welk is zijn favoriet?

Bladrecensent Paul Onkenhout Beeld Katja Poelwijk

Een van zijn favoriete tijdschriften is de VARAgids, maar ook een nichetijdschrift over een oude Engelse detective kan hij waarderen. Paul Onkenhout, de redacteur achter de wekelijkse rubriek ‘Blad’, krijgt een aantal vragen voorgelegd. En dilemma’s: Hard Gras of Voetbal International? Libelle of Linda?

Wat wordt het deze week?

De Scharrelaar, een soort literair blad voor vogelaars. Hier ben ik op geattendeerd door de uitgever, maar anders was ik het zelf wel tegengekomen in de schappen bij de kiosk. Ik heb niets met vogels, maar ik heb de hoop dat het zo goed geschreven is dat het zelfs voor mij interessant wordt.’

Ondanks de dalende oplagen in de hele papieren mediasector zijn er nog steeds honderden verschillende tijdschriften, alleen al in Nederland. Hoe kan dat?

‘Om te overleven worden veel tijdschriften voor een stuk minder geld gemaakt dan voorheen. Die tijdschriften richten zich vaak op een heel specifiek publiek. Als je alles wilt weten van Max Verstappen en de Formule 1 heb je aan de Volkskrant, of zelfs het AD, niet genoeg. Daar koop je een tijdschrift over de Formule 1 voor. 

‘Maar dan nog is het opvallend. In de schappen zie je zo vier of vijf bladen in dezelfde niche naast elkaar staan – gezondheidstijdschriften, tijdschriften over computers, fotografie, wielrennen. Tien jaar geleden was er alleen maar pessimisme over de papieren media. Op de een of andere manier zit er toch een hoop veerkracht en improvisatievermogen in de sector.’

Het is deze maand tien jaar geleden dat jij ging schrijven voor de rubriek ‘Weekbladen’. Sinds 2015 is de rubriek gewoon ‘Blad’ en mogen alle tijdschriften meedoen.

‘Vroeger ging het steeds om de opiniebladen: Elsevier, Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer. Dat waren invloedrijke tijdschriften, met belangrijke stukken. De rol van de weekbladen is grotendeels overgenomen door de zaterdagkranten. Toen Vrij Nederland een maandblad werd, hebben we besloten om het hele aanbod van bladen te gaan behandelen. Nu komt alles in aanmerking, van een tijdschrift voor kinderen tot de tv-gids van omroep MAX.’

Hoeveel bladen heb je inmiddels besproken?

‘Ik bespreek er zo’n veertig per jaar. Soms bespreek ik een tijdschrift meerdere keren, als het een interessante titel is of een bijzondere uitgave. Daar ben ik niet heel strikt in. Dus dan zit ik nu misschien op 150 stuks?’

Zit er een bedoeling achter je stukken voor deze reeks?

‘Ze zijn deels informatief, deels amusement. Ik probeer een stukje zo te schrijven dat ook iemand die denkt ‘wat moet ik met een blad over sportvissen of computers’ het toch leuk vindt om te lezen.’

Wat is jouw favoriete tijdschrift aller tijden?

Furore van grafisch ontwerper Piet Schreuders is er een. Maar ook de VARAgids vind ik een van de leukste tijdschriften van Nederland. Het was het eerste blad waar ik een abonnement op nam toen ik het huis uit ging. Ik voelde me aangetrokken tot de linkse VARA en VPRO vond ik wat te elitair. Ik ben ze altijd trouw gebleven. De toon is heel prettig, het wordt heel professioneel gemaakt, het is slim en hier en daar behoorlijk grappig.’

Wat maakt een blad goed?

‘De beste tijdschriften verrassen hun lezers elke keer weer, zonder ze te overdonderen. Dat zit hem in durf, anders durven doen dan je altijd hebt gedaan. Zoiets proberen we bij de krant ook te doen. We vragen ons voortdurend af of wat we doen goed is. In het verleden gebeurde dat veel minder, toen stond de automatische piloot weleens aan. Ook omdat het qua oplage heel goed ging met de krant. Nu stellen we die vraag veel vaker. Dat zou iedere redactie moeten doen.’

Wat voor tijdschrift zou je zelf willen beginnen?

‘Even afgezien van het feit dat ik er geen cent aan zal verdienen: een satirisch sporttijdschrift. Iets zoals wat wij tot vorig jaar deden met Het Nieuwste Schavot op de sportpagina’s en wat De Speld ook doet. De sportwereld, zeker de voetbalwereld, leent zich enorm voor satire. Op een intelligente manier de draak steken met al die mannen die denken dat ze heel wat zijn, die als haantjes in de ren over elkaar heen buitelen.’

Aangezien je ook sportcolumnist bent: Hard Gras of Voetbal International?

‘Dan kies ik altijd voor VI. Ik heb al bijna veertig jaar een abonnement. Aan Hard Gras heb ik ook veel plezier beleefd, maar de laatste jaren lees ik het eigenlijk niet meer. In het begin waren ze heel origineel, ze kwamen met langere ‘literaire’ voetbalverhalen. Nu vind je die verhalen ook op veel andere plekken. VI is klassieke voetbalverslaggeving: analyses van wedstrijden, interviews met spelers, reportages. Het is niet per se heel fijntjes opgeschreven, maar ze zitten wel midden in die wereld, met dat geneuzel en mensen die zich opwinden. Ik hoef er zelf niet meer tussen te zitten, maar ik vind het wel leuk om dat van de zijlijn te volgen. Al houd ik het abonnement, net als mijn abonnement op de VARAgids, ook uit loyaliteit.’

Linda of Libelle?

LindaLibelle is goed gemaakt, dat schreef ik vorige week nog over ze. Het bedient de doelgroep op een heel kundige manier. Maar Linda is echt origineel, zoiets bestond nog niet in Nederland. Ik vind het heel leuk dat het een wat uitdagend karakter heeft. Ze maken bijvoorbeeld een fotoreportage van vrouwen met littekens. Niet om het effect maar omdat het mooi is. Dat wordt ook heel zorgvuldig en integer gedaan.’

Slechtste blad dat je hebt besproken?

‘Ik ben altijd wel kritisch, maar als ik een blad van tevoren al niets vind, ga ik het niet bespreken. Dat afzeiken… Dat is net als heel slechte boeken, die recenseert de Volkskrant ook niet.’

Vreemdste blad dat je hebt besproken?

‘Jezus, daar moet ik even over nadenken. Ja, Biggles. Dat is een oude Engelse detective, een romanheld van veertig jaar geleden. Er zijn relatief veel mensen in Nederland die nog steeds uit bewondering van alles over hem verzamelen en er is dus ook een tijdschrift. Dat zijn echte hobbyisten, die zo’n blaadje maken vanuit de zolderkamer voor misschien een paar honderd mensen. Dat vind ik bijna ontroerend.’

De koningin van de vrouwenbladen (85) viert het leven: geen spoor van cynisme

Wat is lezenswaardig deze week? Libelle bestaat 85 jaar en in het tijdschrift wordt nog steeds niet getobd.

Hoe een klein, fanatiek gezelschap de jongensboekenheld Biggles in leven houdt
De fans van Biggles, jongensboekenheld sinds de jaren veertig, zijn hondstrouw. Zoals verzamelaar Dirk Edel (68), die ook een blad over hem maakt. Wat is de kracht van deze onverschrokken vliegenier?

MAX Magazine is omroepblad, consumentengids en clubblad tegelijk
Wat is lezenswaardig deze week? Vandaag: MAX Magazine biedt de doelgroep precies de gewenste dosis service en nostalgie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden