Nieuws Theater

Patrick Nederkoorn wint de Annie M.G. Schmidtprijs 2019

Ook de vijf andere genomineerde liederen waren dit jaar buitengewoon sterk. 

De winnaars van de Annie M.G. Schmidtprijs 2019 voor het lied 'Die geur', met vlnr Patrick Nederkoorn (zang), Tom Dicke (muziek), en Jan Beuving (tekst) Beeld Jaap Reedijk

Een emotioneel lied over een deurwaarder die langsgaat bij iemand met grote schulden, en bijna bezwijkt onder de penetrante geur die hij in de woning aantreft. Met dit originele onderwerp heeft cabaretier Patrick Nederkoorn zondag de Annie M.G. Schmidtprijs gewonnen voor het beste theaterlied van het afgelopen jaar. Tijdens de uitreiking in het Amsterdamse Theater Bellevue bracht de 35-jarige Nederkoorn zijn lied Die geur ook ten gehore, met aan de piano Tom Dicke, de componist van het lied.

De tekst werd geschreven door Jan Beuving, de cabaretier waarmee Nederkoorn als duo in het theater staat met Leuker kunnen we het niet maken, een cabaretvoorstelling over de Belastingdienst die wordt opgevoerd in de aangiftemaanden maart en april. Er wordt veel lol getrapt rond blauwe enveloppen en rode cijfers in de voorstelling, maar het nummer Die geur is een ernstig moment. Het lied, geschreven in de stijl van de legendarische Belgische zanger Jacques Brel, zit vol sluimerende en uiteindelijk uitgesproken woede: Nederkoorn kruipt in de huid van een deurwaarder die langsgaat bij mensen met grote, zich opstapelende schulden. Hij beschrijft de indringende ‘geur van schuld’ die hem overvalt bij betreding van hun woningen, en hekelt de overheid die dit systeem in stand houdt: ‘De geur van angst die rondwaart in hun miezerige woning / Uw land van melk en honing, excellentie / Heeft huizen, penetranter dan de hel / U kent ze wel / Nee, U kent ze niet / Het vuile werk, daar heeft u mensen voor / Als ik.’

De jury onder leiding van cabarethistoricus Jacques Klöters prees de winnaar als ‘een lied waarin de schitterende tekst de eigen tijd onder woorden brengt, waar de muziek de inhoud optilt en de vertolking het lied vleugels geeft.’

Het was een buitengewoon sterke editie van de Annie M.G. Schmidtprijs, de onderscheiding voor liedkunst die jaarlijks wordt uitgereikt op het Amsterdams Kleinkunst Festival. Naast Nederkoorns lied werd tijdens de uitreiking zondagmiddag uitgepakt met uitbundige uitvoeringen van de andere vijf genomineerde liedjes, van Alex Klaasen (die acht man showballet had meegenomen), Claudia de Breij, Yentl en De Boer, Mylou Frencken en Kiki Schippers. Winnaar Nederkoorn ontving een bronzen borstbeeld van schrijver Annie M.G. Schmidt verbonden en een geldprijs van 3500 euro.

 De vijf andere genomineerden van dit jaar

Claudia de Breij – Wilhelmus

Voor haar show #NU liet Claudia de Breij zich inspireren door de Amerikaanse hitmusical Hamilton, waarin hiphop wordt gebruikt om de geschiedenis van de VS te vertellen. De Breij maakte een Nederlandse variant waarin zij rapt over Willem van Oranje: ‘Willem heeft de vrijheid van godsdienst bepleit / Helemaal te gek / Zeker voor die tijd.’ Het is een lange, razendsnel uitgesproken tekst met swingende muziek van De Breij zelf en Sander Geboers.

Mylou Frencken – Geduld

In dit ontroerende lied met gitaarmuziek van Ronald Schmitz (compositie van Frans Ehlhart) zingt Frencken vanuit het perspectief van een 80-jarige vrouw, die voor de kerk trouwde met een man die haar tijdens een lang huwelijk maar niet de lichamelijke liefde wilde geven waar zij naar snakte. ‘Geduld / Geduld / Heb geduld’, zingt de vrouw, maar op haar 80ste is het juist dat geduld waar zij het meeste spijt van heeft. ‘Ik heb geduld / Ik heb te veel geduld.’

Alex Klaasen – Waarom mensen zingen

Maar liefst negen minuten duurt dit virtuoze lied van Alex Klaasen, afkomstig uit zijn succesrevue Showponies. Klaasen legt aan collega Daniel Cornelissen uit waarom mensen in musicals vanuit het niets in zingen uitbarsten: ‘Zingen is in wezen een soort taal / Het is voor iedereen te begrijpen en volkomen normaal’. Met de gevarieerde muziek van componist Rutger de Bekker ontstaat een geestige en aanstekelijke masterclass zangkunst.

Kiki Schippers - Alles komt goed

In 2017 won Kiki Schippers de Annie M.G. Schmidtprijs al met het geëngageerde Er spoelen mensen aan. Nu was zij genomineerd met een heftig bluesnummer met een verraderlijke titel: het komt namelijk helemaal niet goed in de relatiecrisis die Schippers met harde, lange uithalen bezingt. ‘Jij bent klaar met mij / Omdat ik weer teveel gevraagd ben / Over je grenzen en weer te laat ben / Zo woedend en leeg / Als je nu voor me staat.’

Yentl en De Boer – Stop de tijd

Ook het muzikale duo Yentl en De Boer won de Annie M.G. Schmidtprijs al eerder, in 2015 met Ik heb een man gekend. Dat lied was erg geestig, nu waren Yentl Schieman en Christine de Boer genomineerd met een gevoelig lied uit hun laatste voorstelling Magie, over het verlangen om geluksmomenten vast te kunnen houden. ‘Stop de tijd / Dit is geluk / Als ik nu doorga bloeit het even / Wordt het minder / gaat het stuk / Stop de tijd.’

Liedtekst van het winnende lied ‘Die geur’

Zang: Patrick Nederkoorn, Tekst: Jan Beuving, Muziek: Tom Dicke

Excellentie,
Het ergste is de stank.
Die voedselbank, dat gaat nog wel
En zelfs de kou die optrekt tot je kloten
Als het gas is afgesloten
is kinderspel
Maar de geur van schuld

De geur van op de proef gesteld geduld
De geur van huiselijk geweld
De geur van het verschaalde geld
Het is de geur die je al ruikt als je de bel indrukt
Hun honden blaffen: ingerukt
- Ze hebben altijd honden
Magere scharminkels die de pan uit mogen likken
Hun scherpe nagels tikken
Op de vuil geworden vloer
Het ritme van de radeloosheid
Het is de geur van de ternauwernood in toom gehouden boosheid
De geur van angst die rondwaart
in hun miezerige woning
Uw land van melk en honing, excellentie
Heeft huizen, penetranter dan de hel
U kent ze wel
Nee, U kent ze niet,
Het vuile werk, daar heeft u mensen voor
Als ik, die op het doodgelopen spoor
Het evangelie van het eindpunt mogen brengen
Kon u zelf maar ruiken
hoe die geuren zich vermengen
met de beelden
van hun kinderen die bleek
moeten vreten van een tientje in de week
omdat hun moeder danst naar de bevelen
van de wreedste curatele die er is
de zogenaamde zorg van hogerhand.

Dit land!
waar zelfs de berm nog wordt gemaaid
En elke steen wordt rechtgelegd
Waar zelfs de kleinste sloot gedregd
Wordt, een rotonde ingezaaid,
Heeft achterstallig onderhoud
Bij juist degenen die benauwd zijn en verdrukt
Omdat er iets niet was gelukt
Omdat hun toeslag werd geweigerd
Door een fout in het systeem
En dat leidt tot een probleem
Van een aanslag die ze niet kunnen betalen
Wat u oplost met een boete
Die ze ook betalen moeten
Maar ze kunnen niet betalen
En dan vraagt u mij het geld dan maar te halen
Geld dat er niet is!
Er is alleen een deur
Waar je haast flauwvalt
van die geur…

Die geur van wanhoop en verdriet
Ik kan niet meer,
Ik ben geen mens meer, maar machine,
Ik smeer de raderen van de wet
Met bloed
Maar ik moet
Want ik weet ook wel hoe het gaat
U zet me zo op straat
Straks zit ik zelf achter zo’n deur
In die sleur van blauwe post met rode cijfers
Die net zo lang en slopend
Op je neervalt, tot je brieven niet meer opent
En dan aan het einde van die rij
Komen wij
Excellentie, als die mensen zich verhangen
Aan de balken van hun krot
Met enveloppen als getuige
Van hun bange wrange lot
En alleen het valse blaffen
Van een hond de stilte vult?
Wie heeft er dan de schuld?

Wie heeft daaraan dan schuld?
Ben ik dat dan?
Is dat waar u mij voor gebruikt?
Ik ben zo bang
Zo bang
Voor hoe het ruikt…

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.