Passie bleef verscholen tijdens middag vol romantische muziek

Werken van Beethoven, Brahms en Jeths. Orpheus Kwartet. Beurs van Berlage, Amsterdam, 1/12...

Ze circuleren al jaren. Series als 'Een rondje romantiek' en 'Romantische pianoconcerten'. Titels die suggeren dat het om muziek gaat die vooral iets behagelijks heeft; muziek met de kwaliteit van een lekkere warme deken waar je in wegdroomt als het buiten akelig is. Of juist het omgekeerde, muziek waarvan je ontspannen geniet op een lome zomeravond bij een glas witte wijn. Met typisch romantische kwellingen als Weltschmerz en verzengende liefdespijnen, met de angstaanjagende demonen uit de nachtmerrie-wereld van het onderbewuste en koortsachtige zoektochten naar het onbekende, heeft dat weinig te maken.

De nieuwe serie 'Romantiek vroeger en nu' van producent Culture Company lijkt de avontuurlijker lading van het begrip 'romantiek' wat meer tegemoet te komen. De standaardformaties uit de negentiende eeuw (zoals het pianotrio, het strijkkwartet, het strijktrio en het pianokwintet) spelen de bekende standaardwerken voor hun bezetting in combinatie met premières van speciaal voor deze serie gecomponeerde werken door Nederlandse componisten. Aanleiding voor de vier programma's in de serie, schrijft initiatiefnemer Max Snijder, is dat er bij hedendaagse componisten 'een tendens is waar te nemen in de richting van het schrijven van muziek met een emotionele drijfveer'.

Al eerder dit seizoen ging Crisalide voor pianotrio van Caroline Ansink in première en later zijn nog nieuwe werken te verwachten van John Borstlap en Jan Goorissen. Zondagmiddag waren in de Beurs van Berlage de 'emotionele drijfveren' van Willem Jeths te beluisteren in Un vago ricordo door het Orpheus Kwartet, ingeklemd tussen de strijkkwartetgiganten Beethoven (op.131) en Brahms (op.51, nr.1). Net als in eerdere werken, zoals het onlangs in Oostenrijk bekroonde vioolconcert Glenz uit 1993, blijkt Jeths ook hier vooral een componist van klankvelden en subtiele verkleuringen.

Terwijl Beethoven en Brahms juist de gelijkwaardigheid van de vier stemmen voorop stellen, heeft Jeths heel eigendraads Un vago ricordo bijna als een klein celloconcert opgezet tegen een achtergrond van zes (ieder violist had een extra instrument bij zich) verschillende gestemde violen. En net als in Glenz heeft Jeths weer een diversiteit aan nieuwe klankkleuren en speeltechnieken uitgewerkt, die hij in een negentiende-eeuws idioom heeft vormgegeven. Dat leverde aanvankelijk wat onwennigheden op bij het Orpheus Kwartet, dat zich zondagmiddag met zijn verfijnde klankideaal toch als ideale vertolker presenteerde.

Hoewel ruimschoots aan de voorwaarden was voldaan voor een romantische middag in avontuurlijke zin, bleef de ware passie toch verscholen. Bij Jeths heeft het er waarschijnlijk mee te maken dat zijn verstemmings- en verkleuringstechnieken naar maniërisme beginnen te neigen en Un vago ricordo niet direct veel toevoegt aan Glenz. Bij het Orpheus Kwartet lag het er aan dat de uiterst esthetische en aristocratische benadering van Brahms en met name Beethoven toch te weinig resonantie vond in de diepten van het innerlijk gemoed.

Pay-Uun Hiu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.