Particuliere kunstmusea bezig aan een stormachtige opmars

Het particuliere kunstmuseum is bezig met een stormachtige opmars. In de laatste tien jaar zijn wereldwijd meer dan 150 volledig particuliere musea geopend voor moderne en hedendaagse kunst. Dit blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant.

Het Aboriginal Art Museum in Utrecht, een particulier museum.Beeld ANP

Nieuwe particuliere musea duiken op in China, Indonesië en andere landen waar musea voor moderne en hedendaagse kunst nagenoeg ontbraken. Maar ook landen met een sterke museumtraditie tellen veel nieuwkomers. In Nederland opent volgende week het Museum voor Modern Realisme in Gorssel. In Duitsland is internationaal koploper met meer dan 15 nieuwe private musea in tien jaar.

De nieuwe particuliere kunsthuizen tasten de positie aan van het publieke, door de overheid gefinancierde museum, vreest de internationale museumvereniging ICOM. De vereniging, die zelf geen cijfers heeft over het fenomeen, wijdde onlangs een congres in Qatar aan de 'overdaad' aan nieuwe spelers in de museummarkt. De concurrentie is sterk voelbaar op onder andere de kunstmarkt. Private musea kunnen vaak wel mee in de prijzenslag om moderne kunst, waar publieke musea doorgaans weinig te besteden hebben.

Welkom in mijn museum

Wie zijn de kapitaalklrachtige particulieren die hun eigen musea oprichten? En wat zijn hun motieven? Lees het hier (+).

Vermogende ondernemers

Uit het onderzoek blijkt dat de oprichters van particuliere musea vooral vermogende ondernemers zijn, zoals de Oekraïense staalmagnaat Victor Pinchuck, de Braziliaanse mijnexploitant Bernardo Paz en het Amerikaanse hotel- en vastgoed-echtpaar Rubell. Soms is een museum het initiatief van erfgenamen van ondernemers, zoals de nazaten van de oprichters van de Franse supermarktketen Carrefour of het Duitse verzendhuis Otto.

Ook bedrijven zien brood in de oprichting van een kunstmuseum. Voorbeelden daarvan zijn electronicabouwer Samsung in Zuid-Korea, modemerk Prada in Italië, luxemerk Louis Vuitton in Frankrijk en in Duitsland autobouwer Daimler en schroevenfabrikant Würth. Een museum geeft de onderneming een maatschappelijk profiel, wordt gebruikt voor relatiemarketing of moet het bedrijf associëren met de 'hogere kunsten'.

Groei zet door

De groei van het aantal private kunstmusea lijkt voorlopig door te zetten. Dit jaar opent in Los Angeles bijvoorbeeld het museum van ondernemer Eli Broad (investering: 108 miljoen euro). Ook wordt de opening verwacht van het Botín Museum in het Spaanse Santander (82 miljoen), een inmiddels postuum project van bankier Emilio Botín.

De private musea zijn zich aan het organiseren. Woensdag is in Londen de Global Private Museum Association opgericht. De exclusieve club van museumeigenaren gaat informatie, kunst en tentoonstellingen uitwisselen. Onder de oprichters bevinden zich kippenvleesmagnaat Budi Tek met musea in Shanghai en Jakarta en Patrizia Sandretto Re Rebaundengo, een vermogende Italiaanse met een museum in Turijn.

In Nederland staan, behalve het museum MORE, nog tenminste twee particuliere musea voor moderne kunst op stapel. Volgend jaar is het museum in Wassenaar klaar van Joop van Caldenborgh, die net als Melchers zijn fortuin maakte in de chemie. Supermarktondernemer Jan van den Broek wil binnen enkele jaren bezoekers ontvangen in een museum in Lisse.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden