Parodiëren zit hem in het bloed

Met terugblikken en mooi beeldmateriaal jubileren de klassieke striphelden Agent 327 en Tom Poes.

Beeld -

'Zeven zwarte zwanen zwieren zwaaiend door het zwerk...' Met die geheime code wordt een vrouwtje in Hollandse klederdracht begroet door een bejaarde portier. Onder de folkloristische outfit blijkt een spion schuil te gaan, Agent 327 alias Hendrik IJzerbroot. Vijftig jaar geleden bedacht Martin Lodewijk (Rotterdam, 1939) deze stripfiguur voor het weekblad Pep, niet wetende dat er in de loop der jaren driekwart miljoen albums verkocht zouden worden van deze parodie op James Bond.

De allereerste vier pagina's van de roemruchte strip zijn nu opnieuw geletterd en ingekleurd, en afgedrukt in de jubileumuitgave The making of - 50 jaar Agent 327. Het parodiëren heeft Lodewijk altijd in het bloed gezeten en als bewijs daarvoor is in het jubileumboek ook een volledig stripverhaal opgenomen uit zijn late periode, Dossier 20 - De Daddy Vinci Code, dat uiteraard verwijst naar de bestseller van Dan Brown. Lodewijks persiflage begint met een geheimzinnige figuur in boerka, waaronder - incognito, als altijd - Hendrik IJzerbroot zit verborgen. Die religieuze vermomming is niet willekeurig gekozen, want de strip gaat over maffiosi die zich voordoen als Vaticaanse geestelijken en op zoek zijn naar de schat van de Tempeliers. Spoiler alert: deze schat is in een kasteel op Schouwen-Duiveland terechtgekomen maar na de Watersnood van 1953 voorgoed weggespoeld! Lodewijk verschijnt à la Hitchcock zelf ook in beeld, omdat hij bij hoge uitzondering met Agent 327 mee mag op onderzoek. Geestelijk vader en geesteskind, verenigd in één verhaal. In het tekstgedeelte van dit jubileumboek blikt collega-tekenaar Dick Matena terug op Lodewijks loopbaan: 'Ik ruik, als ik Agent lees, ook als het verhaal ergens anders speelt dan in Rotterdam, altijd Katendrecht.'

Beeld -

Tom Poes

Behalve Agent 327 viert nog een klassieke stripheld feest, en dat is Tom Poes. Hij bestaat dit jaar 75 jaar en dat wordt herdacht met een tentoonstelling in het Stripmuseum in Groningen. Ook is een boek verschenen dat de vroegste probeersels van Toonder bijeenbrengt: De tekentafel wiebelde een beetje - De beginjaren van Marten Toonder 1933-1943. Het zal voor startende stripmakers een troost zijn dat ook de grote man van de Nederlandse strip, net zo Rotterdams als Lodewijk maar van bouwjaar 1912, niet meteen zijn befaamde tekenstijl te pakken had.

Met mooi beeldmateriaal maken de samenstellers duidelijk dat Toonder aanvankelijk sterk was beïnvloed door grootheden als Elzie Segar van Popeye en Otto Messmer van Felix the Cat. Een vroege strip als Ukkie Wappie uit 1933 oogt inderdaad behoorlijk Amerikaans, terwijl je in de Thijs IJs-verhalen van 1936 al de eerste trekken meent te zien van de Tom Poes die vanaf 16 maart 1941 in De Telegraaf op zoek gaat naar het geheim van de blauwe aarde. Maar Toonder deed toen al veel meer dan striptekenen. Hij maakte illustraties voor talloze boekomslagen, schreef avonturenverhalen en maakte cartoons. Hij ontwikkelde op zijn wiebelende tekentafel al snel een vaste hand.

Op 2 april opent in Het Nederlands Stripmuseum in Groningen de expositie Tom Poes 75 jaar i.s.m. de Toonder Compagnie en het Letterkundig Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.