Recensie Parasite

Parasite, van de Zuid-Koreaanse regisseur Bong Joon-ho, is een meesterwerk ★★★★★

In Parasite dringt het gezin Kim met slim bedrog het leven van de rijke familie Parks binnen. Beeld Filmbeeld

De film, over de strijd tussen arm en rijk in Zuid-Korea, is komedie, horror, thriller, drama en veel meer dan dat. Te veel verklappen is zonde. 

De familie Park woont op een heuvel in een moderne villa, ontworpen door een architect. Loop je vanaf hun huis naar dat van de familie Kim, dan is dat een lange afdaling door steeds minder chique, steeds minder schone straten, tot in de onderste regionen van de stad. Daar, in een armzalig souterrain, woont Kim Ki-taek (Song Kang-ho) met zijn vrouw en hun volwassen zoon en dochter.

Alle vier hebben ze de carrièreloterij verloren. Het lukte de kinderen niet om toegelaten te worden tot de universiteit. Moeder was atleet tot ze te oud werd, vader werd ontslagen. Ze behelpen zich met losse klussen, zoals pizzadozen vouwen, tot zoon Ki-woo via een vriend een baantje krijgt als huiswerkbegeleider. Zo vindt hij zijn weg naar de rijke familie Park.

Het hoogteverschil tussen de twee woningen is natuurlijk geen toeval. Voortdurend verwijst de Zuid-Koreaanse regisseur en scenarioschrijver Bong Joon-ho naar dat contrast in Parasite, zijn zevende speelfilm. De Kims wonen in het afvoerputje van de stad; ze zien dronken uitgaanspubliek tegen hun ramen pissen. De hoog en droog levende Parks komen nauwelijks met gewone stervelingen in aanraking, of het moet hun personeel zijn. Personeel dat iedere dag omhoog klimt, om ’s avonds weer af te dalen naar hun kelderwoningen.

Overdrijving

Subtiel is het niet, maar daarvoor moet je ook niet bij Bong zijn, de maker van vermakelijke, scherpe, genre-overschrijdende films als de misdaadthriller Memories of Murder (2003), de monsterfilm The Host (2006), het sciencefictionspektakel Snowpiercer (2013) en het even vriendelijke als gruwelijke ecodrama Okja (2017). Overdrijving is een van zijn specialiteiten, al koppelt de regisseur dat graag aan een op wonderlijke wijze toch overtuigend psychologisch realisme.

Als eerste Koreaanse film ooit won Parasite in mei de Gouden Palm op het filmfestival van Cannes. Sindsdien is de film bezig aan een wereldwijde opmars. Zelfs in Amerika, waar niet-Engelstalige films het zelden goed doen, is Parasite een hit. Prestigieuze filmprijzen en lovende kritieken paren aan stevig commercieel succes, dat lukt alleen een select gezelschap filmmakers.

In eigen land flikte Bong het kunstje al vaker, bijvoorbeeld met The Host, waarvoor 13 miljoen Koreanen naar de bioscoop gingen. Buiten Zuid-Korea had Bong al een trouwe groep fans, die groeide dankzij het Engelstalige Snowpiercer en de toegankelijke Netflixproductie Okja. Parasite boort, zo is nu al duidelijk, een nog grotere groep liefhebbers aan. Het is een gemêleerd gezelschap. Arthousefijnproevers, horrorfans, jong, oud - iedereen kan in Parasite iets van zijn gading vinden.

Het samenbrengen van werelden is altijd Bongs sterke kant geweest. Vanaf zijn debuut Barking Dogs Never Bite (2000), een komische tragedie over een hondenkidnapper, heeft hij zich nooit laten beperken door conventies. Waarom zou hij ook keuzen maken – tussen genres, doelgroepen of onderwerpen – als hij ook alles tegelijk in zijn films kan stoppen? Niemand laat zijn acteurs, en daarmee zijn publiek, zo soepel switchen tussen emoties als Bong. Neem het ijzersterke Memories of Murder, gebaseerd op een waargebeurde reeks moorden; je vraagt je af hoe zo’n huiveringwekkende film zo vol droogkomische humor kan zitten.

Klassenstrijd

Parasite valt te omschrijven als een treurige komedie, een geestige thriller, een maatschappijkritisch familiedrama of een realistische satire met bovennatuurlijke en bloederige elementen. De film is dat alles en meer. Te veel over de plot vertellen is zonde; het volstaat te zeggen dat het gezin Kim met slim bedrog het leven van de Parks binnendringt. Daarna barst de klassenstrijd los, of misschien is het eerder een strijd om gezien te worden.

Opmerkelijk genoeg kent Parasite geen slechteriken. De rijke meneer Park en zijn vrouw zijn keurige, sympathieke mensen. Ze hebben natuurlijk ook weinig reden tot klagen (‘Als ik zo veel geld had, was ik ook aardiger’, zegt mevrouw Kim), maar zijn zich daarvan grotendeels bewust. Ook de Kims bedoelen het niet kwaad. Net als ieder ander willen ze simpelweg opklimmen. Monsters in de diepte, zo liet Bong in The Host al zien, worden meestal gecreëerd door de bovenwereld.

Uiteindelijk is Bongs werk, ondanks zijn voorliefde voor sterke contrasten, nooit helemaal zwart-wit. Hoe grotesk zijn films bij vlagen ook zijn, het begrip voor de personages blijft voorop staan. Dat is misschien wel de grootste verrassing die Bong, meester van de onverwachte plotwendingen, in petto heeft. Parasite werkt op verschillende niveaus: het is een absurd onderhoudende cocktail van genres, rijk aan geestige en griezelige details, maar ook een invoelbare vertelling over menselijkheid. Bong stelt de vraag wanneer je die menselijkheid verliest.

Kelderlucht

Niet voor niets begint de ontmaskering van de familie Kim bij het reukvermogen van meneer Park. De muffe geur van een beschimmeld souterrain kleeft Ki-taek en zijn vrouw en kinderen aan. Ki-taek kan veel, zo niet alles verdragen, maar hij laat zich niet reduceren tot zijn kelderlucht. Hij is geen onderkruipsel.

Dankzij technisch vernuft, vertelkundig lef en sterk acteerwerk is Parasite een van de beste films van het jaar. Bongs vermogen om mededogen op te wekken voor zijn personages, terwijl hij ze tegelijk meedogenloos fileert, maakt de film tot een meesterwerk.

Parasite

 ★★★★★

Tragikomedie

Regie Bong Joon-ho.

Met Song Kang-ho, Lee Sun-kyun, Choi Woo-shik, Chang Hyae-jin.

131 min., in 61 zalen.

Lees ook:

Regisseur Bong Joon-ho: ‘Ik ben wel een beetje pervers, mogelijk is dit gewoon míjn humor’
In Parasite (winnaar van de Gouden Palm en getipt voor een Oscar) dringt een arm gezin binnen in de villa van een rijke familie. Bong Joon-ho was ooit zelf huiswerkbegeleider in zo’n paleis

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden