Recensie Dansvoorstelling

Papaioannou creëert met zijn eigen beeldtaal een stijlvolle, ontroerende ode aan Bausch (vijf sterren)

Een nieuw stuk maken voor het gezelschap van de legendarische Pina Bausch: Dimitris Papaioannou brengt het er weergaloos van af.

Voorstelling Neues Stück - Seit sie van Dimitris Papaioannou Beeld Julian Mommert

Holland Festival: Neues Stück 1 – Seit sie. Choreografie: Dimitris Papaioannou. Door: Tanztheater Wuppertal. 20/6, Stadsschouwburg Amsterdam.

Ga er maar aan staan: een gloednieuw werk maken voor het wereldberoemde Tanztheater Wuppertal. Het is de eerste gastchoreografie sinds oprichter en boegbeeld Pina Bausch in 2009 onverwacht overleed aan longkanker. Bovendien is dit het eerste avondvullende stuk ooit, in de 45-jarige geschiedenis van het Duitse gezelschap, van iemand anders dan Bausch. Wie die opdracht aanneemt, weet dat een leger Bausch-fans meekijkt.

De Griekse kunstenaar, striptekenaar, regisseur, ontwerper en choreograaf Dimitris Papaioannou (54) brengt het er weergaloos van af. Met Neues Stück 1 – Seit sie creëert hij een stijlvolle, oprechte en ontroerende ode aan het krachtige dansidioom van Bausch door zijn eigen gebeeldhouwde, symbolische lichaamstaal te volgen, vol referenties naar het ­oeuvre van Bausch, alsook naar mythologie, religie, schilderkunst, tradities en iconen uit Griekenland.

De overtocht

Centraal in Neues Stück 1 – Seit Sie staat de overtocht. Die begint al bij aanvang. Danser Michael Strecker (21 jaar lid van Tanztheater Wuppertal) neemt zestien collega’s op sleeptouw over een rij caféstoelen. Het zijn de originele exemplaren uit Café Müller (1978), Pina’s klassieker. Ze creëren een loopbrug van zittingen, door telkens een stoel van achter naar voor in de rij te verplaatsen. Alsof ze tastend en hink-stap-springend het riviertje de Wupper oversteken, naar een andere oever (lees: een nieuwe toekomst voor het gezelschap).

Aan de andere kant van het podium gaat het overzetten verder. Met een omgekeerde tafel als bootje worden dansers vervoerd over rijen kartonnen rollen. Een danser jongleert op een omgekeerde caféstoel. Een danseres plaatst gouden muntjes op haar ogen. Daarmee kan ze de mythische veerman Charon betalen, zodat hij hen de Styx richting het dodenrijk overzet, wellicht om nog een glimp van ‘Die Pina’ op te vangen.

De verwijzingen

Neues Stück - Seit sie van Dimitris Papaioannou Beeld Julian Mommert

Lange huidkleurige jurken fladderen om de lijven van de tien vrouwen, zoals zo vaak gebruikt in het werk van Bausch. De zeven mannen gaan gekleed in casual pakken, ook herkenbaar. Maar geregeld kleden ze zich uit. Dan modelleert Papaioannou hun naakte lichamen naar figuren uit de Griekse mythologie. Eén danser sleept het hoofd van een ander mee onder zijn arm. Weer anderen laten zich achterwaarts naar beneden zakken, zodat haren uitwaaieren en associaties oproepen met halo’s bij iconen uit de Grieks-orthodoxe kerk.

Een danseres blijft in een goudkleurige japon bevroren op een tafelpoot staan, als een kariatide uit de Griekse architectuur. Een danser stapelt tijdens een knappe balanceer-act tien caféstoelen op zijn schouder, zoals ­Atlas het hemelgewelf op zijn rug torst.

Papaioannou rijgt beeld na beeld in anderhalf uur rustig aaneen. Met flarden muziek, eveneens vol referenties. Bijvoorbeeld de fagot uit Le Sacre du Printemps of een paar tonen uit de Goldberg Variaties van Bach. En de traditionele Zorba-muziek waarop de dansers heel even de sirtaki dansen. Bovendien klinken veel contactgeluiden. Van het gesleep van stoelpoten over de vloer, het betasten van met water gevulde wijnglazen (ook een herkenbaar rekwisiet in Pina’s handen), of het kraken van een mal om iemands lichaam, alsof er een torso gebeeldhouwd wordt.

De liefde – de dood

Een liefdesbrief aan Pina, zo noemt ­Papaioannou deze voorstelling, die begin mei in het Opernhaus Wuppertal in wereldpremière ging, en aan een internationale tournee begint met drie optredens in Amsterdam, tijdens het Holland Festival. Neues Stück 1 – Seit sie is ook een prachtig requiem. Aan het slot zakt een danseres langzaam weg in een rotspartij gemaakt van matrassen, alsof Pina aanwezig was, haar goedkeuring gaf en stilletjes afscheid nam. In werkelijkheid had Bausch niets geregeld voor de toekomst van haar gezelschap.

Dat drama houdt Papaionnou wijselijk op afstand. Geen Griekse tragedie, geen emotionele lading. Wel een indringende reeks van secuur en precies gecreëerde beelden, die liefdevol en intens van een ziel worden voorzien door zeventien dansers.

Striptekenen, schilderen en choreografie

Dimitris Papaioannou (1964) is in Griekenland een ster, zeker sinds hij in 2004 de openingsceremonie choreografeerde van de Olympische Spelen in Athene. Nu begint deze kunstenaar, die als striptekenaar en schilder begon en vooral beelden componeert met levende lichamen, ook in Nederland door te breken. Introdans nam in 2016 een fragment uit het even eenvoudige als fascinerende groepsstuk Nowhere op het repertoire – het geheel is nog steeds op YouTube terug te vinden. Vorig jaar verraste hij het Holland Festival-publiek met The Great Tamer, een verbluffende voorstelling vol dromerige schoonheid. Nu tekent hij met Neues Stück 1 – Seit sie weer voor een beeldend hoogtepunt in het Holland Festival.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.