Paco de Lucía (1947-2014), de grootste vernieuwer van de flamenco

Paco de Lucía wordt gezien als een van de grootste flamencogitaristen. Verguisd en geliefd als vernieuwer van het genre: 'Maar een flamencogitarist is wat ik ben. Moest ik proberen iets anders te spelen, dan nog zou het klinken als flamenco.' De Spaanse gitaarlegende is vandaag op 66-jarige leeftijd overleden, in Cancun, Mexico.

'Flamenco wordt gemaakt door de mensen om je heen. Je leert het van je familie, je vrienden, tijdens feestjes vol drank. Pas daarna werk je aan je techniek. Flamencogitaristen hoeven niet te studeren. Het leven van een zigeuner is een leven vol anarchie, daarom is flamenco een stijl zonder discipline.'

Paco de Lucía groeit op in een arme wijk van Algecíras. Zigeuners en arme Spanjaarden wonen naast elkaar en leven veelal op straat. Om het leven draaglijk te maken wordt er veel gedronken en gefeest. Op die feestjes zet De Lucía zijn eerste stappen als gitarist.

Hij wordt in 1947 geboren als Francisco Sánchez Gómez. Als zoon van flamencogitarist Antonio Pecino Sánchez klinkt het warme gitaargeluid van de nylonsnaren al in zijn vroege jeugd door de woonkamer. Uit het gezin van vijf komen naast De Lucía nog twee grote flamencomuzikanten: broer José wordt cantaor (flamencozanger) Pepe de Lucía en zijn tien jaar oudere broer Ramón wordt bekend als flamencogitarist Ramón de Algecíras.

In 1958 heeft de dan pas 11-jarige De Lucía zijn eerste optreden. Een jaar later wint hij de speciale juryprijs in de Jerez flamenco-competitie. Het talent van de jonge virtuoos - die geen noot kan lezen - wordt drie jaar later ook erkend als hij meedoet voor de La Catedra de Flamencologia-prijs. Met zijn 14 jaar blijkt hij te jong om mee te kunnen dingen voor de prijs, maar de jury is zo overdonderd door het spel van De Lucía dat ze hem een speciale prijs toekent.

Paco de Lucía Beeld EPA
 
Je leert de flamenco van je familie, je vrienden, tijdens feestjes vol drank. Pas daarna werk je aan je techniek

Flamenco Nuevo
In 1968 wordt De Lucía door zijn vader Antonio Sánchez voorgesteld aan zanger Camarón de la Isla. Een ontmoeting die door sommigen gezien wordt als de redding van de flamencomuziek. De la Isla en De Lucía worden de gezichten van een stroming die de naam Flamenco Nuevo krijgt.

In de jaren '50 en '60 maakt de traditionele flamencomuziek in Spanje, net als in de rest van de wereld, plaats voor rock 'n' roll en pop. Steeds minder mensen zijn geïnteresseerd in flamenco. De Lucía begint te experimenteren en vermengt stijlen als jazz en rock met het flamencogeluid.

Entre Dos Aguas
Zijn grootste hit wordt Entre Dos Aguas (filmpje hierboven), dat in 1976 de top-20 bereikt in Spanje. Nog nooit vertoond door een flamenconummer. De Lucía wordt in een klap beroemd. De Lucía en andere Flamenco Nuevo-muzikanten worden verguisd door puristen. Ongehoord, vloeken in de kerk. Zo is de traditionele muziek nooit bedoeld, vinden de conservatieven. 'De Lucia was voorgoed voor de flamenco verloren toen hij de cajón erbij haalde', zei de flamencoloog Augustín Gómez daarover.

'Een flamencogitarist is wat ik ben. Moest ik proberen iets anders te spelen, dan nog zou het klinken als flamenco', verdedigde De Lucía zich.

Schilderij van Camarón de la Isla en Paco de Lucía Beeld Wikipedia
 
Een flamencogitarist is wat ik ben. Moest ik proberen iets anders te spelen, dan nog zou het klinken als flamenco

Elektrische gitaar
De Lucía laat zich niet tegenhouden door de kritiek. Zijn vernieuwingsdrang laat zich niet beteugelen. Hij wordt geroemd en verguisd om zijn bijdrage aan het nummer Mediterranean Sundance op Elegant Gypsy, een album van jazzgitarist Al Di Meola. Op een album met een elektrische gitaar? Wat moet een flamencogitarist in godsnaam op fusionalbum, luidt de kritiek. Di Meola verdedigt zijn vriend: 'Paco doet geen afstand van de flamenco, hij verbreedt het genre.'

Samen met John McLaughlin en Larry Coryell, en later met Di Meola vormt De Lucía eind jaren '70 het succesvolle The Guitar Trio. Resultaat is een Europese tour en verschillende albums. Vooral het album Friday Night in San Francisco wordt een groot succes en verkoopt meer dan een miljoen exemplaren.

Vanaf de jaren negentig toerde De Lucía over de hele wereld en werkte hij samen met een groot aantal muzikanten; van jazz tot klassiek, van beat tot pop. Hij ontving verschillende prijzen zoals de Latin Grammy Award en een eredoctoraat aan het conservatorium van Berklee, Boston.

Voor zijn rust ging hij tussen zijn werk door naar zijn huis in Mexico. Volgens bronnen van de Spaanse krant El Pais was De Lucía op het strand van Cancun toen hij onwel werd. Ze hebben hem nog tevergeefs naar het ziekenhuis gebracht. Het zou gaan om een hartaanval.

Paco de Lucía, John McLaughlin en Al Di Meola spelen Mediterranean Sundance live, daaronder Paco de Lucía samen met Jan Akkerman.

 
Paco doet geen afstand van de flamenco, hij verbreedt het genre
Al Di Meola

Paco de Lucía op Spotify

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.