Overdonderd door de film North By Northwest

De zomer van Hitchcock

Deze zomer is doordesemd van Alfred Hitchcock. Wat maakte hem zo meesterlijk? Filmvakmensen verklaren. Nicole van Kilsdonk over North by Northwest (1959).

- Beeld -

'Eigenlijk is Rear Window (1954) mijn favoriete Hitchcock: die kan ik uittekenen. Omdat jullie die vorige week al hadden, kies ik North by Northwest - een goede tweede. Ik zag die film voor het eerst toen ik 12 was, op tv. North by Northwest heeft een complexe plot, met Cary Grant als Roger Thornhill, die voor een niet-bestaande geheim agent wordt aangezien. Maar als kind hoef je zo'n film niet helemaal te begrijpen. Het gaat eerder om een stapel indrukken.

De scène tussen de maisvelden, als Thornhill door een sproeivliegtuigje wordt belaagd... die staat op mijn netvlies gebrand. Hitchcock bouwt de totale nietsigheid geweldig uit; Grant in zijn eentje aan die eindeloze weg, dat blijf je je herinneren.

Het is natuurlijk een omslachtige moordtactiek, dat sproeivliegtuigje. Maar hij past perfect bij de spionageplot van North by Northwest. Je zou het van Hitchcock niet verwachten, maar er zit veel humor in de film. Als Thornhill wordt ontvoerd en bedreigd, gaat hij de situatie aanvankelijk met ironie en oneliners te lijf.

Held in de verf
Hitchcock en scenarist Ernest Lehman besteden ook veel aandacht aan man-vrouwverhoudingen. Ze maken er echt werk van dat Thornhill, een succesvol reclameman, zo aan zijn secretaresse en moeder hangt. Zegt Thornhill bijvoorbeeld dat hij een schouwburgafspraakje heeft, maar dan wel met zijn moeder. Blijkbaar is hij nog steeds niet van haar losgekomen, en tegelijk weet de kijker dat er nog ruimte is voor een love interest. Mooi hoe Hitchcock en Lehman hun held binnen een paar minuten in de verf zetten.

Vrijgevochten mannen die spitsvondige, flirterige dialogen voeren met knappe vrouwen, daar hield Hitchcock duidelijk ook van. Erg leuk vind ik de scène waarin Thornhill tijdens een treinrit door de politie wordt achternagezeten, en in het compartiment van Eve Kendall (Eva Marie Saint) glipt. Dan krijgt de film meteen weer een komische draai doordat Thornhill zich in Kendalls dichtgeklapte bovenbed verstopt. 'Schiet op, of geef me een snorkel', roept hij als de agenten weer weg zijn, waarop Kendall het bed openmaakt - met een blikopener.

Zo'n scène zou in meligheid of vet aangezette romantiek kunnen ontsporen, maar vooral Grants spel is rechtdoorzee. Hij lepelt zijn zinnen sec en ontspannen op, en daardoor pik ik alles wat er gebeurt. Zo bewijst de scène hoe essentieel acteurs voor een film zijn. Natuurlijk draait het de ene keer meer om techniek of effecten dan de andere, maar toch: zonder goede acteurs blijft een film een lege huls.

North by Northwest. Beeld Filmstill

De Jurk
Niettemin waardeer ik enorm dat North by Northwest zo'n visueel ingestelde film is. Dat besefte ik voor het eerst toen ik op de Filmacademie zat en de film op groot doek zag: de kleuren overdonderden me volledig. Neem bijvoorbeeld de hotelscène, iets voorbij de helft van de film, als Saint in haar fonkelend rode jurk extreem afsteekt tegen de grijze wanden en meubels in haar suite: net een schilderij.

Toch jaloersmakend, de controle die Hitchcock dan uitoefent. In Nederland moet je als regisseur met weinig geld werken en dus erg pragmatisch nadenken over zaken als aankleding en decor. Na vijf jurken is het budget op.

Daarom vond ik het verhelderend om Hitchcock/Truffaut te lezen, het boek waarin de Franse regisseur François Truffaut diepgravende gesprekken met Hitchcock voert. Dat boek geeft een menselijke maat aan de meester, omdat hij volop over de moeilijkheden van zijn werk praat: de technische obstakels bij het draaien van een scène, twijfels over de casting, enzovoort. Erg geruststellend, dat zelfs een grootheid als Hitchcock zo met zijn vak worstelde.'

The Hitchcock Touch (georganiseerd door filmmuseum EYE). Tot en met 15/11 in het hele land.

North by Northwest. Beeld Filmstill
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.