Overal schijt aan

Hoe hij het redt, snapt hij zelf ook niet, maar vast staat dat er een nieuwe poëziebundel van Bart Chabot (52) in de winkel ligt én dat hij vanaf vanavond te zien is een nieuwe reeks van Dancing with the Stars....

We rock-’n-rollen woensdagmorgen door de binnenstad van Den Haag. Van Plato, Bart Chabots muziekleverancier in de Schoolstraat, gaat het naar bodega De Posthoorn op het Lange Voorhout voor Bart Chabots warme appelgebak met ijs en slagroom – heel veel slagroom.

De cd-speler slurpt Rockin’ Bones naar binnen, een verzamelalbum van elementaire rockabilly uit de jaren vijftig en toevallig (nou ja, toevallig) ook de titel van een gedicht uit Bart Chabots voorlaatste bundel Fort Knox. We zijn de parkeerhaven nog niet uit of Let’s go baby van Billy Eldridge schalt uit de speakers. Yeaahh! ‘Dit komt écht uit de spelonken van de Amerikaanse muziek.’

De Franse gezinsauto, tot dan toe een heer in het verkeer, draait meteen op volle toeren. Gassen, doodlopen, draaien, dringen voor het stoplicht. Billy Eldridge wordt een vroege Elvis Presley die Baby, let’s play house uitzweet. Nog beter. ‘Je hoort meteen het verschil, hè?’

Jakkeren over de Javastraat, speren op de Koninginegracht, spuiten in de Denneweg. Ruim baan, ruim baan, daar komt Bart Chabot aan! Moet nog warm appelgebak eten met ijs en heel veel slagroom, moet nog kinderen ophalen van school, moet nog zoon naar vioolles brengen, moet nog zoon naar voetbaltraining brengen en moet nog naar dansles.

‘Ik snap niet hoe ik het red’, zal hij later zeggen. ‘Het vergt allemaal zo ongelooflijk veel tijd. Toen ze me hiervoor vroegen, zeiden ze dat het me acht uur per week zou kosten. Maar ja, dat is gebaseerd op iemand die al kan dansen, dan is het alleen nog maar een kwestie van choreografie. Voor mij is het acht uur per dag.

‘Ik heb mijn hand overspeeld, dat is nu wel duidelijk. Maar in mijn meest wanhopige momenten denk ik aan Herman Brood. Die stond ooit voor een tv-programma in een gondel te playbacken met Miep Brons. Ging totaal verkeerd, maar kon hem wat schelen. Zo moet het, denk ik. Overal de schijt aan hebben. Fuck it.

‘Weet je wat het is, ik leer iets dat ik nog niet kan, daar gaat me het om. Zo heb ik ook een paar jaar geleden leren autorijden voor een tv-programma. Tot dan toe was mijn enige bijdrage aan de vakantieritten dat ik de kaart op z’n kop kon houden. En moet je me nou eens zien.’

Hamburgerzak

Hamburgerzak
We zijn die ochtend vertrokken van het Carlton Ambassador Hotel in de Sophialaan. De aanleiding is zijn deelname aan Dancing with the stars, dat vanavond aan een nieuwe reeks begint, en de verschijning van McPain, een nieuwe poëziebundel in drie delen, samengebracht in een hamburgerzak.

Hamburgerzak
‘Dat is toch even een sliding op de enkel, hè? Poëzie is altijd voor een kleine groep mensen geweest en om daarmee te spelen, zit er een verpakking van de massacultuur omheen. Dat zullen ze wel weer niks vinden, de critici. Maar ik sta aan de kant van de Pietje Bellen en veel van die critici hebben toch iets van Jozef Geelman. Zij leven misschien langer, maar dat leven van mij is stukken boeiender.’

Hamburgerzak
Het idee is om Bart Chabot te leren kennen via de stad die hem al ruim een halve eeuw lief is. Hij steekt meteen van wal. ‘Den Haag houdt een mens nederig, daarop komt het in essentie neer. Den Haag heeft al die politici zien komen met mooie plannen en Den Haag ziet ze weer gaan. Den Haag houdt een mens nuchter en productief. En mocht je soms het idee krijgen dat je lekker bezig bent, dan pak je de fiets en ben in tien minuten aan zee.

Hamburgerzak
‘Twaalf meeuwen, een jutter, een man van de gemeentereiniging die een flesje cola opraapt en dan kom jij aankakken met je babbels. Nou, daar zijn het strand en de zee helemaal niet van onder de indruk, hoor. Dat betekent helemaal niets.’

Hamburgerzak
We zijn de Sophialaan nog niet uit of Louis Couperus dient zich aan in een statig herenhuis. Couperus, met de grootste eerbied zijn voorganger, leerde Bart Chabot lezen en en inspireerde hem schrijver te worden. ‘Ik ben van twee clubs lid: de VPRO en het Louis Couperus Genootschap.’

Hamburgerzak
We koersen eerst aan op de Wilhelminastraat, waar Bart Chabot tot z’n 16de woonde. ‘In nette armoe’, al zegt hij het zelf. De etagewoningen zijn van vlak na de oorlog, gebouwd op de puinhopen van een plat gebombardeerde straat. In 1944 bestookten de Engelsen per ongeluk het Bezuidenhout in een poging Duitse raketinstallaties in het Haagse Bos uit te schakelen. Het is de grootste ramp in de geschiedenis van Den Haag. De familie Chabot woonde op de tweede verdieping. Daar, in die kamer met dat balkon ervoor, sliepen Bart Chabot en zijn jongere broer in een stapelbed.

Hamburgerzak
We lopen achterom via de Emmastraat naar de achterkant van de huizen, naar de schuurtjes met luchtgaten als tralies. Bart Chabot gaat op zijn tenen staan, werpt een blik naar binnen en keert veertig jaar terug in de tijd. Daat zat-ie, hele dagen in zijn eentje op een oude stoel, te spijbelen. Aan de klok van de kerk hoorde hij wanneer de school uitging en hij weer tevoorschijn kon komen. Bart Chabot had tijd nodig om tot zichzelf te komen. ‘Er ging zoveel om in mijn kop.’

Stoorzender

Stoorzender
Hij was een hyperactieve en overgevoelige jongen, een stoorzender in het nog zo klassikaal ingerichte onderwijs. Bij het afscheid van de Sint Nicolaasschool zei het hoofd ten overstaan van alle klasgenoten en hun ouders dat hij Bart Chabot nooit had gemogen. ‘Mijn eerste ervaring met de wrede grotemensenwereld.’

Stoorzender
Het hoofd had mulo geadviseerd, een test wees hbs uit, maar dat ging niet goed. Als Bart Chabot niet spijbelde, werd hij wel de klas uitgestuurd. Eén keer stuurde de leraar aardrijkskunde hem er al uit voordat de les was begonnen. ‘Hij kon aan mijn hoofd zien dat het niks zou worden.’

Stoorzender
Bart Chabot was een buitenstaander die uit gekkigheid en opstandigheid de lachers op zijn hand kreeg. En buitenstaander is hij altijd gebleven. Hij vindt het leven een hele opgave, zelfs nu er het fundament van een geslaagd gezinsleven onder ligt.

Stoorzender
‘Het klinkt gek, maar ik heb heel vaak het gevoel dat ik niet echt leef, dat ik in een schimmenrijk verkeer, alsof ik allang overleden ben. Ik loop over straat en voel me een verrijdbaar decorstuk. Lang ook het idee gehad dat dingen als het openbaar vervoer en zebrapaden alleen voor de mensen waren en niet voor mij. Dat hadden ze namelijk zo geregeld.’

Stoorzender
In dat gevoel een buitenstaander te zijn, schuilt ook de verwantschap met rock-’n-rolliconen als Johnny Cash, Jerry Lewis en Iggy Pop. ‘Ook mannen die heel erg alleen zijn, hoe sociaal bewogen ook. Einzelgängers zijn het, die op een gegeven moment hun levenslust inpluggen en dingen gaan maken.’

Stoorzender
Omdat het op de hbs zo snel mis ging, kwam Bart Chabot toch terecht op de mulo, een somber gebouw aan de Van der Parrastraat, waar hij een ander Den Haag leerde kennen. Raakte bevriend met een jongen wiens vader losse handjes had, zat in de klas met een meisje dat na school werd opgepikt door haar pooier om als prostituee de kost te verdienen.

Stoorzender
Op de mulo gebeurde het ook dat de leraar Duits hem naar voren haalde, zijn werk aan de klas toonde en zei dat dit het handschrift was van een psychopaat.

Stoorzender
Hij noemt dat zijn tweede ervaring met de wrede grotemensenwereld en een keerpunt in zijn leven. ‘Opeens besefte ik dat je in je eentje toch niet van het systeem kunt winnen. Je moet leren door de mazen heen te zwemmen. Ik dacht: fuck you all.’

Happy end

Happy end
We rijden naar het Aloysius College in de Oostduinlaan. Pater Hoogma had beloofd dat hij na zijn eerdere verwijdering van de hbs weer mocht terugkeren met een glansrijk mulo-rapport en dat deed hij. Bart Chabot sloot de havo glorieus af met vier tienen, maar het eigenlijke happy end ligt halverwege de route bij het huis van Dorien van der Valk in de Van der Woertstraat.

Happy end
Na school ging Bart Chabot bij de moeder van Dorien van der Valk op kamers wonen en tot zijn grote geluk was Dorien van der Valk destijds de grote liefde van Herman Brood. In dat huis is Bart Chabot in feite opnieuw geboren of, zoals hij het zelf zegt: ‘Dankzij Herman vond ik mijn leven opnieuw uit.’

Happy end
Den Haag als beatstad nummer één – Chabot is van de generatie die spreekt van Golden Earrings met de nadruk op de laatste letter – had dat leven al enigszins richting gegeven. Impresario Paul Acket woonde om de hoek en voor zijn huis hadden de Rolling Stones (‘Nog met Brian Jones!’) zich ooit laten fotograferen. Zo dichtbij was de popmuziek al geweest.

Happy end
Wijlen Herman Brood, voor wie hij een monument oprichtte in de reeks Broodje-biografieën, leerde Bart Chabot dat rock-’n-roll een manier van leven was. Hij ging, net twintig jaar oud, naar Engeland om zich in de punk te storten, muziek die je achteraf bezien kunt beschouwen als een herstart van de rockabilly die een half uur later uit de luidsprekers zal schallen.

Happy end
Voordat het zover is, rijden we eerst naar de Valkenboslaan. Daar, in die kamer en suite van dat huis, begon hij zijn leven met Yolanda. ‘Al twintig jaar getrouwd, meneer.’ Daar ook werd Sebastiaan geboren, nu de oudste van vier zoons. Het leven kreeg zin, om niet te zeggen noodzaak. Nog altijd is het gezin de hoeksteen in zijn rock-’n-rollbestaan en gaan de kinderen voor, altijd.

Happy end
Terwijl zijn echtgenote fulltime werkte, heeft Bart Chabot zich altijd bekommerd om de kinderen. Haalt ze van school, brengt ze naar sport of muziek, onderhoudt het contact met school. ‘Ik vertel ze dat sommige leraren misschien niet leuk zijn, maar dat ze er wel verder mee moeten. Gelukkig zijn ze veel leuker dan ik op die leeftijd was.’

Happy end
Met Sebastiaan op zijn arm oefende hij destijds de teksten voor zijn eerste theateroptreden. ‘Een probaat slaapmiddel, maar dat terzijde.’ Sebastiaan ging ook mee naar de repetities en lag in de maxicosi, terwijl vader repeteerde. ‘Dat heb ik van Herman geleerd, die nam Lola ook overal mee naar toe als baby.’

Happy end
De kinderen zijn daardoor van jongsaf aan vertrouwd geraakt met zijn levensstijl. ‘Ik laat ze zien dat er een andere invulling van je leven mogelijk is dan een geregelde baan. En ik ben natuurlijk een rare vader, maar ze vinden me geen rare vader, begrijp je?’

Happy end
Dat vertelt Bart Chabot in De Posthoorn, laatste halte en beroemdste uitspanning van Den Haag. ‘Ik had gehoord dat Jan Cremer hier kwam en ik vond dat zo’n fantastisch idee, Jan Cremer met zijn Harley Davidson voor de deur van De Posthoorn. Dus ik kom hier al sinds mijn middelbareschooltijd.’

Happy end
Tien jaar geleden kwam de eigenaar naar hem toe met de vraag of hij een bepaald dessert naar Bart Chabot mocht vernoemen. Dat kwam zo: ‘Tot 1993 dronk ik heel veel. Dat had ik van Herman geleerd en ik kon hem bijhouden, kun je nagaan hoeveel ik dronk. Maar na een alcoholvergiftiging ben ik radicaal gestopt.

Happy end
‘Maar ja, wat moest ik dan bij de koffie nemen? Normaal at ik altijd een portie bitterballen, maar dat gaat niet goed samen. Dus ik dacht bij mezelf: wat vind ik nou eigenlijk lekker? Warm appelgebak vind ik lekker, met ijs en veel slagroom, zodat je ook nog een beetje door de koffie kan roeren. En zo is het op de kaart gekomen: Bart Chabots warme appelgebak met ijs en veel slagroom – heel veel slagroom. Dat is toch geweldig? Eigenlijk is mijn leven nu klaar. De rest is bonus.’

Happy end
Hij is nu 52 jaar en langzamerhand gaat het toch een beetje trekken aan hem. Hoe ver kan hij als Pietje Bell nog komen? ‘Ik heb helemaal niet het gevoel dat ik op weg ben naar het einde. Integendeel, ik stort me nog in allerlei nieuwe avonturen. Soms loopt het goed af, soms niet.’

Happy end
In McPain staat zo’n typisch Chabot-gedicht, een bouwwerk van gedachtesprongen, waarin hij uitgebreid verhaalt van een strandwandeling bij Egmond. In drie opeenvolgende ontmoetingen wordt hij herkend en steeds wanhopiger (‘We hebben min of meer dezelfde bril, maar verder...’) ontkent hij de herkenning. De slotzin luidt: ‘Ik heb mezelf en mij verraden.’

Happy end
Kiezersbedrog – zo heet het gedicht – verwoordt de spagaat die Bart Chabot van zijn leven heeft gemaakt, eentje die reikt van McPain tot Dancing with the stars. Hij heeft een publieke kant van zichzelf gecreëerd, een televisiepersoonlijkheid waarover hij het liefst in de derde persoon praat.

Happy end
‘Die Bart Chabot staat ver van me af, daar wil ik eigenlijk niets mee te maken hebben. Ik begrijp hem wel en ik waardeer zijn levenslust. Maar het is over de top. Het is een valiumversie van iemand anders en toch moet het ook in die jongen zelf zitten. Dat zie je wel vaker bij rock-’n-rollers.’

Grote roman

Grote roman
Eigenlijk wil hij al die tv-shows en publieke optredens beschouwen als de inspiratie voor de grote roman die nog moet volgen en zal gaan over de Bekende Nederlander die zichzelf kwijt raakt. ‘Ik heb al veel meegemaakt in die wereld en deels gaat het ook wel voor mij op, maar ik ben op de beslissende momenten toch altijd weer bij mezelf teruggekeerd. Maar als je in dat leven van mij een kwartslag draait, dan beland je in de fase van drank, overspel en alles kwijtraken. Dat het nog lijkt alsof je helemaal mee doet, maar in feite is het fundament onder je al weggeslagen door sloopbedrijf Konijnenburg.’

Grote roman
Eigenlijk had hij aantekeningen willen maken van zijn avonturen als Bekende Nederlander. Maar je ziet het nu ook weer gebeuren met die eindeloze repetities voor Dancing with the stars. ‘Je wordt helemaal opgeslokt door al die gekkigheid.’ Het allerliefst zit hij daarom helemaal in zijn eentje op zijn werkkamer om al die dingen in zijn kop op orde te krijgen.

Grote roman
En het allermooiste moment van deze week speelde zich ook af in het isolement van zijn werkkamer, toen er opeens een idee voor een gedicht was. Het gaat over een zonnige lentedag in de boomgaard en dat er een verschrikkelijk noodweer losbarst op het moment dat hij een appel wil plukken. ‘En dat je nog even goed om je heen kijkt of er soms een addertje onder het gras zit, maar addertjes onder het gras zijn ook wijs geworden, dus die laten zich niet zien. Begrijp je wel?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden