Omslag

Over de kleur blauw kun je eindeloos dichten

Eén kleur in woord, beeld en klank.

Ontwerp Bij Barbara, illustratie Joan Miró: ‘Ceci est la couleur de mes rêves’, 1925. Beeld Rainbow
Ontwerp Bij Barbara, illustratie Joan Miró: ‘Ceci est la couleur de mes rêves’, 1925.Beeld Rainbow

In 1935 schreef de Amerikaanse dichter Wallace Stevens The Man with the Blue Guitar, een reeks gedichten van elk twee regels (‘Things as they are/ Are changed upon the blue guitar’), geïnspireerd door een werk uit Pablo Picasso’s blauwe periode, Le vieux guitariste aveugle uit 1903.

Een fragment van Stevens’ klassieker (in de vertaling van Rein Bloem: ‘Dingen, hun natuur getrouw/ veranderen op mijn gitaar van blauw’) nam Elisabeth Lockhorn op in En blauw zal alles zijn, een bloemlezing van tweehonderd gedichten uit Nederland en elders over de kleur blauw.

Veel van die gedichten gaan over schilderijen, maar ook componisten komen aan bod, zoals in Leonard Nolens’ ‘J.S. Bach, kleine prelude in do-mineur’ en Roger de Neefs ‘Mood Indigo’, geïnspireerd door de gelijknamige compositie van Duke Ellington.

Een dichter met oog en oor voor beide zusterkunsten is Mischa Andriessen. Op het omslag van zijn bundel Dwalmgasten (De Bezige Bij, 2016, ontwerp Nanja Toebak) staat Blue Monolith van de abstract expressionist Hans Hofmann, uit 1964.

Ontwerp Nanja Toebak, illustratie Hans Hofmann: Blue Monolith, 1964. Beeld De Bezige Bij
Ontwerp Nanja Toebak, illustratie Hans Hofmann: Blue Monolith, 1964.Beeld De Bezige Bij

In het gedicht ‘Solitude’ memoreert Andriessen een jazzpianist ‘die elke keer het kristal uit het middendeel/ speelt zoals het gespeeld moet worden’: Eddie Heywood, die in 1941 een perfecte miniatuursolo leverde in Billie Holiday’s Solitude.

Nog zo’n trait-d’union tussen woord, beeld en klank is het door dEUS-gitarist Tom Barman samengestelde verzamelalbum voor jazzlabel Blue Note uit 2006: That’s Blue! – Blue Note + Painters Talking, met op de cover Barnett Newmans L’errance, uit 1953.

Ontwerp Benoit Hennebert, illustratie Barnett Newman: L’errance, 1953. Beeld EMI Music
Ontwerp Benoit Hennebert, illustratie Barnett Newman: L’errance, 1953.Beeld EMI Music

Gitarist Kenny Burrell haalde de selectie niet, maar was een goede kandidaat geweest met zijn album Blue Lights (Blue Note, 1958), waarvoor Andy Warhol de in blauw gedrenkte illustratie leverde.

Ontwerp Reid Miles, illustratie Andy Warhol, 1958. Beeld Universal Music Group
Ontwerp Reid Miles, illustratie Andy Warhol, 1958.Beeld Universal Music Group

Hoe groot het thema is, bewijst Gerrit Komrij’s bloemlezing Het blauw is nooit alleen – Een excursie langs kleurgedichten (Stichting Vedute, 1999), met een spetterend blauw omslagontwerp van Ewald Spieker. Niet één gedicht van Komrij’s keuze overlapt met de tweehonderd van Lockhorn.

Ontwerp Ewald Spieker, 1999. Beeld Stichting Vedute
Ontwerp Ewald Spieker, 1999.Beeld Stichting Vedute
Illustratie en ontwerp Mike Larson, compilatiealbum Blue Note met opnamen uit 1941-1989, verschenen in 1992. Beeld Universal Music Group
Illustratie en ontwerp Mike Larson, compilatiealbum Blue Note met opnamen uit 1941-1989, verschenen in 1992.Beeld Universal Music Group

Elisabeth Lockhorn

En blauw zal alles zijn

Omslagontwerp Bij Barbara, illustratie Joan Miró: Ceci est la couleur de mes rêves, 1925.

Rainbow Poëzie; 286 pagina’s; € 17,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden