Over De Coninck en een leven zonder hem

'Ik oefen dood, om het te kunnen op een dag.' Het zijn woorden die regelmatig langsdruppelen tijdens de voorstelling. In rode letters op een speciale tekstbalk, gevolgd en voorafgegaan door andere flarden van taal, de taal van Herman de Coninck....

Karin Veraart

De jonge regisseuse Nienke Rooijakkers bewerkte het boek – in samenwerking met de auteur en dramaturge Eva Meskers – tot de gelijknamige toneelvoorstelling, waarin actrice Tania Van der Sanden Hemmerechts woorden vertolkt. Vorig seizoen al was het stuk in Vlaanderen te zien, maar nu doet het in reprisetournee ook Nederland aan. En dat is mooi want ook de toneelversie van Taal zonder mij is zeer de moeite waard.

'Ik oefen dood.' Opgekruld ligt Van der Sanden voor de tekstbalk waarop de poëzie voorbijschuift en ontroert, verbaast of aan het lachen maakt. Dan vermant ze zich, staat op en begint te vertellen. Over de man met wie ze negenjaar en drie maanden het leven deelde en die, toen ze er even niet bij was, stierf op een terrasje in Lissabon. Over hoe het was, die eerste maanden, over hoe een weduwe dient te reageren, over hoe de omgeving reageert. Wrange zinnetjes soms, maar vaker korte verhaaltjes met een flinke dosis humor en zelfspot.

En gaandeweg komt ze van de anecdotes tot een analyse van hun verhouding, die op gezette tijden ook een onmogelijke was. 'Ik heb negen jaar met een stervende geleefd', concludeert ze; niet alleen speelde De Coninck Russische roulette met zijn gezondheid, hij deed dat onder meer door de dag en de nacht om te keren, waardoor ze elkaar soms lange tijd niet zagen en hij vaak zo ongrijpbaar was als water. Waarom hielden ze dit vol?

Tania Van der Sanden speelt haar rol prachtig ingetogen. Ontroerend maar nooit sentimenteel, met een klein lachje, een schouderophalen, om zichzelf, om Herman, om het leven. Ze wordt gedurende een groot deel van de voorstelling gevolgd door cameraman Louis Pons: hij nadert haar tot op de huid en geeft de kleinste dingen – de haartjes in haar nek, neergeslagen wimpers, ingehouden adem – in detail weer op een videoscherm. Kwetsbaar. En strijdbaar, als Kristien Hemmerechts die deze dood uiteindelijk aanvaardt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden