Oude Muziek was toe aan schoktherapie

Als vanavond om kwart over zeven de Utrechtse klokken officieel de zeventiende editie van het Festival Oude Muziek inluiden, lijkt alles als vanouds....

Van onze medewerkster

Pay-Uun Hiu

AMSTERDAM

Er zullen weer moeizame keuzes gemaakt moeten worden: naar Vredenburg waar het thema Florence aan de Elbe (bedoeld is de stad Dresden) gestalte krijgt in de muziek van Zelenka en Heinichen, of naar Rasa waar Libanese musici de Middeleeuwse kruistochten laten herleven. Er zijn weer gratis lunchconcerten en fringeconcerten en er is weer een Oude Muziek Markt. In het Polmanshuis en de Winkel van Sinkel worden festivalmenu's geserveerd en in het festivalcafé bespreken presentatoren Tonko Dop en Petra Possel de dingen van dag.

Maar lang niet alles is zo oud en vertrouwd. De hoorn des overvloeds lijkt dit jaar iets minder overdadig gevuld en de oude muziekgangers zullen in ieder geval niet meer herkenbaar zijn aan het kloeke programmaboek onder de arm. Het boek, de trots van menig festivalbezoeker, is niet meer. Een dubbeldik festivalnummer van het vernieuwde Tijdschrift Oude Muziek neemt de plaats in en per concert worden losse programmafolders rondgedeeld.

Het is één van de vernieuwingen die sinds het aantreden van de nieuwe algemeen directeur Casper Vogel vorig jaar is doorgevoerd. Het is ook één van die beslissingen waardoor programmeur en mede-oprichter van het festival Jan Nuchelmans uiteindelijk de knoop doorhakte en besloot zijn werkterrein helemaal naar Parijs te verleggen. Daarbij is Nuchelmans niet de enige die vertrekt. Van de elf medewerkers die vorig jaar bij de Stichting Oude Muziek werkzaam waren, zijn er nu nog drie over. 'Net als bij de tien kleine negertjes', zegt één van de betrokkenen.

'Nee, zo erg is het toch niet?', zegt Vogel, maar tot exacte getallen komt hij niet. 'Ja', erkent hij ruiterlijk, 'de reorganisatie heeft een schokeffect gehad, maar de organisatie was toe aan meer effiency en openheid. Dat doet pijn, maar biedt ook ruimte en nieuwe kansen.' Zijn komst, denkt Vogel, heeft vooral bijgedragen aan het verhelderen van processen die al bezig waren. En ook Nuchelmans beschouwt zijn vertrek als een vervolg op de ontwikkelingen die zijn ingezet toen in 1995 de Brit Simon Mundy vanuit het niets werd benoemd tot artistiek leider van het Festival Oude Muziek.

Mundy was binnen een jaar weer in datzelfde niets verdwenen. Nuchelmans kreeg een betrekking aan het conservatorium in Parijs en bleef voor één dag per week beschikbaar als adviseur van het Festival Oude Muziek. Maar met één dag per week sta je eigenlijk buiten de organisatie en worden de beslissingen genomen zonder dat je erbij bent, was zijn ervaring.

'Er wordt nu een tegenstelling tussen Casper en mij gecreeërd', zegt Nuchelmans. 'Alsof ik een vroege Verdi voor mij niet acceptabel zou zijn.' Dat is niet punt, al jaren geleden had hij dolgraag Berlioz' Romeo et Juliette gehad in de uitvoering van Roger Norrington. Maar daar was geen geld voor en daar ligt de crux van het probleem. Als je een budget hebt van 1,1 miljoen en je wilt steeds meer dingen erbij doen, dan gaat dat ten koste van de muziek die het hart van het Festival vormt, vindt Nuchelmans.

'Het budget is een dominant probleem', vindt ook Vogel. Er is nu eenmaal een ontwikkeling naar steeds grootschaliger producties en voor de oude muziek zijn er nou eenmaal geen multinationals die zo 2,5 ton neerleggen. Daarom zoekt hij het in de kleinere bedrijven die bij elkaar een beschermgilde vormen en zich voor enkele jaren met een vast bedrag aan het festival verbinden. Daarnaast wordt een oplossing gezocht in co-producties en een meerjarenplanning die in de loop van het volgend jaar vorm moet krijgen.

Over de programmering van het festival dat nu begint, voelen zowel Nuchelmans als Vogel zich ondanks alles redelijk gelukkig. Vooral het Hildegard von Bingen-thema heeft de veelzijdigheid die het festival in de toekomst moet hebben, vindt Vogel. Er zijn uitvoeringen door topensembles, maar daarnaast speelt ook het Aurelia Saxofoon Kwartet een aantal hedendaagse werken geïnspireerd door Hildegard en zal er een discussie plaatshebben waarin haar populariteit in de New Age-wereld wordt besproken.

'Ik heb bijna alles kunnen realiseren', zegt Nuchelmans, die zich verheugt op het openingsconcert door het Dresdner Barock Orchester en ook gelukkig is met het debuterende vocale gezelschap Chapelle du roi. Hij zal volgend jaar nog eenmaal het Festival programmeren. Bij wijze van officieel afscheid van Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden