Oude media nog niet verdrongen

Kranten en tijdschriften hebben minder last van het internet dan we denken, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau....

Amsterdam Het valt eigenlijk wel mee met de zo gevreesde ontlezing. Of eigenlijk: het internet verdringt de ‘oude’ media niet zo snel als de berichtgeving erover doet vermoeden. Een kleine groep jongeren, hoogopgeleiden, autochtonen en mensen met een betaalde baan probeert nieuwe media wel uit. Maar de meesten blijven oude media als boeken, kranten en tijdschriften trouw.

Dat stellen onderzoekers Frank Huysmans en Jos de Haan in de studie ‘Alle kanalen staan open, de digitalisering van mediagebruik’ van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Het SCP onderzocht wat er veranderd is in ons mediagebruik sinds 1975, toen internet voor iedereen beschikbaar kwam.

Hoewel het lijkt alsof iedereen via de nieuwste smartphones alles op internet leest en papier links laat liggen voor het computerscherm, is het in feite een kleine groep die voorop loopt in het gebruik van nieuwe media. Gemiddeld zijn de leden van deze ‘digitale voorhoede’ vaker jong, man en hoogopgeleid. Daarnaast hebben ze vaak een betaalde baan.

Hoewel de onderzoekers deze groep als ‘beeldbepalend’ bestempelen, maakt ze in feite niet meer dan 2 procent van de Nederlandse bevolking uit. Een groot deel ervan blijft ook nog eens de oude media als kranten en tijdschriften lezen, zij het in combinatie met de websites van die media.

In de daling van de tijd die we aan lezen op papier besteden is een stagnatie te zien volgens de studie. Onderzoeker Huysmans: ‘Nieuwe media worden vaak gepresenteerd alsof ze de mediawereld op haar kop gaan zetten. In feite is dat een sociaal proces dat veel langer duurt. Al is het maar omdat uitgevers niet meteen al hun producten geschikt maken voor nieuwe media zoals e-books.’

Alleen de jongeren lezen wel degelijk minder op papier en maken in plaats daarvan meer gebruik van internet. Uit de studie blijkt dat Nederlanders van rond de 20 jaar een kwart van de totale tijd die ze besteden aan media, met nieuwe (digitale) media bezig zijn. Voor mensen van boven de 45 is dat een tiende van de totale tijd. Laagopgeleiden luisteren meer naar lokale radio, kijken meer naar regionale televisie en meer naar commerciële zenders. Zij zitten minder lang op internet.

Wat betreft internetaansluitingen behoort Nederland nog steeds tot de top in Europa: 90 procent van de huishoudens heeft internettoegang. De verspreiding van digitale televisie blijft achter bij de rest van Europa, stellen Huysmans en De Haan. Volgens hen waarschijnlijk vanwege de goede analoge infrastructuur in Nederland.

Opmerkelijk is dat de tijd die we besteden aan boeken, kranten en tijdschriften meer geleden heeft onder de komst van televisie dan onder de komst van internet, stellen de onderzoekers. Huysmans: ‘Televisie nam de functie van vermaak van het lezen over, zeker toen het aantal zenders werd uitgebreid. Internet wordt meer gezien als aanvulling op de gedrukte media, niet als vervanging.’

Overigens wordt het steeds moeilijker om onderzoek naar onze mediabesteding te doen, concluderen de onderzoekers in het rapport. Dat komt door de opkomst van het internet. ‘Je leest een stuk tekst online’, zegt Huysmans, ‘je bekijkt een filmpje op het net en luistert naar webradio. Het is lastig dat achteraf te splitsen in verschillende soorten mediagebruik.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden