Ostalgie en Beethoven

Onder de kop Hit van Beethoven is niet van Beethoven schreef een redacteur half oktober op de kunstpagina’s een artikel over een promotieonderzoek van de Italiaanse musicoloog en pianist Luca Chiantore....

Een dag later belandde bij de redactie een briefje op de mat van een Nederlandse musicoloog die vond dat de krant de plank geheel had misgeslagen en vroeg om en rechtzetting van het bericht. Hij schreef: ‘Het is waar dat Für Elise van Beethoven pas lang na de dood van de componist (1867) is opgedoken en gepubliceerd. Bij zulke gelegenheden is voorzichtigheid geboden: van beroemde componisten verschijnen nogal eens vervalsingen. Maar de woensdag door de Volkskrant aangehaalde Italiaanse musicoloog Luca Chiantore slaat de plank toch echt mis als hij stelt dat Für Elise niet van Beethoven zou zijn. Er is namelijk authentiek schetsmateriaal bewaard gebleven waarop te zien is hoe Beethoven dit pianowerkje in de steigers zet. Aan het handschrift valt niet te twijfelen en het blad dateert uit 1808. Weldegelijk een echte Beethoven dus, en daarom had achter de kop op zijn minst een vraagteken moeten staan.’

Het briefje haalde de kolommen niet, ook al omdat het volgens de redacteur nog steeds niet duidelijk is wie het gelijk aan zijn kant heeft. Dat laatste lijkt me zonneklaar. Ik kan me niet voorstellen dat je kunt promoveren aan een gerenommeerde universiteit op een onderwerp dat niet klopt, maar aan de andere kant oogt de informatie van de Nederlander zeker zo betrouwbaar.

Wie het weet mag het zeggen. Een ding is wel zeker. De kop boven het artikel was fout. Hij had op zijn minst tussen aanhalingstekens gemoeten, zodat het voor de lezer duidelijk was dat het hier niet ging om een mening van de krant, maar om een uitlating van iemand anders.

In dezelfde week dat dit briefje naar de redactie werd gestuurd, kwam nog een brief binnen van iemand die het oneens was met een stuk in de krant. Ook nu werd publicatie gevraagd, ook deze brief heeft de krant niet gehaald.

Het was een bijdrage waarin werd gereageerd op een forumstuk van een Volkskrantredacteur, de vorige correspondent in Duitsland. Dat stuk was een reactie op een recensie op de kunstpagina’s over een tentoonstelling over het leven in de vroegere DDR. In de recensie werd de samensteller van de tentoonstelling geciteerd. Hij zei dat het leven in de DDR ook zijn gewone kanten had. Mensen gingen op familiebezoek en met vakantie. De ex-correspondent constateerde in zijn opiniestuk dat de gure kanten van de dictatuur en de repressie in de DDR steeds minder naar voren komen en dreigen te worden vergeten. Tentoonstellingen als deze werken daaraan mee, was zijn conclusie. Daarop reageerde het museum met een briefje, waarin onder meer de vraag werd gesteld of de ex-correspondent de expositie wel had bekeken voor hij zich een oordeel aanmat, omdat de expositie wel degelijk oog heeft voor de gure kanten van de DDR.

De brievenredacteur vond de brief niet geschikt voor publicatie omdat die in haar ogen een rectificatie leek te zijn en daar is de brievenrubriek niet voor bedoeld. Vervolgens ontstond een patstelling omdat het museum de ruimte wilde krijgen om te laten zien dat de tentoonstelling toch echt meer was dan goedkope ostalgie. Zo kwam de zaak op mijn bureau.

Wat betreft de vraag van het museum: de redacteur had de expositie niet gezien toen hij zijn opiniestuk schreef. Later is hij alsnog gegaan en dat heeft zijn mening niet veranderd. Volgens hem was het ook niet nodig om eerst te gaan kijken: hij reageerde immers op iets wat de samensteller zelf in de krant te berde had gebracht, namelijk dat het leven in de DDR ook zijn gewone kanten had. Dat beeld is vals, houdt hij vol. Dat de expositie ook aandacht schenkt aan de repressie, doet daaraan niets af.

Daar is niets tegen in te brengen, maar ik denk dat het verstandig was geweest als hij eerst was gaan kijken en daarna zijn mening had gegeven. Misschien had hij dan nog steeds geschreven wat hij nu schreef, maar dan had hij zich ten minste kunnen baseren op eigen waarneming en had hij zich niet hoeven verlaten op de informatie die door een recensent was aangereikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden