Orkest dat uit het hoofd speelt - dit is waarom het werkt

Dat zie je weinig: een orkest dat geheel uit het hoofd speelt De violist en oprichter legt uit waarom dat weldadig werkt.

Lonneke van Straalen Beeld Merlijn Doomernik
Lonneke van StraalenBeeld Merlijn Doomernik

Nederland is een nieuw orkest rijker. Een orkest van 'vrijbuiters' die het allemaal anders willen doen. Een dirigent? Is er niet. De beslissingen moeten zo democratisch mogelijk tot stand komen. En al helemaal bijzonder: iedereen speelt alles uit het hoofd.

Pynarello heet het nieuwe collectief dat zondag zijn eerste concert geeft op het festival Wonderfeel. Zaterdag is er een try-out in Splendor, Amsterdam. Ook in het repertoire wordt het avontuur opgezocht. Op het eerste concert wordt Mozarts Symfonie nr. 40 gekoppeld aan stukken van jazzmuzikanten Jesse van Ruller en Jeffrey Bruinsma.

Pynarello is het geesteskind van violist Lonneke van Straalen (32). 'We willen alle tradities heroverwegen', zegt ze. 'Waarom zitten wij orkestmusici altijd met onze ruggen naar elkaar toe, bijvoorbeeld? Ik wil experimenteren met opstelling, zodat we echt contact met elkaar kunnen maken. En waarom speelt iedereen nog altijd in die rokkostuums? Ik wil musici aanmoedigen iets aan te trekken waarin zij zich fijn voelen.'

Al sinds haar 18de is Van Straalen actief in de orkestwereld. Sindsdien speelde ze vast of als invaller bij zo'n beetje alle orkesten van Nederland. Ze doorliep de academie van het Koninklijk Concertgebouworkest, ze was plaatsvervangend concertmeester bij het Philharmonia in Londen. Ze nam een baan aan als aanvoerder bij het Noord Nederlands Orkest, maar bedacht zich na een jaar. 'Ik heb overal fantastische musici ontmoet, maar nergens ging het echt zoals ik wilde.'

'Soms voelde ik me een lopendebandwerker. Elke maandag staat er weer een nieuw programma op je lessenaar en dat gaat het hele seizoen zo door. Vaak had ik het gevoel: de repetitie is wel afgelopen, maar we zijn nog niet klaar. Er wordt midden in een frase gestopt omdat het één uur is, dat schrijft de cao zo voor. Dat ambtenarenbestaan, vond ik soms moeilijk. Ik miste de verdieping.'

Een paar jaar al speelde ze met het idee een eigen 'band' op te richten. Toen ze vorig jaar stopte met haar kamermuziekfestival Amerfortissimo in Amersfoort, was er ineens tijd. Bovendien had ze inspiratie opgedaan bij het Britse Aurora Orchestra, dat ook zonder bladmuziek speelt. 'Dat was zó spannend, een openbaring. Door de bladmuziek weg te laten, word je gedwongen je in de andere partijen te verdiepen. Het werd zo veel levendiger, spontaner.'

De musici komen uit allerlei orkesten - óók het Concertgebouworkest en Rotterdams Philharmonisch. De gemiddelde leeftijd is opvallend laag: 30. Hoeveel musici meedoen, verschilt per programma. 'We spelen op Wonderfeel met dertig man, maar in maart doen we Haydn met vijftien personen. We kunnen in elke gewenste vorm aantreden. Daarom spreek ik liever van een collectief.'

Vandaar dat ook het uitkiezen van de naam wat lastig was. 'Ik wilde niks met 'orchestra' of 'camerata'. Ik kwam er niet uit. Tot ik in de schuur waar ik altijd repeteer de racefiets van mijn man zag, van het merk Pinarello. Ik heb één letter veranderd en meteen de domeinnaam vastgelegd. Het klinkt mysterieus, dat vind ik mooi: het enige wat je van tevoren weet, is dat wij je zullen verrassen.'

Pynarello speelt werk van Mozart, Jesse van Ruller en Jeffrey Bruinsma. 23/7, Wonderfeel, 's-Gravenland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden