Oratorium over val Srebrenica

Met een nieuw oratorium wordt volgende week de val van Srebrenica herdacht. Op 11 juli, twintig jaar na het bloedbad, klinkt De moordenaar en de pianospeler in Amsterdam. De makers hebben de intentie het stuk volgend jaar in Srebrenica zelf op te voeren.

Pablo Escande.Beeld .

De Argentijnse componist Pablo Escande schreef de muziek voor projectkoor en kamerorkest NASKA, het libretto is van publicist en initiatiefnemer Paul Kapteyn. De 72-jarige Kapteyn is voorzitter van de Vereniging Democratisch Europa, die het debat over Europese integratie wil stimuleren, en de Srebrenica-herdenking organiseert.

Eerder op de dag vindt een symposium plaats, met onder anderen de oud-ministers Joris Voorhoeve en Jan Pronk. 'Ik hoop dat dit werk een bijdrage aan de verzoening zal leveren', zegt hij. 'Muziek heeft een kracht die een juridisch betoog niet heeft.'

Het libretto bestaat uit zeven liederen, over de oprichting van Servië en Bosnië-Herzegovina, over generaal Mladic en commandant Karremans ('de moordenaar en de pianospeler'), over de internationale gemeenschap die niet ingrijpt. De opening gaat over Kaïn en Abel. 'Met de tekst heb ik een breder perspectief willen laten zien, boven de schuldvraag uit. Het Bijbelverhaal over de eerste broedermoord zegt iets over het menselijk tekort.'

Paul Kapteyn.Beeld .

Dutchbatters

Deze week bleek uit de Human/VPRO-documentaire Waarom Srebrenica moest vallen dat toegezegde luchtsteun aan de Dutchbatters, die in 1995 de val van de Moslimenclave probeerden te voorkomen, uitbleef vanwege een deal tussen de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië. De landen spraken heimelijk af de Bosnische Serviërs niet te bombarderen, om te voorkomen dat 340 gegijzelde blauwhelmen zouden worden geëxecuteerd. Was Kapteyn hiervan op de hoogte? 'Dit is eigenlijk geen nieuws. Dat de luchtsteun uitbleef, is een feit, daar moest wel een deal achter zitten. Dat er nu documenten zijn gevonden die dat bewijzen, verbaast me niet. Het maakt mijn tekst niet minder actueel.'

Kapteyn, zoon van een dominee, stelt de internationale gemeenschap in een van de liederen voor als God. 'Tot die God bidden zij / Die dreigen te bezwijken / In de strijd om het bestaan / Ken ons, wees ons nabij.' Maar God zwijgt. Het koor vraagt hem aan wiens kant hij eigenlijk staat. 'De gemeenschap wordt hier aangeklaagd, ze hebben tekort geschoten. Ook Dutchbat reken ik hiertoe.'

Politiek neemt Kapteyn echter geen stelling. 'Een schuldige wijs ik niet aan. Het koor roept om recht.'

Het is zijn eerste libretto, 'en ook mijn laatste'. De socioloog had zich niet eerder aan liedteksten gewaagd. 'Het viel mij erg mee. In de tijd dat ik het schreef, overleed Rutger Kopland, de kranten drukten zijn gedichten af. Het hoeft niet te rijmen, zag ik opeens. Dat was een hele stap vooruit.'

Herdenkingsconcert 20 jaar na Srebrenica, VDE ism Stichting Tolhuistuin en Access Europa, 11/7 Buiksloterkerk Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden