Profiel Christian Bale

Opnieuw ondergaat Christian Bale extreme transformatie voor zijn rol als Dick Cheney

Christian Bale als Dick Cheney in Vice.

20 kilo aankomen, 28 kilo afvallen, gewichtheffen met zijn nek... niets is acteur en Oscarfavoriet Christian Bale te veel voor een nieuwe rol. Dat bewijst hij ook weer in Vice, waarvoor hij opnieuw obsessief aan zijn lichaam sleutelde en vele uren in de grime doorbracht.

Hollywood-acteur Christian Bale en Dick Cheney, voormalig vicepresident van Amerika: twee mannen die dik dertig jaar in leeftijd verschillen, en bovendien totaal niet op elkaar lijken. Toch wist regisseur Adam McKay het zeker toen hij de hoofdrolspeler zocht voor Vice, waarin Cheney wordt afgeschilderd als een machtsbeluste, ijzige intrigant: het moest en zou Bale (45) worden.

Blijkbaar zag McKay voor zijn geestesoog al wat je nu zelf als filmtoeschouwer kunt aanschouwen: de volkomen overtuigende transformatie van Christian Bale naar Dick Cheney. Nadat vorig jaar Gary Oldman een Oscar had gewonnen met zijn perfecte Churchill-vertolking in Joe Wrights Darkest Hour, bewijst Vice het opnieuw: de make-upartiesten van het huidige Hollywood kunnen wonderen verrichten. Van het kale hoofd tot het bejaarde gelaat, alles klopt aan deze uit grime en protheses geboetseerde film-Cheney.

Het gaat echter, net als bij Oldmans Churchill, veel verder dan die fantastische make-up. Dat merk je goed wanneer je na Vice naar interviews met Cheney zelf kijkt. Diens fysieke karakteristieken en maniertjes vallen dankzij Bale’s ultraprecieze vertolking opeens extra goed op. Het ietwat gebogen hoofd, de wringende handen, de lage, grommende stem, en vooral de precies afgemeten pauzes tussen de woorden: Bale speelt het allemaal zo griezelig goed dat er een hallucinant spiegeleffect ontstaat. Alsof Cheneys publieke verschijning één grote acteerprestatie is. Alsof Cheney eigenlijk Christian Bale vertolkt, in plaats van andersom.

Begrijpelijk dat Bale wordt beschouwd als favoriet voor de Oscar voor Beste mannelijke hoofdrolspeler – het zou zijn tweede worden, eerder kreeg hij een Oscar voor zijn rol in David O. Russells The Fighter (2010). Tegelijkertijd kun je je afvragen of zo’n vertolking niet stiekem een razendknap staaltje na-apen is. En wat bezielt een acteur als hij om even figuurlijk als letterlijk in een rol op te gaan?

Onzekerheid

Het is in elk geval niet de eerste keer dat Bale zo’n verdwijntruc doet. Bale, die op 12-jarige leeftijd debuteerde in Steven Spielbergs oorlogsdrama Empire of the Sun (1987), had zijn grote doorbraak als seriemoordenaar in Mary Harrons American Psycho (2000). Tussen de opnames door bleef hij die rol zoveel mogelijk volhouden. Voor zijn optreden als oplichter in American Hustle (David O. Russell, 2013) kwam hij 20 kilo aan; om een akelig uitgemergeld lijf te verlenen aan de fabrieksarbeider uit The Machinist (Brad Anderson, 2004) verloor hij er 28, dankzij een strikt dieet van appels, tonijn, koffie en water. 

Christian Bale in The Machinist (2004).

De Brit, die nooit een acteursopleiding heeft gevolgd, komt er in interviews eerlijk voor uit dat het allemaal vooral een kwestie van onzekerheid is. Waar andere acteur ‘slechts’ een knop hoeven om te zetten om in de huid van historische of veel oudere personages te glippen – zie bijvoorbeeld de bepaald niet op Richard Nixon lijkende, en toch diep tot zijn personage doordringende Anthony Hopkins in Oliver Stone’s Nixon (1995) – heeft Bale meer nodig. ‘Ik moet zoveel mogelijk afstand van mezelf krijgen. Anders kan ik het niet’, zei hij vorig jaar tegen The Guardian. ‘Het helpt wanneer ik in de spiegel kijk en denk: ‘Hé, dat lijkt helemaal niet op mij.’

Vandaar dat Bale ook voor Vice obsessief aan zijn gewicht sleutelde (lees: almaar taartjes at), en een apparaat kocht waarmee hij gewichten kon heffen met zijn nek, zodat ook dat deel van zijn lijf de gewenste Cheney-proportie kreeg. En vandaar dat hij er pas tijdens de extreem intensieve grimeersessies ook zelf definitief van overtuigd raakte dat hij Cheney kon spelen.

Christian Bale. Beeld Getty Images

Geloofwaardiger grimewerk

Aan het roer stond make-upartiest Greg Cannom, die al drie Oscars won (onder meer voor de bejaarde, almaar verjongende Brad Pitt in The Curious Case of Benjamin Button) en ook dit keer met zijn team is genomineerd voor een Academy Award. Cannom legde in interviews uit dat hij zo’n dertig jaar geleden, toen latex nog het gebruikelijke materiaal voor huidprotheses was, de klus nooit fatsoenlijk had kunnen klaren. ‘Het was verschrikkelijk’, zei Cannom tegen The New York Times. ‘Nekken gingen rimpelen en krommen. Als een acteur lachte, kreeg hij of zij rare lijnen om de mond en ogen.’

Sinds make-upartiesten als Cannom en rivaal Kazuhiro Tsuji (Darkest Hour) met siliconen gingen experimenteren, werd het grime-werk steeds geloofwaardiger. Zo ook in Vice, waarvoor Bale niet alleen met siliconen wang-, kin- en nekprotheses werd opgetuigd; zelfs zijn handen kregen een uitvoerige behandeling zodat ze op die van Cheney gingen lijken. In zijn neusgaten droeg Bale speciale ringetjes die zijn neus breder maakten, terwijl Cannom voor het meest accurate huidpigment experimenteerde met tatoeage-inkt. De pruik op zijn hoofd krijgen en geloofwaardig maken kostte uren, omdat tegelijkertijd de hoofdhuid van de kalende Cheney geperfectioneerd moest worden.

Interessant is dat Bale, die tijdens de grime-sessies meestal filmpjes van Cheney zat te kijken op zijn smartphone, zich soms met het eindresultaat bemoeide. Zo eiste hij dat de make-upafdeling zijn nek nóg dikker zou maken, terwijl Cannom dat aanvankelijk overdreven vond. Toen de make-up helemaal klaar was, inclusief extreem dikke nek, en Bale zijn kostuum aantrok en bril opzette, wist Cannom dat de acteur gelijk had. ‘Ik was geschokt. Hij leek echt precies op Cheney.’ 

Christian Bale als Dick Cheney.

Leeg vat

Zulke anekdotes illustreren de manier waarop Bale volledig in een rol verdwijnt, en hem tegelijkertijd toch ook naar zijn hand probeert te zetten. Bale’s persoonlijke opvattingen zijn bijvoorbeeld niet of nauwelijks uit diens vertolking van Cheney op te diepen. ‘Ik wilde dit niet doen als een optreden met een knipoog’, zei Bale tegen The Guardian. ‘Het is volkomen irrelevant wat ik denk. Ik ben een acteur. Ik ben een leeg vat voor dat personage.’

Tegelijkertijd zocht Bale, vaak in conclaaf met regisseur Adam McKay, een psychologisch fundament voor iedere fysieke tic van Cheney. Zo kletsten ze urenlang over de manier waarop Cheney zijn kaken op elkaar klemt. Als de geschiedenis anders was gelopen, meenden McKay en Bale, dan zou Cheney iemand zijn geworden die zich nachtenlang laveloos zoop en met anderen op de vuist ging. Bij Bale’s Cheney concentreert die opgekropte agressie zich nu in de kaken.

Al met al is Bale’s Cheney dus vooral dit: een krachtig amalgaam van vertolking en imitatie, van acteur en personage. Dat past ook bij de vervreemdende kijkervaring, waarbij je je er het ene moment van bewust wordt dat je niet naar Cheney kijkt maar naar Bale, en dit een minuut later alweer helemaal vergeten bent.

Hoe dan ook was het fijn voor Bale dat hij tijdens en na de opnamen van Vice ongehinderd over straat kon in Los Angeles: niemand die hem herkende, met zijn korte kop en logge postuur. Precies zoals hij het graag heeft, vertelde hij aan yahoo.com. ‘Ik zoek geen aandacht. Ik wil alleen maar geweldige films maken.’

Hoe makkelijk Bale ook in zijn rol verdwijnt, hoezeer hij zijn eigen karakter ook aan de kant schuift voor een personage, er is één ding dat hij nooit zal doen: spelen in een romantische komedie. ‘Onlangs werd ik nog voor een romantische komedie gevraagd, en toen dacht ik dat die mensen hun verstand verloren hadden,’ zei Bale tegen dagblad The Guardian. ‘Ik begrijp echt niet waarom ik zoiets krijg aangeboden. Ik ben iemand die American Psycho erg grappig vindt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden