Theater Het Pauperparadijs

Opmerkelijk waagstuk ‘Het Pauperparadijs’ verhuist naar Carré

Binnen de kortste keren legt theatermaker Tom de Ket een link tussen de voorstelling Het Pauperparadijs en de mentaliteit van een aantal prominente politici. Over Mark Rutte: ‘Wij hebben een premier die zegt dat visie een oogziekte is.’ Over Klaas Dijkhoff: ‘Die man gaat ervan uit dat armoede eigen schuld is en dat de bijstand weer een aalmoes moet worden.’

Tom de Ket (links op de foto) en Michiel Voet staan aan de vooravond van 5 weken Carré met hun voorstelling het Pauperparadijs. Foto Erik Smits

Of dat verband tussen Het Pauperparadijs en de gewraakte VVD-politici er ook daadwerkelijk is, kan vanaf heden worden vastgesteld. Zondag is de première van Het Pauperparadijs in een nagenoeg nieuwe versie, op maat gemaakt voor het Amsterdams theater Carré, waar deze productie tot en met 5 augustus te zien is. Het is een opmerkelijk waagstuk: een voorstelling die het voor een belangrijk deel moest hebben van een buitenlocatie, verplaatst naar een theaterzaal.

Het Pauperparadijs, gebaseerd op het gelijknamige boek van Suzanna Jansen over de geschiedenis van het opvoedingsgesticht en de strafkolonie in Veenhuizen, speelde in de zomers van 2016 en 2017 op de binnenplaats van de gebouwen in Veenhuizen (Noordwest-Drenthe) zelf. Het publiek zag de voorstelling in het decor waar alles zich indertijd had afgepeeld. Tom de Ket schreef het script en regisseerde, er werd gespeeld door professionele acteurs en lokale amateurs. In totaal bezochten 100 duizend belangstellenden dit locatietheater. Onder hen Carré-directeur Madeleine van der Zwaan, die zelfs twee keer kwam kijken. En wat zij toen al wilde, kreeg zij voor elkaar: Het Pauperparadijs krijgt een doorstart in Carré.

De Ket: ‘Wij hebben daar goed over nagedacht, want je kunt niet klakkeloos een locatieproductie van een afmeting zo groot als een voetbalveld overbrengen naar een theaterpodium. Dus daar moesten we een goed verhaal bij hebben. En dat verhaal is niet alleen dat van die strafkolonie in Veenhuizen, maar een nationaal verhaal over een vergeten, tragische geschiedenis waarin Amsterdam een rol speelde. 

‘In het voormalige Paleis van Justitie was vroeger een weeshuis gevestigd, het afvalputje van Amsterdam. Daar werden op een nacht alle wezen uit Amsterdam gedeporteerd naar Veenhuizen. Het waren er duizenden, terwijl de meesten niet eens wees waren. Ze waren door hun ouders gedropt omdat er geen geld was voor hun opvoeding. In dat voormalige weeshuis wordt trouwens binnenkort een vijfsterrenhotel gevestigd, het duurste van Amsterdam.’

Voor de Carré-versie van Het Pauperparadijs wordt grotendeels het oorspronkelijke script gebruikt, waarin het aandeel van de hoofdstad wat is aangescherpt. De grote verandering zit hem in de vormgeving. Die was en is in handen van Michiel Voet, bekend van zijn decors voor De Verleiders, Orkater en Toneelgroep Maastricht. Werd Veenhuizen gedomineerd door een kale, pure vormgeving met beton, hijskranen en acteurs met bouwhelmen, in Amsterdam is video-mapping het toverwoord. Het belooft een visueel spektakel te worden, waarin moeiteloos wordt geschakeld van het arme Drenthe naar Nederlands-Indië. Beelden van 19de-eeuwse, deels geanimeerde schilderijen, Amsterdamse straten, zeetaferelen en tekstprojecties zijn via drie beamers te zien op een scherm van 16 bij 10 meter.

Voet: ‘Eigenlijk maken we hier een compleet nieuwe voorstelling, met spectaculaire technieken en scènewisselingen die alleen in het theater kunnen. In mijn atelier heb ik een maquette van Carré gebouwd op een schaal van 1:25 en daarin hebben we de voorstelling stapje voor stapje voorbereid. Door het lichtplan, de muziek, het geluid en de beelden wordt het bijna operatesk.’

De Ket en Voet laten in de kleedkamer op de laptop  voorbeelden zien van hun inderdaad verbluffende vormgeving. Als dat in Carré allemaal gaat werken, kan het niet anders of de musical Soldaat van Oranje heeft er een stevige concurrent bij. Maar, zegt De Ket, los van het spektakel gaat het om het verhaal. ‘En dat gaat over armoede en hoe dit land bouwde aan een verzorgingsstaat. Maar ook over hoe de politiek de burgers in de steek liet. En dat is nog steeds zo, vraag maar aan de Groningers.’

Het Pauperparadijs, 8/7 t/m 5/8 in Carré, Amsterdam.

Dubbele cast

Het Pauperparadijs is acht keer per week te zien in Carré en daarom wordt er gewerkt met een dubbele cast. Hoofdrolspeler Dragan Bakema wordt gedubbeld door Stefan Rokebrand. Andere nieuwe castleden zijn onder anderen Rosa da Silva, Debbie Korper en Lottie Hellingman. Aan deze productie werken in totaal 14 acteurs mee, benevens 20 ensembleleden, 8 dansers, 8 creatives, 10 muzikanten, 32 medewerkers achter de schermen en 19 medewerkers van Carré. De kostuumontwerper heeft vierhonderd items gemaakt.

Weldadigheid

Generaal Johannes van den Bosch richtte in 1818 De Maatschappij van Weldadigheid op. Op diverse plekken in Noord-Nederland werden daartoe koloniën ingericht, zoals in Veenhuizen, waar vooral bedelaars en landlopers terecht kwamen. De Ket: ‘Van den Bosch was extreem daadkrachtig en megalomaan. Als militair heeft hij eerst half Indië leeggeroofd en dat kwam vervolgens ten goede aan onze eigen vaderlandse arme sloebers. In zijn opvoedingsmethode was maar één ding belangrijk: discipline.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.