Recensie Theater

Opgediept is een mix van alledaagse zinnetjes en pure theaterpoëzie (vier sterren)

Gaandeweg wordt Opgediept beklemmend, vooral door het ingetogen spel. 

Decorwisseling in Opgediept. Beeld Foto Jacqueline Damming

‘Het ergste moet nog komen.’ Dat zinnetje komt ongemerkt hard aan in de toneeltekst Opgediept van Judith Herzberg. Een jonge man en zijn vrouw pakken hun koffers en maken zich op voor een reis met onbekende bestemming. Hun dochtertje Riva hebben ze net afgestaan aan een onderduikmoeder. Het is ergens in Amsterdam, 1942.

Opgediept is door Herzberg geschreven als een soort voorstuk op de cyclus Leedvermaak (1982), Rijgdraad (1995) en Simon (2002), de theatertrilogie over de lotgevallen van een Joodse familie die worstelt met de spoken uit het verleden en het daaruit voortvloeiende ongemak met het heden. Ze scheef het stuk samen met De Theatertroep, een clubje fantasierijke theatermakers dat eerder al twee van haar eenakters opvoerde.

Jacob en Erna – een man, een vrouw en een kaketoe. En een kind dat er niet meer is. Bijna een uur lang luisteren we naar hoe zij zich opmaken voor hun ongewisse reis. Ze praten over wat wel en niet mee te nemen, of dat ene pannetje ergens nog is, en intussen branden de laatste drie aardappelen aan. Opgediept is een mix van alledaagse zinnetjes en pure theaterpoëzie. Herzberg zet het realisme van de situatie net even scheef door het herhalen van zinnetjes, het uitspreken van gedachten en sprongetjes in onderdrukte emoties. Gaandeweg wordt het luisteren ernaar beklemmend, vooral door het ingetogen spel van Theatertroep-leden Patrick Duijtshoff, Rosa Asbreuk en Elisabeth ten Have. Een vondst is het laten spelen van Erna door twee actrices: alsof het leed en de angst verdeeld moet worden, en doorgaat, en doorgaat.

De opvoering van Opgediept wordt voorafgegaan door een hardcore Theatertroep- performance: een staaltje onvervalste vaudeville. Met als uitgangspunt de roman Mephisto van Klaus Mann over de foute acteur Hendrik Höfgen en het antifascistische cabaretgezelschap Die Pfeffermühle dat in 1933 werd opgericht. Geheel in stijl, met fantasierijke attributen, hoedjes van papier en kleurrijke achterdoeken ontrolt zich een bitterzoete revue over een ogenschijnlijk vrolijke tijd waarboven donkere wolken zich samenpakten. Dat alles gepeeld en vormgegeven in een losse stijl die een grote invloed van Maatschappij Discordia verraadt. Transparant theater, waarin de toeschouwer de recente geschiedenis wordt ingetrokken, maar zonder belerend te zijn. Speels plezier en bittere ernst gaan hier hand in hand.

De première van Opgediept vond plaats in het  Frascati Theater in Amsterdam, met die kenmerkende balkons waarop in het voorjaar van 1982 Leedvermaak voor het eerst werd gespeeld. De geest van die legendarische voorstelling, met al die hoop en wanhoop, is daar altijd blijven hangen. Mooi dat De Theatertroep en Herzberg de herinnering daaraan op deze manier levend houden.

Opgediept

Tekst: Judith Herzberg, en een bewerking van Mephisto van Klaus Mann.

Door: De Theatertroep.

5/2, Frascati Theater, Amsterdam. Tournee t/m 3/5.

theatertroep.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.