postuumChrista Ludwig (1928-2021)

Operazangeres Christa Ludwig had een stem met een klaroenachtig randje en was een van de allergrootsten

De Duitse mezzosopraan Christa Ludwig, aan het repeteren circa 1965. Beeld Getty
De Duitse mezzosopraan Christa Ludwig, aan het repeteren circa 1965.Beeld Getty

De legendarische mezzosopraan Christa Ludwig is overleden. Dat melden verschillende Oostenrijkse media, waaronder de Wiener Zeitung. Ludwig gold als een van de grootsten van haar tijd. Ze is 93 geworden.

De Duitse mezzosopraan Christa Ludwig zong in december 1994 haar laatste professionele noten. Na haar afscheidsvoorstelling in de Weense Staatsopera zag de zangeres dat het sneeuwde. Prompt deed Ludwig wat ze haar leven lang had vermeden. Ze liep naar buiten met haar winterjas open, ‘om in alle rust een verkoudheid op te lopen. Ik had zo lang voorzichtig moeten doen vanwege die stomme stembanden!’

Zo vertelde ze in 2008 aan het Duitse dagblad Die Zeit. Maar bij alle frustratie die uit de anekdote opstijgt, had Christa Ludwig natuurlijk ook genoten: van de optredens, van de ovaties, van de plaatopnamen, van het bevoorrechte leven dat ze als een van de beroemdste mezzo’s aller tijden leidde.

Vanaf haar geboorte in 1928 kreeg Ludwig een eersteklas Berlijnse muziekopvoeding. Haar ouders zongen, haar moeder was haar voornaamste zanglerares. Ze zou haar dochter tot ver in de volwassenheid begeleiden.

Christa Ludwig was 18 toen ze het vak oppakte in de operette Die Fledermaus van Johann Strauss junior. Een decennium later voegde ze zich bij het gezelschap dat ze jarenlang trouw bleef: de Weense Staatsopera. Tussendoor stond ze in de chicste operahuizen, van Milaan tot New York en de Duitse Wagnerstad Bayreuth.

Haar stem: een volle laagte die overvloeit in een heldere hoogte. Vaak zat er een klaroenachtig randje omheen. Verstaanbaarheid was Ludwigs prioriteit, ook in haar parallelle loopbaan als zangeres van vooral Duitstalige liederen en oratoria.

Onder dirigenten als Karl Böhm en Herbert von Karajan excelleerde ze in de hoogromantische operarollen van Verdi, Wagner en Richard Strauss. Evengoed dook ze op in het barokwerk van Monteverdi, de klassieke drama’s van Mozart en in Alban Bergs atonale opera Wozzeck. In 1955 werkte ze mee aan de wereldpremière van Der Sturm, een opera van de Zwitserse, in Nederland gevestigde componist Frank Martin.

In Nederland viel Ludwig mondjesmaat te horen. Bij het Holland Festival meldde ze zich tot twee keer toe ziek. In 1963 debuteerde ze in de Kleine Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw, samen met haar toenmalige man, de bas-bariton Walter Berry. De kranten repten van een overrompelende zangtechniek en een artistieke persoonlijkheid van bijzonder formaat: zelden zou het Kleine Zaal-publiek zo luid zijn bijval betuigen.

Yvonne Minton and Christa Ludwig in Der Rosenkavalier of Richard Strauss. Opera de Paris, januari 1976.  Beeld Getty
Yvonne Minton and Christa Ludwig in Der Rosenkavalier of Richard Strauss. Opera de Paris, januari 1976.Beeld Getty

In 1970 kwam Ludwig naar de Rotterdamse Doelen. Bij het Concertgebouworkest zong ze één keer, in Mahlers Derde symfonie onder dirigent Claudio Abbado. In 1994, toen het beste al van de stembanden was, kwam ze vaarwel zeggen in de Kleine Zaal. Ze keerde terug voor masterclasses in Den Bosch (1995) en Den Haag (2014).

Op YouTube valt te zien hoe ze in de lach schiet als kandidaat Carina Vinke het Haagse podium beklimt. Onder een zwarte tutu draagt de zangeres rode laarsjes. ‘Ooooooeeeee...’, joelt Christa Ludwig. Waarna ze allervriendelijkst uitlegt dat rote Stiefelchen weliswaar hübsch ogen, maar dodelijk zijn voor de concentratie van het publiek.

In de jaren tachtig heeft de Nederlandse mezzosopraan Jard van Nes bij Christa Ludwig gestudeerd. In een Volkskrant-interview zei ze over haar geliefde docent: ‘Die heeft alles opgegeven voor het zingen. Haar zoon is voornamelijk opgevoed door haar moeder. Als ze moest zingen, praatte ze dus niet. Dat kind heeft al heel jong leren lezen. En een kusje, alleen op de rug, ze mocht eens verkouden worden.’

Het geeft reliëf aan de sneeuwscène in Wenen. Daar loopt de beroemde Christa Ludwig, 66 jaar, haar jas hangt open. Kom maar op, eindelijk vrij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden