Interview Zauberflöte Requiem

Opera Zauberflöte Requiem voegt Mozarts luchtige en sombere stijl samen

Alsof de duvel ermee speelt: elk jaar is er wel een opera die terugkeert op de speellijsten van meerdere gezelschappen. Dit jaar is dat Mozarts Die Zauberflöte. De Staatsopera van Tatarstan reisde in het voorjaar langs de theaters met het werk. De Nationale Opera begint op 7 september het nieuwe seizoen met deze sprookjesachtige opera in een reprise van de succesvolle uitvoering door regisseur Simon McBurney. 

Zauberflöte Requiem door Holland Opera. Beeld Holland Opera

Holland Opera komt vanaf deze vrijdag met een bijzondere editie: Zauberflöte Requiem. Regisseur Joke Hoolboom verwerkte delen van Mozarts Requiem in de voorstelling. ‘In het laatste deel van zijn leven werkte hij soms aan beide stukken gelijk’, vertelt ze. ‘Op de achterkant van de partituur van Die Zauberflöte maakte hij aantekeningen voor het Requiem.’

Die Zauberflöte is vrij luchtig, het Requiem dramatisch. Hoe gaat dat samen?

‘Ik vertel het verhaal vanuit het personage de Koningin van de Nacht. Veel mensen kennen haar beroemde aria’s, terwijl haar personage eigenlijk nauwelijks uit de verf komt. Ze wordt vaak neergezet als een heks. Aan het begin van de opera is haar man, de Koning van de Nacht, al overleden en is haar dochter ontvoerd. Ze zegt dat het licht is weggenomen. Ik laat haar man bij aanvang daadwerkelijk overlijden waarmee ik haar verdriet duidelijk neerzet. Behalve koningin maak ik haar vooral ook moeder. Het maakt haar wat menselijker en geeft haar rol meer reliëf. Om haar verdriet weer te geven kwam ik uit bij Mozarts Requiem. Ik laat de voorstelling beginnen met een deel uit het Requiem.’

De naam, Zauberflöte Requiem, suggereert dat er veel van het Requiem is verwerkt in de productie.

‘Dat klopt, er is bijna een nieuwe opera ontstaan. In totaal heb ik zes stukken gebruikt uit het Requiem in nauw overleg met Niek Idelenburg, de dirigent, en dramaturg Madelon Kooijman. Mozart overleed voordat hij zijn Requiem kon voltooien; het is afgemaakt door een leerling van hem. De stukken die we gebruiken zijn door hemzelf geschreven.’

U schrijft in het programmaboekje dat er altijd iets was wat u tegenhield om Die Zauberflöte te regisseren, ondanks de fantastische muziek. Wat was dat?

‘Er zit in de oorspronkelijke opera veel onduidelijkheid. Mozart en zijn librettist Emanuel Schikaneder begonnen met een bestaand sprookje, een soort jeugdopera, maar sloegen halverwege een andere weg in. Er komen elementen in van de vrijmetselarij waarvan ze allebei lid waren. Ik heb geprobeerd die onduidelijkheid weg te nemen, bijvoorbeeld door een personage te schrappen waardoor de dochter van de koningin, Pamina, meer ruimte krijgt.

De opvoering is in de Werkspoorkathedraal, een voormalige fabriekshal in Utrecht uit 1960. Hoe heeft u de regie daarop aangepast?

‘Het is een enorme hal, er kunnen wel duizend mensen in. Ik gebruik als regisseur bij voorkeur altijd de hele ruimte. Dat heb ik hier ook gedaan. We hebben bijvoorbeeld bruggen gebouwd in de hal. Project Art Studio Mr. Beam heeft voor deze voorstelling ruimtelijke animaties op video gemaakt die hele werelden oproepen. De akoestiek in de hal is goed, maar het blijft spannend, ook voor de zangers want we moeten hun stemmen versterken. In een normaal theater hoeft dat niet.’

Zauberflöte Requiem: 21 augustus tm 8 september, door Holland Opera, Werkspoorkathedraal Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden