Recensie

Opera van de toekomst Blank Out muzikaal voorspelbaar

In zijn nieuwe kameropera toont Michel van der Aa knappe scènes in 3D, maar de muzikale dimensie voelt als een herhaling. De Nationale Opera had hem juist gevraagd met het oog op de toekomst van de opera.

Miah Persson en Roderick Williams (op film) in Blank Out. Beeld Michel van der Aa
Miah Persson en Roderick Williams (op film) in Blank Out.Beeld Michel van der Aa

Over de toekomst van popmuziek klinkt zelden getob. Niemand twijfelt aan de vitaliteit van de kunstvorm film. Maar zeg 'opera' en de alarmbellen gaan rinkelen. Geen jaar te vroeg vat De Nationale Opera de kwestie bij de lurven. Voor het eerste Opera Forward Festival bestelde men een nieuw stuk bij Michel van der Aa, de componist die popbandjeservaring paart aan een diploma filmregie. Blank Out heet de kameropera die zondag zijn première beleefde in het Amsterdamse Muziekgebouw aan 't IJ. Het publiek keek met een 3D-bril op naar een voorstelling die een sopraan van vlees en bloed toont en een bariton projecteert in 3D-filmformaat.

Zij begint als de rouwende moeder die zich haar verdronken zoon herinnert - tot blijkt dat ze een hersenspinsel is van de zoon. Hij herinnert zich juist zijn moeder, die verdronk toen ze hem uit de golven redde. Het levert Van der Aa de thematiek waarop hij patent heeft: trauma, verlies en herinnering, in een droomachtig tafereel.

Een halve opera lang staat de fenomenaal zingende sopraan Miah Persson meubels te schikken in een poppenhuis. Ze filmt het interieur en prutst tussendoor aan een raadselachtig apparaat. Het is een ouderwetse spoelenrecorder, werktuig van verdubbeling en herinnering. Alleen: er loopt geen sliert magnetische tape af, maar een lange reep stof. Je kunt er de woordenstroom van de vrouw in vermoeden, of strengen zeewier, of de lijnen van herinnering die tussen moeder en zoon lopen.

Knap is ook deze scène, vintage-Van der Aa: de bariton Roderick Williams zit weldadig zingend, 3D-geprojecteerd op de bank. Moeder staat achter hem, maar in levenden lijve op het toneel. Tegelijkertijd verschijnt ze realtime gefilmd in een deuropening op het scherm. Zulke beeldverdubbelingen voorziet Van der Aa met het grootste gemak van klankverdubbelingen. Maar 'knap' is misschien ook het woord waarmee je Blank Out een doodskus geeft. De in 3D binnenzeilende kiezelstenen, flitsende beats en sferische koorzang kunnen niet verhullen dat, van alle dimensies die Van der Aa aftast, juist de muzikale voelt als een herhaling van zetten. Weer solozang met rustige polsslag. Weer melodieën die met voorspelbare curves over de notenbalk gaan.

Het werpt een lastige vraag op. Hoe moet opera voorwaarts de toekomst in, als voorwaarts gerichte opera stagneert?

Blank out, Opera. Muziek en regie: Michel van der Aa. Miah Persson (sopraan), Roderick Williams (bariton), Nederlands Kamerkoor. 20/3, Muziekgebouw, Amsterdam. Herh. 25/3 aldaar.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden