Opera Palermo 'heropend' in baaierd van schandalen

ROME..

Van onze correspondent

Jan van der Putten

De Siciliaanse hoofdstad Palermo heeft een wonder beleefd: de heropening van het honderd jaar oude Teatro Massimo, een van de mooiste en grootste opera's van Europa. Het sublieme gebouw, een mix van classicisme en Jugendstil, is 23 jaar lang gesloten geweest.

Op papier was dat wegens renovatie. In de praktijk spelen grote financiële en mafiose schandalen een rol, die nog altijd niet zijn opgehelderd.

De restauratie is eigenlijk nog steeds niet klaar, maar Palermo's burgemeester Orlando kon niet wachten. Zijn vijanden leggen verband tussen de heropening en het begin van een proces tegen Orlando. Met anderen wordt hij vervolgd wegens gesjoemel met de restauratie (de eerste zitting werd door een staking van de advocaten verdaagd). Bij de burgemeestersverkiezingen in november wil Orlando zichzelf opvolgen.

In 1974 ging het Teatro Massimo, een schepping van de architecten Giambattista en Filippo Basile, op slot, omdat de elektriciteitsinstallatie moest worden vernieuwd. De werkzaamheden zouden drie maanden duren. De laatste opera van vóór de sluiting was Nabucco van Verdi. De heropening gebeurde met het lied Va pensiero uit diezelfde opera, en met een Brahmsconcert door de Berliner Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado.

Een orkestbak moet na bijna een kwart eeuw renovatie nog gebouwd worden. Een fatsoenlijke orkestbak heeft het Massimo nooit gehad, want het werd vorige eeuw als gevolg van geldgebrek en eindeloze politieke ruzies al onvolledig opgeleverd. Dus zaten de Berliner op het podium, dat nog veel weg heeft van een lege doos.

De toeschouwers hadden meer geluk: van de vijftienhonderd stoelen staan er al 650 op hun plaats. Drie logeverdiepingen moeten nog worden gerestaureerd. De vergunning voor de 'heropening' loopt op 30 juni af.

Waarom heeft die nog onvolledige restauratie een bijbelse tijd in beslag genomen? Vanwege diefstal, bureaucratie en geritsel. De eerste aannemer weigerde de mafia beschermingsgeld te betalen en werd prompt vermoord. De tweede aannemer was zelf een mafiabaas. Zijn werkzaamheden bleven beperkt tot het innen van het geld.

In de jaren tachtig kwam honderd miljard lire beschikbaar. Dat was in die tijd heel wat meer dan de huidige tegenwaarde van 115 miljoen gulden. Die rivier van geld heeft het Massimo nimmer bereikt. Het parket van Palermo is al jaren op zoek naar het antwoord op een paar elementaire vragen.

In welke zakken is het geld terecht gekomen? Hoe is er met de aanbestedingen geritseld? Waarom is er daarna niets van de werkzaamheden terechtgekomen? Waarom heeft de gemeente Palermo de verantwoordelijkheid voor de restauratie overgedaan aan het notoir corrupte bestuur van de regio Sicilië?

Een aantal ex-christen-democratische notabelen moet die vragen beantwoorden in de rechtbank. Eén van de verdachten is Leoluca Orlando, burgemeester van Palermo sinds 1985. In de eerste jaren van zijn bewind had hij nog niet gebroken met de christen-democratie.

In de campagne voor zijn herverkiezing in 1993 beloofde Orlando het Teatro Massimo te heropenen. Om dat feest op tijd te kunnen laten doorgaan, heeft de gemeente een kleine zeven miljoen gulden uitgegeven. Daar zijn ruim twee miljoen gulden bijgekomen van 53 particuliere sponsors. Tweehonderd vrijwilligers zijn de laatste twee maanden in een race tegen de tijd in de weer geweest om het allernoodzakelijkste op tijd af te krijgen. Maar er zijn waarschijnlijk nog tientallen miljoenen guldens en jaren werk nodig voordat het Teatro Massimo echt af is.

De provisorische heropening ging gepaard met betogingen en protesten van Orlando's vijanden. Volgens hen heeft hij de aandacht willen afleiden van zijn proces. Hij zou de geschiedenis willen ingaan als de man die het Teatro Massimo aan Palermo heeft teruggegeven. Uit de eer die hem dat zou opleveren, zou hij in de burgemeestersverkiezingen in november politieke munt willen slaan. Orlando doet die kritiek af als laster en jaloezie.

De muziekminnaars zijn verdeeld. Het ene kamp spreekt van een propagandistische façade, het andere trekt zich van Orlando's achterliggende bedoelingen niets aan, omdat die geheiligd worden door het doel: de heropening van een van de belangrijkste kunsttempels van Zuid-Italië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden