OPDUIKEN IN HET EIGEN LEVEN

Eternal Sunshine of the Spotless Mind is de eerste film in een reeks van tien die door de Volkskrant wordt uitgebracht....

Ronald Ockhuysen

Orson Welles liet tijdens de productie van zijn gelauwerde debuutCitizen Kane een installatie bouwen. Die moest het mogelijk maken dat aanhet einde van een scène het licht langzaam doofde. Pas laterdurfde iemandhem erop te wijzen dat voor een fade out helemaal geen lichtinstallatienodig was. Zoiets wordt bij de film gewoon na afloop geregeld, met eentechnische ingreep.

De Franse regisseur Michel Gondry nam deze anekdote als uitgangspuntvoor Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004). Een complexe film,gebaseerd op een scenario van Charlie Kaufman over herinneringen aan eenoude liefde. En over hoe die herinneringen vervagen.

Zijn regie mocht geen kille, door computerbeelden gedomineerdeonderneming worden. Daarom besloot Gondry - naar de anekdote over OrsonWelles - dat de meeste oplossingen op de set uitgevoerd dienden te worden.Een doorzichtig, plastic zeil doet Clementine (Kate Winslet) tijdens eenwandeling opgaan in een wazig verleden. Wanneer hoofdpersoon Joel probeertzijn herinneringen aan zijn ex-vriendin vast te houden, loopt hij zo nu endan zijn eigen verleden binnen - een ingenieuze constructie die mogelijkwordt gemaakt doordat hoofdrolsper Jim Carrey op de set via allerleiweggemoffelde deuren steeds opnieuw voor de camera kan opduiken.EternalSunshine of the Spotless Mind is een bijzondere productie. Het heeft ietsvan een wonder dat de film binnen het studiosysteem van Hollywood gemaaktkon worden. Scenarist Kaufman wekt een bedrijf tot leven dat in staat isongewenste herinneringen, zoals die aan een ex, uit te wissen. Eenwonderbaarlijke techniek, die op een onbeholpen manier door amateuristischpersoneel wordt uitgevoerd - we hebben het hier wel over de schrijver dieeerder een film bedacht over de mogelijkheid om in het hoofd van JohnMalkovich te kruipen.

Ook nu is Kaufmans scenario een eigenzinnig onderzoek naar de werkingvan de menselijke geest. Ditmaal bestaat het resultaat uit een verhaal mettwee lagen die allebei op niet-chronologische wijze worden onthuld, en dieook nog eens op verschillende manieren in elkaar grijpen.

De scènes waarin de herinneringen aan ex-geliefde Clementine pal voorJoels neus uit elkaar vallen, behoren tot de ontroerendste die de laatstejaren zijn gemaakt. Het kan: een verbond tussen Hollywood, melancholie enbeeldende kunst.

Ronald Ockhuysen

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden