Op zoek naar de nieuwe Mulisch in Frankfurt

Een klein taalgebied op 's werelds grootste boekenmarkt. Er liggen kansen. Wie is de nieuwe Mulisch?

Geert Mak staat als 'veelbelovende veteraan' flink in de belangstelling van de boekenpers. Beeld anp

Nederland is voor de tweede keer eregast op de Frankfurter Buchmesse. De eerste keer was in 1993 en schrijvers als Harry Mulisch en Connie Palmen dankten er hun internationale doorbraak aan. Tekent de generatie van hun opvolgers zich al af? Wat zijn de namen? 'Ik vind dat zó moeilijk', zegt minister Jet Bussemaker van Cultuur. 'Dat kun je pas over een aantal jaar zeggen. Ik hoop natuurlijk vooral op een nieuwe generatie migrantenschrijvers. Het motto van Nederland en Vlaanderen, Dit is wat we delen, blijkt goed gekozen: in Europa is het belangrijker dan ooit dat we nadruk leggen op wat ons bindt. Literatuur stelt mensen als niets anders in staat zich te verplaatsen in een ander.'

Bussemaker was een van de sprekers tijdens de officiële opening, dinsdagavond. De speeches waren politieker dan ooit, met als centrale boodschap van onder anderen Europarlementsvoorzitter Martin Schulz: Europa is verdeeld, het populisme rukt op; moge het boek ons redden.

Utile dulci

Bussemaker was het daarmee eens. 'Maar Schulz zou populisme niet alleen moeten wegzetten als iets wat verkeerd is. Je moet waken voor zelfgenoegzaamheid, oppassen dat je hier met de intellectuele elite niet de waarheid claimt.'

Schrijver Geert Mak was blij met de politiek gekleurde openingsspeeches: 'Normaal is zo'n opening een ritueel dat je uitzit, nu ging het ergens over. De letteren komen in verzet, dat is mooi.' Mak heeft Frankfurt niet nodig voor een internationale doorbraak ('mijn boeken lopen sinds In Europa als een speer in Duitsland') maar loopt er rond 'voor de gezelligheid en om de contacten warm te houden'.

Dat geldt ook voor Douwe Draaisma, wiens nieuwe boek zelfs eerder in het Duits verscheen dan in het Nederlands: 'Je komt mensen uit het boekenvak tegen. Schrijven is een eenzaam beroep, het heeft weinig glamour.' Of hij de nieuwe Mulisch & Nooteboom al heeft gespot? 'Ik merk dat er veel werk wordt gemaakt van Geert Mak, die geeft om de haverklap interviews. Maar dat is misschien meer een veelbelovende veteraan.'

Wie dan wel? Niña Weijers, zegt Adriaan van Dis op een toon die geen tegenspraak duldt. 'Dat is de nieuwe Nooteboom en Mulisch tegelijk. En het heeft effect dat ze hier rondloopt, dat vinden de Duitsers leuk; op een gegeven moment hebben ze het met de ouwe knarren ook wel gehad.' Niña Weijers: 'Natuurlijk hoop ik op zo'n doorbraak, of in elk geval hoopt dat gedeelte van mezelf dat door het ego wordt gestuurd daarop. Maar of het lukt, ik weet het niet.'

Volgens Mizzi van der Pluijm van Atlas Contact is het voor alle schrijvers belangrijk in Frankfurt te zijn: 'Het is internationaal de plek die er het meest toe doet.' Francien Schuursma van De Bezige Bij: 'Het effect is niet altijd meteen meetbaar, maar het is er zeker. De verkoop van de vertaalrechten van het nieuwe boek van Stefan Hertmans, De bekeerling, gaat harder dan bij zijn vorige boeken. Dat komt door het Nederlandse gastlandschap. Ernest van der Kwast is in Duitsland een bestsellerauteur aan het worden, Tommy Wieringa is net vertaald in het Arabisch, het gaat heel goed.'


Adriaan van Dis: 'De tijd dat je als zogenaamd gearriveerde schrijver op je lauweren kon rusten, is allang voorbij. Je moet elke keer opnieuw als een aap op je borst slaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden