Interview Maarten Biesheuvel

Op visite bij Maarten Biesheuvel, die ‘allemachtig prachtig tachtig’ wordt

“Deze foto is in Málaga, we waren op weg naar Torremolinos. Eva is mooi hè, mooie benen, mooie schouders. Die reis maakten we vlak na m’n eerste opname in Endegeest, een krankzinnige arts daar vond dat ik een zwart pak moest dragen en een Rodenstock bril, ‘je moet er als student netjes uitzien’. Ik luisterde gek genoeg wel naar hem.” Uit: de speciale editie van ‘Verhalen uit het Gekkenhuis’ Beeld Eigen archief Maarten Biesheuvel

Maarten Biesheuvel wordt vandaag 80. Dat wordt onder meer gevierd met een expositie in zijn geboorteplaats Schiedam en een geïllustreerde editie van zijn boek Verhalen uit het Gekkenhuis met daarin niet eerder gepubliceerde foto’s en kattebelletjes die de manisch-depressieve schrijver vanuit de psychiatrische inrichting aan zijn geliefde Eva schreef.

Het is de eerste verjaardag die Maarten Biesheuvel na zestig jaar zonder zijn geliefde Eva viert. Afgelopen november overleed zij op dinsdagochtend, plotseling, aan de gevolgen van een hersenbloeding. Diezelfde ochtend schreef hij haar overlijdensadvertentie.

‘Goedendag. Ik ben dood.
Ik mis Maarten, mijn vrienden, de poezen, de kauwtjes en de duiven.
Ik dank u allen hartelijk voor uw troostende vriendschap.
Eva Biesheuvel-Gütlich Leiden, 20 november 2018’

Tijdens haar sobere, besloten begrafenis slaakte Biesheuvel eenmaal een luide, geëmotioneerde kreet. Daarna at hij heel veel broodjes paté.

Hoe moet het nu met Maarten? Zo zonder Eva, vroegen zijn dierbaren zich af.

Geruisloos ontstond er een netwerk van kleine Evaatjes om Maarten heen. Vrienden, vriendinnen, ingehuurde krachten, de thuiszorg-instantie ‘U Staat Centraal’, met z’n allen zorgen ze er voor dat Maarten in zijn groene, houten ‘Sunny Home’ kan blijven wonen. Naar omstandigheden gaat het goed, zeggen ze.

Maarten zit in de huiskamer van het grondig schoongemaakte huisje, met een sigaartje in zijn hand. Als die op is volgt meteen een nieuw sigaartje. Het meegebrachte kadootje, een vers doosje sigaren, wordt meteen aangebroken.

Foto genomen in 1965 door Eric Augusteijn: “Ik woonde in de voorkamer. Ik woonde daar toch zo ontzettend mooi. En toen werd ik opeens krankzinnig. Ik liep naar de achterkamer, naar Eric Augusteijn, ik was net bij de kapper geweest, en ik zei ‘Ik ben God.’ Eric trok wit weg en een paar dagen later zat ik op Endegeest.” Uit: de speciale editie van ‘Verhalen uit het Gekkenhuis’, die ter ere van Maarten’s verjaardag én ter gelegenheid van Bookstore Day verschijnt. Beeld Eric Augusteijn

Wat gaat u met uw verjaardag doen?

‘Overdag vier ik het hier. Er komen mensen op visite. ‘s Avonds ga ik naar de opening van de expositie in Schiedam.’

Heeft u nog cadeauwensen?

‘Nee hoor.’

Hoe gaat het met u?

‘Niet goed. Ik voel me niet lekker. Eva is dood. Alle pret is ervan af.’

Wat mist u het meest aan haar?

‘De hele dag babbelen.’

Hoe zien uw dagen er nu uit?

‘Walgelijk. Het is vreselijk zonder Eva.’

Gaat u er wel eens op uit of bent u vooral hier, in Sunny Home?

‘Ik zit gewoon in Sunny Home.’

Hoe vindt u het om 80 te worden?

Lachend: ’Allemachtig prachtig tachtig.’

Ze zeggen wel eens dat je gevoelsleeftijd altijd hetzelfde blijft. De een voelt zich zijn hele leven 30, de ander 40, hoe oud voelt u zich?

‘Vier.’ Slurpt uitbundig van zijn thee.

Als u terugkijkt op uw leven, wat zijn dan de hoogtepunten die eruit springen?

‘Nou, Eva ontmoeten. Om 10 voor half drie, 4 augustus 1958 in Schiedam. Zonder Eva had ik misschien wel helemaal niet geschreven.’

Wat vindt u het leukste moment van het schrijven?

‘Als het verhaal af is en ik het aan Eva kan geven. Dan sta ik te wachten op het moment dat Eva zegt: ‘nou, het is wel leuk.’ Of: ‘toen je dit schreef, was je echt hypomaan.’

Een lach glinstert in zijn ogen.

Af en toe draait hij een cd’tje van een radio-uitzending met Eva, vertelt uitgever en huisvriend Aart Hoekman die is meegekomen. Het doet Maarten goed om haar stem te horen.

Maarten: ‘Dat is gezellig. Dan is Eva weer even in huis.’

Wijst naar het opname-apparaatje. ‘Laat eens een stukje terughoren.’

‘Eva! Ik denk altijd aan jou! Lieve, lieve Eva.’ Een ‘happertje’ dat Maarten Biesheuvel vorig voorjaar naar Eva stuurde vanuit de psychiatrische inrichting. ‘De meisjes hebben het voor me gevouwen. Die vogel lijkt trouwens helemaal niet op een kauwtje.’ Uit: de speciale editie van ‘Verhalen uit het Gekkenhuis’ Beeld Eigen archief Maarten Biesheuvel

Terwijl hij zijn eigen stem beluistert, stapt buurtgenoot Guido binnen. ‘Hey Maarten, hoe is het?’

Maarten: ‘Gaat wel.’

Later, als het over het boek Verhalen uit het gekkenhuis gaat, zegt Guido: ‘Ik vind de zeeverhalen het mooist. Ik hou wel van de zee.’

‘Ben jij liever op land of op zee, Maarten?’, vraagt Aart Hoekman.

Maarten: ‘Ik voel me nergens thuis.’

Ook niet hier, in Sunny Home?

‘Nee. Ik wil werken, ik wil schrijven, en dat kan ik niet.’

Pas als u schrijft voelt u zich thuis?

‘Ja.’

Voelt u zich wel beter met de nieuwe medicijnen die u tijdens uw laatste opname heeft gekregen?

‘Ja, ik ben meer effen. Ik heb geen uitschieters meer. Maar ik heb daardoor ook helemaal niks om te schrijven, daar word ik helemaal stapel mesjokke van!’

U zei de vorige keer dat we elkaar spraken: ‘een schrijver gaat nooit met pensioen.’ Ook niet op zijn tachtigste?

‘Nee. Ik zou nog steeds willen schrijven. Ik ben nog niet klaar.’

Waar zou u over willen schrijven?

‘Ja, dat weet ik juist niet.’

Over Eva?

‘Ja. Misschien.’

Probeert u het af en toe?

‘Nee, nee. Mag ik een sigaartje pakken? Wat heb je leuke schoenen aan.’

U zei ooit: als Eva er niet meer is, ga ik aan de drugs. Dat is toch niet gebeurd…

‘Dan word ik hoerenloper en opiumschuiver, zei ik ja. Nee hoor, daar is geen sprake van.’

Gaat het dan zonder Eva misschien toch beter met u dan u ooit voor mogelijk had gehouden?

Stilte, denkt lang na. Dan: ‘Ja. Het gaat wel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden