AchtergrondOnline kunstbeurs

Op Tefaf Online draait het vooral om het contact tussen handelaar en koper

De handelaren mogen één werk per persoon aanbieden. Dat levert kunst en prijzen op van museumniveau.

Daniel Seghers, ‘Stilleven van rozen, een iris, hyacinten, akelei en een anjer in een glazen vaas, met een rode admiraalvlinder(Vanessa atalanta)’, jaren veertig van de 17de eeuw.Beeld Tefaf

Het heeft natuurlijk ook voordelen, zo’n onlinebeurs. Dat je als handelaar tijdens het werken een frisse neus kunt halen, om eens iets te noemen. Bob Albricht van Kunstgalerij Albricht, een in Oosterbeek gevestigde handel voornamelijk gespecialiseerd in 19de-eeuwse schilderkunst, beantwoordde eerder deze zondagochtend bijvoorbeeld nog een vraag van een bezoeker op zijn smartphone vanuit de tuin. Een vrije dagindeling en gezonde buitenlucht: het is een prettige bijkomstigheid van Tefaf Online 2020.

Het is het eerste volwaardige digitale initiatief van de prestigieuze beurs: een website waarop een kleine driehonderd handelaren, afkomstig uit zulke uiteenlopende plaatsen als Genève, Milaan, Amsterdam en Beverly Hills, high-end kunst en antiek aanbieden.

Het evenement, als je het zo kunt noemen, duurt vier dagen – zes als je de, vreemd begrip in deze context, VIP-dagen meetelt: van afgelopen vrijdagmiddag tot woensdagavond laat. Anders dan de analoge Tefaf-beurzen is de toegang hier gratis.

Die beurzen kenden een lastig jaar – welke kunstbeurs niet? De voorjaarseditie in Maastricht werd halverwege afgeblazen; de geplande najaarsbeurs in de Park Avenue Armory in New York werd geschrapt voor hij kon beginnen; de aanstaande beurs in Maastricht (2021), tenslotte, is nu al doorgeschoven van het voorjaar naar de zomer - tot zover de verdiensten van corona. Zo’n lang gat in de programmering is problematisch voor elke beurs, maar voor een evenement dat draait op continuïteit en intensief klantencontact is het extra kwalijk. Bij wijze van opsteker naar de vertrouwde handelaren, en als teken van leven naar vaste bezoekers, heeft men een digitale variant geïnitieerd. ‘Traffic genereren’, noemt de nieuwe voorzitter, Hidde van Seggelen, dat.

Om het aanbod overzichtelijk te houden, besloot men op de site vast te houden aan een scherpomlijnd concept: elke handelaar toont slechts een werk. Niet vijftien, niet vijf: één. Overzichtelijk inderdaad, maar ook mager, meent Sander Paarlberg, conservator bij het Dordrechts Museum (hij keek uitgebreid rond): ‘Vaak smaakt het naar meer en dikwijls is het ook een werk dat ik al kende van eerdere Tefafs. Eigenlijk is het zo niet veel meer dan een digitale catalogus.’

De vormgeving is sec. Hier geen kunstmatige ruimtes, zoals bij Art Basel Online; Tefaf Online is, nou ja, site-achtig. Met haar zwart-gouden roosterpatroon, waarin elk kunstwerk op z’n meest flatteus wordt getoond en oplichtende meldingen van hoelang geleden elke handelaar online was, heeft het vagelijk iets weg van een datingapp.

De kracht van de site, zegt Van Seggelen, zit niet in een opvallende vormgeving, maar in de geboden informatie, van onlinecolleges door de handelaren over de herkomst van een werk, tot seminars over de restauraties van bijzondere museumstukken.

Een van de grootste aantrekkingskrachten van de originele Tefaf-beurzen is de betrouwbaarheid van de geboden waar. Elk getoond object is vantevoren doorgelicht door een kritische commissie van onafhankelijke experts. Door covid-19 was het hier niet mogelijk om alle werken in the flesh te keuren, hetgeen volgens Hidde van Seggelen werd ondervangen door elke deelnemende handelaar vooraf een onafhankelijk conditierapport in te laten dienen, alsook een reeks high res foto’s van het object.

Over de kwaliteit van de gepresenteerde stukken, waaronder een bloem-stilleven van Daniël Seghers (bij De Jonckheere) en een surrealistisch schilderij van Max Ernst (Galerie de la Béraudière) kan men kort zijn: die is hoog, al lijken de echt uitzonderlijke stukken te zijn bewaard voor de fysieke beurs, zegt Terry van Druten, hoofd conservator kunst bij Teylers Museum in Haarlem. Het een-werk-per-handelaarconcept heeft de tweede garnituur er in elk geval uit gefilterd; hier is haast alles van museaal niveau.

Willem Kalf ‘Stilleven met komfoor, veldfles en lampetkan’, 1644.Beeld Tefaf

De prijzen zijn ook van museaal niveau. Een pronkstilleven van Willem Kalf (French & Company) gaat niet weg voor minder dan 3,4 miljoen euro, en een pastel van Degas (AV Modern & Contemporary) moet een stevige 55 duizend euro opbrengen. Zulke bedragen lijken te botsen met het digitale karakter van de beurs (wie koopt er nu een schilderij van 3 miljoen van achter zijn computer?), maar Tefaf Online 2020 is nadrukkelijk niet gemaakt om snel even op te winkelen, verzekert Van Seggelen – winkelmandjes of aanschafknoppen zijn derhalve afwezig. Het is een platform dat contact tussen handelaars en klanten faciliteert: wanneer een bezoeker interesse heeft getoond zullen er vaak nog weken of maanden overheen gaan voordat de daadwerkelijke koop wordt gesloten - wat dat betreft verschilt online weinig van hoe het er aan toegaat in het Mecc of de Armory-hallen. De online beurs is vooral waardevol als oriëntatiemiddel, meent Terry van Druten: ‘Je wilt een werk toch in het echt zien voor je iets aankoopt.’

Edgar Degas, ‘Na het bad’, 1900-1905.Beeld Tefaf

Maar de beurs biedt handelaren veel bijvangst, vertelt Robert Aronson van Aronson Antiquairs, die op TEFAF Online een 17de eeuwse Delfts-aardewerken wijnkoeler toont. Afgelopen weekend werd hij naar aanleiding van zijn online-uiteenzetting over de herkomstgeschiedenis van zijn wijnkoeler bijvoorbeeld benaderd door een conservator van het Smithsonian Museum in Washington DC. Geen koper, wel een nieuw contact. Aronson: ‘Je weet nooit wat daar in de toekomst van komt.’

Een aanvulling met potentie dus, deze online-beurs. Je kunt je voorstellen dat men er in de toekomst het aantal aan te bieden werken vergroot, of dat het een (semi)permanent karakter krijgt. Al druist dat laatste wellicht in tegen het begeerte aanwakkerende beursgevoel. Van Seggelen: ‘Nu gaat het om die bewuste paar dagen. Daarin moet het gebeuren. Jij kunt het werk kopen, maar die ander kan het ook kopen. Als je het echt wilt hebben, moet je het aanschaffen.’

Uitschieter

Een van de duurste werken op Tefaf Online 2020 is Idílio (1929) van de Braziliaanse kunstenares Tarsila do Amaral (1886-1973). Do Amaral, vaak kortweg Tarsila genoemd, ­behoorde tot de Grupos dos Cinco (‘Groep van vijf’), misschien wel de modernekunstenaarsgroep van ­Latijns-Amerika. Hier zien we Tarsila op haar meest idyllisch: heuvels, huisje, een verstrengeld stel.

Voor bijna 6 miljoen euro kan deze pastorale bij u boven de bank ­hangen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden