ReportageLa Pegatina

Op stap met de Catalaanse feestband La Pegatina, onwaarschijnlijk populair in Nederland

Het publiek steekt de telefoons omhoog bij een optreden van La Pegatina in Barcelona.Beeld Hilde Harshagen

Al tien jaar weet de Catalaanse feestband La Pegatina het Nederlandse publiek compleet uit zijn dak te laten gaan. Wat is er toch zo aanstekelijk aan de groep? Robert van Gijssel ging mee op stap in thuisstad Barcelona. 

Eén misverstand wil de Catalaanse feestband La Pegatina uit de wereld helpen, voor we ons storten in de ska en de polka, de hoempa en dus de fiesta. Feest in Spanje is niet zomaar feest. Daarom mogen we niet te licht denken over die op zich terechte kwalificatie ‘feestband’, die La Pegatina altijd krijgt toebedeeld.

La Pegatina mag dan een typisch Catalaans feestgezelschap zijn, in Nederland is de band op wonderlijke wijze onwaarschijnlijk populair geworden. Zo populair zelfs, dat La Pegatina komende vrijdag in Amsterdam het tienjarige Nederlandse jubileum viert: een cadeautje voor de Hollandse aanhang. De band wil graag eens uitleggen hoe het zo ver gekomen is, en waarom hun feestelijkheid in de loop der jaren ook de onze is geworden. En waar die jaloersmakende feestcultuur vandaan komt.

Als we ons op uitnodiging van La Pegatina dus maar eens melden aan het strand van Barcelona, waar de band tijdens een mooie nazomernacht optreedt voor een man of 50 duizend, krijgen we van de bandleden allereerst te horen dat we de volgende ochtend vroeg naar het Plaça Sant Jaume moeten. Dat prachtige plein in het oude centrum van Barcelona, waar de bewogen stadsgeschiedenis door de groeven van de bestrating vloeit en waar de Barcelonezen al eeuwen plegen op te kijken naar hun bestuurders in dat statige gemeentehuis.

Daar staan we dan, met een brak feesthoofd op een belachelijk vroege zondagochtend, eind september. Duizenden Barcelonezen worden samengeperst op het plein, waar veiligheidsmensen de nu al flauwvallende ongelukkigen proberen weg te sluizen. De massa komt hier samen voor het onbetwiste klapstuk van de ruim een week durende La Mercè-feesten van de stad. En dat hoogtepunt is ook echt een hoogtepunt.

Uit de kolkende menigte op het plein verrijzen namelijk bizarre menselijke torens van over elkaar klauterende mannen, vrouwen en kinderen met helmpjes. Ze trekken zich aan elkaars benen, armen en schouders omhoog in kunstige piramides van soms wel een meter of 10 hoog, en stapelen zich zo een weg naar de hemel. De ‘castellers’, want zo heten de menselijke torenbouwers, worden bij hun klimpraktijken begeleid door klaaglijk jankende klarinetten en ratelende trommels. Een middeleeuws dorpsfeest.

Ruben springt in het publiek.Beeld Hilde Harshagen

Torens

‘Kijk om je heen als de torens omhoog komen’, had zanger Adrià Salas ons op het hart gedrukt, de avond voor het torenbouwfeest. Dat doen we dus. En we zien tot in het diepst van hun ziel ontroerde Barcelonezen, met natte ogen. Er gaan vuisten in de lucht. En na de steunbetuigingen aan de torenbouwers worden de eerste politieke leuzen aangeheven. ‘Onafhankelijkheid voor Catalonië’, galmt het tussen de stokoude stadspanden aan het plein. ‘Geef de strijd niet op!’

Precies dít wilden de heren van La Pegatina ons meegeven. Feest in Catalonië, en overigens in heel Spanje, is een manifestatie van vrijheid. Onder de dictatuur van Franco waren frivoliteiten niet toegestaan. En al helemaal niet als die voortkwamen uit oude volkstradities van bijvoorbeeld de naar onafhankelijkheid strevende Catalanen of Basken. Het bouwen van menselijke torens, een oude Catalaanse traditie, was tot aan de dood van Franco in 1975 zelfs verboden. De dictator wilde voorkomen dat zijn onderdanen zich ooit echt zouden oprichten, bij zo’n dwaze viering van de eigen, niet-Spaanse cultuur.

Het ‘feest’ van de feestband La Pegatina komt dankzij de castellers op het het Plaça Sant Jaume in een ander perspectief te staan. En liedjes als Ahora o Nunca, die afgelopen nacht over het strand én 50 duizend hoofden rolden, krijgen plotseling politieke connotaties. ‘Ahora o nunca, la furia contra la farsa’, zingt (en danst) La Pegatina. ‘Nu of nooit, de woede tegen de mislukking.’ En verderop in het feestlied, dat dus eigenlijk een strijdlied is: ‘Wij winnen deze shit, ook al hebben we verloren.’ Juist. Je hoeft geen Spanje-kenner te zijn om te weten dat het hier gaat over het streven van een deel van de Catalanen om zich af te scheiden van Spanje.

Het bijzondere van La Pegatina, de grootste feestband van Spanje, is dat de stevige boodschap wordt verpakt in opgewekte ska, polka en vooral Catalaanse rumba, met dat kenmerkende gitaarslagje dat het humeur altijd de goede kant op duwt. De band werd in 2003 opgericht door de gitarist en zanger Rubén Sierra Jimenez, en groeide daarna uit tot een soort Barcelonese bigband van acht man, met accordeon, trompet, percussie en alles wat maar herrie kan maken. Het blijmoedige geluid werd geleend van vele Spaanse en Catalaanse feestbands die La Pegatina voorgingen maar tegenwoordig allemaal zo’n beetje zijn uitgedoofd, van Amparanoia tot Manu Chao en Eskorzo.

Bij het concert aan het strand van Barcelona waren 50 duizend bezoekers aanwezig.Beeld Hilde Harshagen

Dansen op straat

La Pegatina is de laatste feestband die nog fier door de straten kan dansen, en dat doet de band dag in, dag uit, jaar in, jaar uit, in Spanje. Volgens de manager Dani Alba speelt zijn vriendenclub in een gemiddeld zomerseizoen bijna honderd concerten. Nu is dat leuk voor La Pegatina, al die shows waarbij de vrijheid wordt gevierd, maar volgens zanger Adrià Salas kleeft er ook een klein nadeel aan deze popmuzikale beroepspraktijk. ‘Spanjaarden zijn gewend gratis naar grote stadsconcerten te gaan, de gigantische feestshows zoals hier op het strand van Barcelona. Maar als wij een keer in een poppodium of concertzaal willen spelen, dan komt er niemand. Spanjaarden betalen niet graag voor concerten. Het voelt een beetje vreemd voor ze: een kaart kopen voor al die bands die ze daarvoor nog voor niets zagen spelen op het stadsplein.’

Mede om die reden probeerde de band een jaar of tien geleden eens door de landsgrenzen te breken. De Nederlandse boekingsagent Rob van den Bosch uit Amsterdam kan zich nog helder voor de geest halen, zegt hij, hoe dat bandje La Pegatina hem tot vervelens toe werd aangeboden. ‘Of ik daar niet eens een tourtje in het buitenland voor kon organiseren, en dan het liefst een show in Nederland. Dat leek ze wel wat.’ Maar Van den Bosch zag het niet zo zitten. Hij vond de band misschien wel wat te typisch Spaans, mogelijk zelfs een tikje achterhaald en niet zo megahip. Maar in 2009 zwichtte hij. Vooruit dan: hij organiseerde een klein concert voor die rare ska- en polkagasten op een zomerfestivalletje in Venlo. Je moet ergens beginnen.

En daar in Venlo ontplofte de feestbom. Wie van La Pegatina je het ook vraagt, vlak voor de aftrap van het concert aan het Barcelonese strand: alle bandleden hebben warme herinneringen aan het Nederlandse debuut. ‘Alsof er elektriciteit kwam te staan tussen ons en het publiek’, zegt de zanger. De gitarist: ‘We begrepen eigenlijk niet wat er gebeurde, maar het publiek ging compleet los op onze muziek, op al onze liedjes die toch echt gewoon in het Spaanse werden gezongen.’ 

Miki speelt op gitaar. Beeld Hilde Harshagen
De band roepen nog wat kreten uit vlak voor ze opgaan. Beeld Hilde Harshagen

Pure magie

Pure magie, ervoer de band. En dus ook die Nederlandse boekingsagent. Hij was verbijsterd, en vanaf dat moment werd Rob van den Bosch zo’n beetje de adoptievader van La Pegatina. Hij organiseerde de ene na de andere tournee in Nederland. Op de programmaposters van alle grote popzalen verscheen constant die naam La Pegatina, tot verrassing van vele Nederlandse popvolgers: La Pegawát?

De band smeedde geheel buiten de gebaande paden om een hechte band met het Nederlandse publiek. Volgens manager Dani Alba door gebruik te maken van die tien jaar geleden nog driftig opstomende sociale media. Maar ook simpelweg omdat de concerten in zalen als Tivoli in Utrecht ontzettend leuk waren. Altijd uitverkocht, altijd een knallend feest. Natuurlijk, er kwamen veel in Utrecht studerende Spanjaarden op die shows af, maar ook studentenverenigingen die bij La Pegatina de kop eens volledig leeg konden hossen. Al die handjes in de lucht. ‘Was je één keer bij La Pegatina geweest’, zegt Alba, ‘dan wilde je daarna altijd.’

Het muziekverbond met Nederland betekende veel voor La Pegatina. ‘We kregen het idee dat we méér werden dan een feestband voor de Spaanse fiësta-markt’, zegt Adrià Salas. ‘Waardering voor je muziek buiten de landsgrenzen streelt gewoon je ego.’ Hij herinnert zich een concert op Lowlands, in 2012. Het was bloedheet. De podiumtent stond ramvol. En jawel, ook hier vielen mensen flauw. La Pegatina kwam op, zette een hossende polka in met van die fijne tetterende trompetjes in de refreinen, en daar ging Lowlands. Van voor naar achter, van links naar rechts. Het klapstuk: een briljant melige uitvoering van de Nederlandse carnavalskraker Daar Staat een Paard in de Gang, op een hitsig texmex-ritme. Kijkt u vooral even naar de bewijsmaterialen op YouTube: dat concert van La Pegatina op Lowlands 2012 was echt vrij legendarisch.

Feestconnectie 

Bij het strandconcert voor de thuisbasis te Barcelona zie je ook hoe de band instant-vrolijkheid op de massa weet over te brengen. De omstandigheden zijn lastig: het waait keihard en ernstige slaggolven slaan op het smalle strand over de buitenste rijen publiek heen. Maar binnen twee nummers staan alle strandgasten op hun kop, en wordt bij anthems als La Mirada het bloed op de stembanden geschreeuwd.

Waarom La Pegatina nu juist in Nederland diezelfde feestconnectie heeft gevonden, dat vragen de bandleden zich ook af. ‘Magie is magie omdat je haar niet kunt verklaren’, zegt gitarist Miki Florensa. ‘Bij die eerste keer in Venlo was ons verteld dat Nederland nauwelijks te bespelen was. Dat het publiek stug was, moeilijk voor je te winnen. Dat bleek dus complete onzin. We hebben het er vaak over gehad: waarom werkt onze muziek zo goed bij jullie? Misschien omdat Nederland goed is in talen, omdat het eigen taalgebied zo klein is. Nederlanders begrijpen snel waar een nummer over gaat, in het Spaans of het Catalaans.’

Maar volgens hem speelt er nog iets. ‘We zijn een heel inclusieve band, al ver voor voor inclusiviteit een modebegrip werd. In Spanje deden we er altijd alles aan om onze concerten voor iedereen veilig te maken, al mocht het feest soms best uit de hand lopen. Het is ook leuk voor jonge meiden om de moshpit in te duiken, leek ons, en je kunt er als band best voor zorgen dat dat goed gaat. Volgens mij hebben onze fans dat in Nederland ook begrepen, en doen we het ook daarom goed. Er is nooit agressie in de knokcirkel voor ons podium. En we zien altijd net zo veel vrouwen als mannen tekeergaan.’

Dan nog iets, volgens Miki Florensa. ‘De Barcelonese feestmuziek is zo bijzonder omdat die culturen uit de hele wereld aan elkaar verbindt, van Mexicaanse muziek tot Balkanbeats, van punk tot ska en rumba. De stad Barcelona is een totale mix van culturen, en volgens mij is Nederland dat tegenwoordig ook. Wij vinden het leuk om alles en iedereen bij elkaar te gooien en dat tot feest te verheffen. Er gaat een soort aanstekelijke vrijheidsgedachte van uit. En volgens mij heeft Nederland die heel goed opgepikt.’

De band op straat in Barcelona.Beeld Hilde Harshagen

Dat La Pegatina het in Nederland belachelijk goed doet, is geen loze bewering. YouTube staat vol bewijzen, en dus filmpjes van compleet uit de hand lopende concerten van de band, van festivals als Lowlands en Pinkpop tot uitverkochte zalen als Paradiso in Amsterdam. In de Afas Live probeert de band vrijdag eenzelfde feestbom te laten ontploffen. De voorpret kan op YouTube vast beleefd worden.

La Pegatina speelt het 10-jarige Nederlandse jubileumfeest op vrijdag 13/12 in de Afas Live in Amsterdam. De laatste cd Ahora o Nunca is verschenen bij Warner. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden