Boekrecensie

Op speelse toon presenteert Frank Meester zijn filosofie voor een inconsequent leven ★★★★☆

Filosoof Frans Meester laat zien waarom ons bestaan nooit perfect is. En vooral: waarom we daar juist blij mee mogen zijn. Zijn pleidooi voor inconsequentie is opvallend consequent.

Ronald van Raak
Frank Meester  Beeld Valerie Granberg
Frank MeesterBeeld Valerie Granberg

Het lukt Frank Meester maar niet om zijn bureau op te ruimen, elke poging van de filosoof om zijn spullen te ordenen mislukt. Bij elk systeem dat hij bedenkt houdt hij dingen over, die hij dan maar stiekem wegmoffelt in de onderste lade. Dat het Meester niet lukt om zijn rommel op te ruimen is niet alleen zijn zaak maar ook de uwe, zo beweert hij in Waarom we de wereld niet rond kunnen krijgen. Niemand van ons heeft een perfect leven en daar moeten we ook niet naar streven. Juist de inconsequenties maken het bestaan de moeite waard.

Frank Meester schreef populaire filosofieboeken, onder meer over de deugd van het ijdel zijn, de publieksfilosofie in Nederland en het kinderboek Hoe voed ik mijn ouders op? (met Stine Jensen). Ook in zijn nieuwste werk laat hij zien hoe interessant en relevant filosofie kan zijn. Het boek lijkt pretentieus: Meester presenteert een geheel nieuwe filosofie, het inconsequentialisme, dat alle andere filosofieën overbodig zou maken.

Ruimte voor onzekerheid

Hij slaat daarbij een luchtige en ironische toon aan, maar meent het serieus. Als we accepteren dat de wereld niet consequent in elkaar steekt, maakt dit ons leven gemakkelijker. Dan hoeven we niet meer te doen alsof we alles weten en ons minder aan te trekken van mensen die dit wel pretenderen. Zo komt er ruimte voor onzekerheid over wat jij waar of goed vindt – en over jouw eigen identiteit. Als meer mensen ‘inconsequentialist’ worden zal de wereld een betere plek zijn, stelt Meester in een opvallend consequente analyse.

De filosoof neemt ons met een hink-stap-sprong mee door alle kennisgebieden, om te laten zien waarom het niet lukt een sluitend verhaal over de wereld te krijgen. Zelfs in exacte wetenschappen als de logica, de wiskunde en de fysica blijven zaken onverklaarbaar (zo lukt het maar niet om tot een Theorie van Alles te komen). Meester bespreekt filosofische dilemma’s: waarom we er moeilijk in slagen morele keuzes te maken, waarom we nooit in vrijheid kunnen kiezen en überhaupt de werkelijkheid niet kunnen kennen.

Spelen met de verbeelding

Dat we de wereld niet rond kunnen krijgen is geen probleem, maar een oplossing. ‘Er is altijd ergens een kiertje waardoor je kunt ontsnappen’, concludeert Meester. We zouden ons minder moeten blindstaren op het geordende bureau en vaker moeten kijken in de lade met onverklaarbare restjes. Durf te spelen met de waarheid, met je identiteit en je verbeelding. ‘Je kunt niet zomaar buiten de bestaande orde gaan staan, maar je kunt het wel een beetje’, moedigt Meester ons aan. Voor deze inconsequentialist is ‘een beetje al heel wat’.

Die speelsheid werkt aanstekelijk in een tijd waarin we elkaar zo gemakkelijk de maat nemen. Het inconsequentialisme heeft Meester in elk geval goed gedaan: hij kreeg het gevoel dat er een last van zijn schouders viel. Dat hij daarbij zelf zo nu en dan moest ‘sjoemelen’ om zijn verhaal rond te maken, is de imperfectionist vergeven. Als u in deze herfstdagen klaar bent met dubben over uw eigen tekorten, kan dit boek uw zinnen filosofisch verzetten.

null Beeld Ten Have
Beeld Ten Have

Frank Meester: Waarom we de wereld niet rond kunnen krijgen – Pleidooi voor inconsequentie. Ten Have; 240 pagina’s; € 21.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden