Op reis om de melancholie te bestrijden

'We hebben een nieuwe geletterdheid nodig', schrijft de Bulgaar Georgi Gospodinov (1968) in zijn fascinerende De wetten van de melancholie. 'Er wacht ons een groot lezen.'

Dit is geen woord te veel gezegd, al doelt Gospodinov vast niet alleen op zijn eigen werk. Een schrijver die over zichzelf zegt: 'Ik ben boeken', getuigt immers van ambitie om de traditie waar hij deel van uitmaakt, in leven te houden.

Essayistische catalogus

De wetten van de melancholie is geen traditionele roman, maar eerder een essayistische catalogus van alles wat de schrijver bezighoudt, niet begrijpt en wil onderzoeken. Een boek als een labyrint, via ontelbare zijpaden zijn weg zoekend naar hetgeen zich in het midden verscholen houdt.

Dat kan volgens de klassieke mythologie de Minotaurus zijn, maar even goed is het een soldaat die zich in de Tweede Wereldoorlog in een Hongaarse kelder schuilhoudt of een kleine jongen die zich in de jaren zeventig stierlijk verveelt in het souterrain van zijn ouderlijk huis.

Fantasierijke verhalen

Gospodinov verweeft zijn familiegeschiedenis met die van zijn land, waarbij het opmerkelijk is dat ik-figuur klaagt over een pijnlijk verlies aan empathie. Zo goed als hij zich vroeger in anderen kon verplaatsen, zo gesloten is zijn leven nu. Het verklaart deels de melancholie waarin hij vervalt en die hij tracht te bezweren door op reis te gaan.

Maar ook in Berlijn en in Frankrijk stelt hij lijstjes op van 'steden die leeg leken rond drie uur 's middags' en als hij in een spiegel kijkt ziet hij een 'hoogbejaarde Adam, die ooit de namen heeft uitgedeeld, maar ze nu nazwaait en ziet hoe hun staarten in de verte verdwijnen.'

De paradox van dit hoogst originele boek is dat de lezer de meest fantasierijke verhalen krijgt voorgeschoteld, terwijl deze stuk voor stuk bevochten zijn op een van alle kanten dreigende teloorgang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden