Reportage

Op festival Noorderzon barst het gelukkig weer van de internationale premières

Opvallend zijn de, soms haperende, hypermoderne installaties en performances met VR-brillen.

Nieuwe technieken hebben hun eigenaardigheden. En daar willen ze op vrijdag de 13de nog weleens een loopje mee nemen, zo bleek tijdens het openingsweekend van het internationale festival Noorderzon in Groningen. Camera’s en computers moesten meermaals een opduvel krijgen om de benodigde VR-brillen te laten doen wat van ze werd verwacht tijdens hypermoderne installaties en performances. Maar eenmaal aan de praat belandde je op intieme theaterlocaties daadwerkelijk in andere werelden. Zeker bij de virtualrealityinstallatie I am van de Duitse theaterregisseur Susanne Kennedy en videokunstenaars Markus Selg en Rodrik Biersteker, in het Vrijdag Theater.

Festival Noorderzon in Groningen. Beeld Xanne Wijkamp
Festival Noorderzon in Groningen.Beeld Xanne Wijkamp

Zwevend over stroompjes water, door neoklassieke tempels en opvlammend gras bereikte je uiteindelijk via een liftschacht een mythisch uitspansel. Daar kon je een brandende vraag stellen aan een knipogend orakel. Het antwoord lag natuurlijk al lang ergens in jezelf besloten. Wonderlijk hoe in een mum van tijd het zomerse festivalverkeer van zich amuserende mensen lichtjaren ver weg leek. Sterker nog, ook zelf voelde je je nietig, zo niet doorzichtig. Een voice-over had al meermaals gevraagd het ego los te laten, op weg naar een nieuw bewustzijn. Dat ging eigenlijk vanzelf tijdens deze geestige kruising tussen spirituele ontspanningssessie en hippe pretparkattractie.

I AM, VR-installatie van Susanne Kennedy & Markus Selg i.s.m. Rodrik Biersteker, tijdens Festival Noorderzon in Groningen Beeld Niels Knelis Meijer
I AM, VR-installatie van Susanne Kennedy & Markus Selg i.s.m. Rodrik Biersteker, tijdens Festival Noorderzon in GroningenBeeld Niels Knelis Meijer

Dat VR-techniek ook te veel kan vragen van bezoeker en maker bleek tijdens de sociaal geëngageerde installatie Buraanbur van de Groningse kunstenaar Chantalla Pleiter. Met een live gefilmde interactie tussen twee toeschouwers, een doolhof en een plateau vol miniatuurhuisjes, muren, lampjes en medaillons probeerde ze het publiek te verleiden de bubbel van gemigreerde Somalische vrouwen in te stappen. De opzet was echter te complex. De ingewikkelde virtualrealityconstructie wakkerde alleen maar het verlangen aan de vrouwen in de Groningense wijk Lewenborg simpelweg in levenden lijve te ontmoeten. Hoe goed Pleiter ook had geprobeerd met sjaals, stoelen, muziek en landkaarten de verbeelding aan te wakkeren en een tipje van de Somalische sluier op te lichten.

Wel deed Noorderzon met deze installaties zijn ondertitel eer aan. Die luidt voluit ‘Festival of Performance Arts & Society’. Het barst van de sociaal geëngageerde installaties en ook aan politiek geladen voorstellingen uit het buitenland is deze 31ste editie geen gebrek. Ook al moest de organisatie vanwege de restricties vooral in het Noorderplantsoen – altijd het bruisende, groene hart van het festival - voor een kleinere opzet kiezen.

Op tien locaties in Groningen is de komende week gelukkig toch een groot aantal internationale premières te zien, uit Amerika, Spanje, Zwitserland, Duitsland, Palestina en Polen.

Renaissance door La tristura uit Spanje, tijdens Festival Noorderzon in Groningen Beeld Niels Knelis Meijer
Renaissance door La tristura uit Spanje, tijdens Festival Noorderzon in GroningenBeeld Niels Knelis Meijer

Het Madrileense theatergezelschap La Tristura probeerde met een backstagevoorstelling, Renaissance, te verduidelijken hoe de jonge Spaanse democratie nog altijd aan kinderziekten lijdt. Het is amper vijftig jaar geleden dat dictator Francisco Franco overleed. Pas in 1978 trad de nieuwe Spaanse grondwet in werking. Een groep Spaanse acteurs en Nederlandse technici en dansers probeerde met lange uiteenzettingen ons daaraan te herinneren, onderwijl decorstukken opruimend van Shakespeares koningstragedie Macbeth, net als Franco een gruwelheerser. Maar de discussies meanderden zo lang door dat de metafoor verwaterde. Iedereen verloor alras de focus op thematiek en personages.

The Museum door het Khashabi Theatre uit Haifa, tijdens Festival Noorderzon in Groningen Beeld Niels Knelis Meijer
The Museum door het Khashabi Theatre uit Haifa, tijdens Festival Noorderzon in GroningenBeeld Niels Knelis Meijer

Het tegenovergestelde gebeurde in de heftigste en ongemakkelijkste voorstelling van het openingsweekend. Uit Haifa kwam het indringende en beklijvende The Museum van het Palestijnse Khashabi Theatre. Regisseur Bashar Murkus had er met zijn twee krachtig spelende acteurs een lange quarantaine voor over om deze voorstelling in Groningen te kunnen laten zien. Gelukkig maar. Honderd minuten lang gleden we akelig langzaam en heel precies in de rol van getuigen van een doodvonnis. Voordat de executie echter plaatsvond, voltrok zich een haast weerzinwekkend verbeelde discussie tussen rechercheur en veroordeelde over verzwegen motieven voor terrorisme, wraak, drift, lust, moord, vergelding en doodslag. Even bloederig als confronterend.

Wie na afloop toch het geloof in de mensheid niet wilde verliezen, moest naar de locatie Vera, om daar een uur op te gaan in duizenden dansende mensen. Niet live, maar door middel van de hypermoderne techniek van razend knap gemonteerde video’s uit alle hoeken van de wereld. De video-installatie Universal Tongue van kunstenaar Anouk Kruithof is een waar feestje. Van paradedansen tot straatsolo’s: alles ademt de uitbundige verbondenheid van beweging. Puur omdat de mens daaraan plezier beleeft.

Festival Noorderzon, t/m 22/8 op diverse locaties in Groningen.

Universal Tongue van Anouk Kruithof tijdens Festival Noorderzon in Groningen Beeld Niels Meijer
Universal Tongue van Anouk Kruithof tijdens Festival Noorderzon in GroningenBeeld Niels Meijer

KOPTELEFOON, KIPKLUIFJES, KAARTSPELLEN EN LASERINSTALLATIES

Naast de moderne VR-bril is ook de klassieke koptelefoon niet weg te denken op Noorderzon. Komende week kun je met een headset een bloedbad tekenen en gummen, onder leiding van het Britse duo Ant Hampton en Tim Etchells (kunstenaars en theatermakers) of een geluidswandeling maken met de donkere stem van Ko van den Bosch. Ook maken kipkluifjes hun opwachting in feministisch muziektheater (Courtisane) en lasers in een vloeibare muziekinstallatie (Elevated Projection). Een kaartspel gidst je in een privétheaterstuk voor twee van 600 Highwaymen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden