ReportageIDFA

Op documentairefestival Idfa kan de bezoeker zelfs een persoonlijk parfum laten mixen

Tijdens het festival rekt Subprogramma DocLab de grenzen van de documentaire ver op.

Bor Beekman
De Algorithmic Perfumery van Frederik Duerinck en Mark Meeuwenoord. Beeld Nichon Glerum
De Algorithmic Perfumery van Frederik Duerinck en Mark Meeuwenoord.Beeld Nichon Glerum

‘Ik kan niet garanderen dat het lekker ruikt’, waarschuwt ­Frederik Duerinck. De 42-jarige Nederlandse filmmaker, kunstenaar en uitvinder staat voor een zelf ontworpen, artificieel intelligent aan­gestuurd parfumlaboratorium, in het Amsterdamse theater de Brakke Grond. Zijn Algorithmic Perfumery is een van de installaties in het Idfa-­onderdeel DocLab, het domein waar het festival het begrip documentaire jaarlijks interactief oprekt of zelfs volstrekt links laat liggen.

Buiten, pal voor de entree, staat de Mondriaanesk beschilderde personenauto van ‘gonzo datawetenschapper’ Ross Goodwin. De Amerikaan, oud-speechschrijver van Obama, liet de gesprekken die hij onderweg met passagiers voerde door een boordcomputer omzetten in poëzie en proza; het uiteindelijke ‘boek’ rolde op de achterbank uit de printer.

Binnen in de Brakke Grond kunnen bezoekers zich tijdens het festival, met virtualrealitybril op, laten inwijden in het soefisme of meewandelen door het Amazonegebied met een vrouwelijke sjamaan.

Maar niets dwaalt zo ver af van de gebruikelijke Idfa-festivalbeleving als het geurlab van Duerinck. Hij experimenteerde al vaker met reukkunst: zijn installatie Famous Deaths, waarin hij geluiden en geuren van de laatste minuten van levens van vermaarde personen nabootste, reist sinds 2014 de wereld over.

Deelnemers aan de Algorithmic Perfumery vullen een vragenlijst in (‘Hoe gaat u om met stressvolle situaties?’) en beoordelen wat proefgeuren, waarna de informatie wordt verwerkt en de computer een persoonlijk parfum mixt uit negen ingrediënten. Aan het einde van het automatische productieproces rolt een miniflesje uit de installatie; de deelnemer mag er zelf een etiket op plakken.

‘Waarom zou iedereen naar Chanel of Hugo Boss willen ruiken?’, zegt Duerinck. ‘Waarom zouden mensen geen persoonlijk, uniek parfum willen? Geur is een verlengstuk van onze identiteit. Onze partner kiezen we óók op geur.’ Zijn relatief eenvoudige installatie is pas het begin: Algorithmic Perfumery wordt met medewerking van een parfumeur en een psycholoog uitgebreid tot meer dan honderd ingrediënten. Uit de vragenlijst verkregen informatie koppelt Duerinck aan reacties op de geuren: zijn machine moet léren van de gebruikers.

Het Amerikaans-Chinese investeringsbedrijf Cherubic Ventures ziet commerciële mogelijkheden in het kunstproject van de Nederlander, en investeerde volgens Duerinck ‘meer dan een half miljoen euro’.

Geurvoorkeur is deels cultureel ­bepaald, meent de kunstenaar. ‘Amerikaanse vrouwen ruiken graag zoet, fruitig. Russische vrouwen hebben een voorkeur voor citrus, Russische mannen voor aardegeuren. En Nederlanders? Een beetje zoals de Fransen, klassiek.’

Het algoritmisch vervaardigd persoonlijk parfum van de Volkskrant-filmcriticus, die ook deelnam, ruikt naar afwasmiddel met een scheut ­alcohol. Het zegt iets. Maar wat weten we niet. ‘Nóg niet’, zegt Duerinck.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden