Op de Wallen ruikt het naar prei en dromen

Neem een berg spinazie, een knolselderij, knoflook, foelie en brood. Doe alle ingrediënten in een pan met water en laat de boel koken, totdat er een dikke, vloeibare drab is ontstaan: Warmoessoep....

De baas van de leerwinkel attendeerde Theo Tegelaers van W139 op het bestaan van het recept. En Tegelaars sloeg met de medewerkers van W139 aan het koken. Is er een mooier symbolisch gebaar denkbaar bij de opening van de kunstmanifestatie Midnightwalkers & Citysleepers, dit weekeinde op de Wallen? Die Warmoessoep - mits niet aangebrand - verwarmt lijf en leden van de kunstliefhebbers, buurtbewoners en de kunstenaars die zich opmaakten voor een curieuze tocht over de Wallen.

In dit 'concentratiegebied' van hoeren, hoerenlopers en seksuitbaters, van levensgenieters en levenssukkels, van brallende boerenpummels en zogenaamd gegêneerde troela's is de komende weken een kunstroute uitgezet. Twintig Nederlandse en buitenlandse kunstenaars werden door de tentoonstellingsmakers Tegelaers, Hedwig Fijen en Maria Hlavajova uitgenodigd om werk te maken ín deze broeierige buurt, vóór deze broeierige buurt.

Brave en stoute plekken koos men: W139, Hotel Winston, kaasfonduerestaurant Het Karbeel, het Erotic Museum, een echte hoerenkast in een bedompt souterain, maar ook grachten, stegen en pleinen, waar de kunst zo vogelvrij is als een bandiet. Zo, hoopten de organisatoren, zou niet alleen de kunst zich ingraven in de buurt, maar zou ook de buurt zich verstaan met de kunst.

Een loffelijk streven. Want kunst kan niet genoeg worden bevrijd uit haar isolement, ook al loopt ze daarmee het risico ondergepiest, gespuugd, uitgelachen en zelfs vernield te worden. Daarom is het prijzenswaardig dat sommige kunstenaars de confrontatie werkelijk aandurfden met het niet kunstminnend publiek. Zoals de Slovaak Boris Ondreicka die in het diepbruine café Oost-West, op de Zeedijk, met zijn videoloop de lachsalvo's van de stamgasten trotseert.

'In het beste geval', schrijft organisator Hedwig Fijen, zullen de toeristen en hoerenlopers op een 'ander gedachtenspoor' worden gezet. De Warmoessoep is zo'n 'ander gedachtenspoor' dat je niet zo snel met de rosse buurt in verband brengt. Ook de Vlaamse kunstenaar Anne Daems heeft dat spoor teruggevolgd, naar de tijd dat kloosters hier achter het Damrak hun moestuinen, hun 'warmoezen', onderhielden. Denk je eens in: in plaats van urinelucht, Gelderse rozen. In plaats van reuzendildo's en rubberen vagina's, bossen geurende prei en boomgaarden vol sterappeltjes. Geen slecht idee dus, met tal van prachtige associaties.

Maar met wat een pover resultaat komt Daems aanzetten. De Vlaamse fotografeerde moestuinen elders, maakte er kleine affiches van en plakte deze op huizen in de buurt. Is het werkelijk zo simpel om de Wallen een stukje natuur van vroeger terug te geven? Dan moet je je publiek wel zeer onderschatten.

Wie dat niet doet, is de IJslandse kunstenaar en toneelschrijver Thorvaldur Thorsteinsson. Hij maakte een melancholieke, maar niet sombere documentaire rond acht karakters in de buurt, en vertoont die in het ongebruikte restaurant-gedeelte van Hotel Terminus. De centrale vraag van de film is een mooi romantische: wat voor dromen had je toen je in de buurt kwam wonen, en wat is daarvan bewaarheid? Iedereen krijgt diepgang bij Thorsteinsson: de Schotse glazenwasser, de jonge Deense rugzaktoeriste, de oudere heilsoldate en de vrijgezelle barkeepster, die ondanks haar rimpels blijft hopen op die ridder op dat paard.

Er zijn maar twee van de twintig kunstenaars die zich in hun werk niet hebben beperkt tot het geven van een 'analyse' van de buurt, maar daar ook een pleidooi voor meer liefde, zorg, meer compassie aan hebben toegevoegd. Pawel Althamers kapelletje aan de Oudezijds Voorburgwal moet letterlijk licht schijnen op het feit dat in deze liefdesbuurt de liefde ontbreekt (wat Thorsteinssons film overigens logenstraft). Federico d'Orazio heeft zich in een hoerenkast genesteld om zijn aanklacht tegen kinderprostitutie de wereld in te jagen.

In een zwembad, zo groot als het tweepersoonsbed dat de 'kast' normaal vult, drijven opblaassekspoppen rond. Op de muur projecteert d'Orazio een film die hij clandestien opnam in een Thais kinderbordeel. De kunstenaar spreekt nog aangeslagen over zijn ervaringen daar, en wie de beelden ziet van afgekochte sjanserij, walgt met d'Orazio mee. Maar de kunstenaar gaat verder. Hij heeft de kunstenaar de buurt zo 'bestudeerd', dat hij precies weet hoe een klant te manipuleren is. En dus heeft hij twee 'vakvrouwen' ingehuurd, die in zijn kast de echte hoerenlopers lokken.

Nu maar hopen dat dit 'gedachtenspoor' ergens toe leidt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden