Beeldvormers G20

Op de beelden van de G20 spat het ongemak ervanaf

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: gekwelde beleefdheid.

Theresa May schudt Poetin de hand, met duidelijke tegenzin. Beeld AFP

De G20 in Osaka, de topconferentie waar de leiders van de twintig economisch machtigste landen elkaar afgelopen week ontmoetten, bood een fantastische blik op de diplomatieke hobbels die de deelnemers soms hadden te trotseren. Vang via Twitter en Instagram nu en dan een flard op van de wandelgangenpraatjes die daar, als smeerolie voor de officiële gesprekken, tussentijds worden gebezigd. Kijk naar de gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal zoals die via tv en persfoto’s tot ons komen, en een wereld aan ongemak – de basis voor, toegegeven, weinig verheven leedvermaak – vouwt zich als een lotusbloem open.

Het was het ongemak dat Frankrijk maximaal exploiteerde, toen het via het Instagram-account van het Élysée, de officiële spreekbuis van de Franse president, een filmpje openbaarde waarin Donald Trumps dochter Ivanka zich vergeefs tracht te mengen in een onderonsje tussen scheidend premier Theresa May van het Verenigd Koninkrijk, president Justin Trudeau van Canada, de Franse president Emmanuel Macron en IMF-baas Christine Lagarde. De leiders staan in een cirkeltje en Ivanka sluit breed lachend aan, tussen Lagarde en Macron.

Vrij vertaald gaat de conversatie aldus:

May: ‘Zodra je ze confronteert met het economische aspect ervan, beginnen een heleboel mensen te luisteren die dat anders niet zouden doen.’

Ivanka Trump: ‘Het is hetzelfde met defensie, in de zin dat die hele business ongeveer door mannen wordt gedomineerd.’

Christine Lagarde (l) negeert Ivanka Trump op de G20 in Osaka.

Halverwege Trumps statement verzucht May een zwak ‘yes’, de overigen zwijgen in wat de Financial Times omschreef als ‘varying expressions of tortured politeness’. Christine Lagarde onttrekt zich aan die ‘gekwelde beleefdheid’. Haar blik verraadt pure woede op en ontzetting over haar bij dit tête-à-tête ongenode buurvrouw – helaas eindigt het filmpje bij dat dodelijke zwijgen.

Ivanka’s prominente aanwezigheid op de G20, surfend in het kielzog van Potus Trump, had al massale afkeuring opgeroepen. Ze heeft geen formele politieke functie in het Witte Huis, maar gedraagt zich in het openbaar in toenemende mate alsof dat wél zo is. Afgelopen zondag schudde ze, net als haar vader, de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un op diens grondgebied de hand, een ervaring die ze omschreef als ‘surreëel’. De vier politieke leiders op de G20 keerden Ivanka nog net niet de rug toe toen ze inbrak bij hun onderonsje. Maar hun lichaamstaal sprak in de 19 seconden die het filmpje duurt duidelijke taal: bemóéi je er niet mee!

Impliciet was dat ook wat het Élysée verkondigde, toen dat het filmpje op Instagram postte. Zegsvrouw Jessica Ditto van het Witte Huis noemde het een onjuiste voorstelling van de ontmoeting en vond het ‘treurig maar niet schokkend’ dat in de talrijke reacties op sociale media ‘de haters ervoor kozen Ivanka Trump – een hoge adviseur van de president – aan te vallen, terwijl zij door ­strategische samenwerking met wereldleiders juist de Amerikaanse inspanningen steunt voor de emancipatie van vrouwen.’ Een woordvoerder van het Élysée ontkende op nieuwszender France Info dat het Ivanka Trump een streek had willen leveren: ‘We hadden niet op een dergelijke politieke ‘terugslag’ geanticipeerd’, noch was het de bedoeling ‘de politieke oppositie te voeden’. Een kijkje achter de schermen, zo moesten we het zien.

Ivanka’s missie van women empowerment verklaart in elk geval waarom ze in het onderonsje probeerde vanuit het niets de achtergestelde positie van vrouwen in de wapenindustrie aan de orde te stellen. Zoals ze in datzelfde verband (over de vrouwenkwestie althans) koningin Máxima sprak, die ook vanwege dat thema op de G20 was – een van de weinige aanwezigen die, althans zichtbaar voor de camera’s, enige hartelijkheid uitstraalde naar de presidentsdochter. Treurig voor Ivanka hoe haar vader die missie op de G20 met één gebaar ondermijnde. Als de Japanse premier Abe, staand naast Donald Trump, Ivanka met een hoffelijk gebaar wenkt nabij te komen voor een groepsportret, wenkt de Amerikaanse president zijn dochter (die buiten beeld staat) door zijn wijsvinger te krommen, alsof hij zijn hond commandeert.

De Amerikaanse president Trump en de Japanse premier Abe wenken Trumps dochter Ivanka. Beeld EPA

Zoals het Élysée met een Instagrampost een bres sloeg in het toch al weinig zorgvuldig opgebouwde beeld van Ivanka als de vrouwenzaak toegedane staatsvrouw, zo droeg haar vader het zijne bij aan die ontluistering. Dat weerhield Ivanka er overigens niet van een triomfantelijk filmpje te posten waarin ze, op een ander moment dan het gewraakte, wel degelijk een woord wisselt met Lagarde en May – een toonbeeld van onverstoorbaarheid.

In het theater van macht en imago dat een wereldtop als de G20 altijd is, speelde Theresa May – in de schaduw van de Trumps, koningin Máxima en de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman – een opmerkelijk vlakke rol. De scheidende Britse premier, wier politieke rol nagenoeg is uitgespeeld, lijkt op de honderden persfoto’s uit Osaka nauwelijks belangstelling te kunnen opbrengen voor de verwikkelingen op de bühne en het diplomatieke decorum reeds te hebben losgelaten.

Flauwtjes glimlacht ze nog als ze praat met Donald Trump, maar op de groepsportretten droomt ze weg, kijkt naar een hoek van de zaal, sombert met de blik op oneindig. Dieptepunt is haar ontmoeting met de Russische president Poetin: op geen van de veertig foto’s die zijn verspreid van hun ontmoeting kijkt ze hem aan en nergens is een glimp van een lachje te bekennen.

Dieptepunt? Nee, hoogtepunt. Heerlijk, zo veel openlijke, diepmenselijke aversie en verveling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden