'Op Biennale Venetië wil je een standpunt zien'

KAREL SCHAMPERS gaat de Nederlandse inzending verzorgen van de Biennale van Venetië, die in 1999 wordt gehouden. Schampers opteert voor een eenmanstentoonstelling in het Rietveldpaviljoen....

Schampers is dicht bij de kunst gebleven

MUSEUM BOIJMANS Van Beuningen kan trots zijn. In 1995 verzorgde directeur Chris Dercon de Nederlandse inzending voor de oudste en meest prestigieuze beeldende-kunstmanifestatie ter wereld - de Biennale van Venetië - en voor volgend jaar is de hoofdconservator moderne kunst van dat museum, Karel Schampers, aangewezen als commissaris. Schampers, die bekend staat als een publiciteitsmijdende 'kunstenaarsconservator', gaat zich voorbereiden op 'het leukste werk dat er is': de keuze van zijn meest favoriete Nederlandse kunstenaar.

Een paar dingen weet Schampers nu al: 'De presentatie in het Rietveldpaviljoen wordt een solo-tentoonstelling. En de kunstenaar moet niet te jong zijn.' 'De Biennale van Venetië is niet bedoeld voor beginnende kunstenaars', zegt hij. 'In Venetië wil je een statement, een standpunt te zien krijgen, en dat kan alleen met een kunstenaar wiens werk al enigszins is uitgekristalliseerd.'

Met de verkiezing nu tot commissaris van de Biennale treedt Schampers meer voor het voetlicht dan hij ooit heeft gedaan. Zijn naam werd de afgelopen jaren weleens gefluisterd, als kandidaat-directeur van het Bonnefantenmuseum in Maastricht, van museum Ludwig in Keulen en van Boijmans Van Beuningen zelf. Maar liever, zegt hij nu zelf, bleef hij als conservator 'dicht bij de kunst' staan.

De kunsthistoricus, die als 'jonge hond' in 1981 onder Edy de Wilde in het Prentenkabinet van het Stedelijk Museum in Amsterdam kwam te werken, gold lange tijd als 'kroonprins' van De Wilde. Beter gezegd: als één van de vier kroonprinsen. Samen met Alexander van Grevenstein, Tijmen van Grootheest, Hendrik Driessen, maakte hij de fameuze afscheidstentoonstelling van De Wilde in 1985. 'We hadden een soort vrijstaat', herinnert Schampers zich. 'Toen Wim Beeren in 1986 De Wilde opvolgde, maakte hij daar, begrijpelijk, een eind aan.'

Schampers vertrok naar Boijmans. De andere 'kroonprinsen' vlogen ook uit, naar het Bonnefantenmuseum en Stichting De Pont onder andere. Van De Wilde heeft Schampers een fascinatie voor schilderkunst overgehouden (hoewel hij ook veel fotografie en installaties in Boijmans toont), een preciese blik voor het werk van een kunstenaar, en een sterk engagement met kunst.

'De Wilde bouwde graag homogene ensembles op rond één kunstenaar. Dat vind ik mooi: dat je betrokkenheid en liefde voor een kunstenaar toont, dat je hem of haar jaren volgt, en in je collectie niet alleen laat zien, waarin die kunstenaar excelleert maar ook waar hij twijfelt, of zelfs volkomen de mist ingaat. Alleen zo ga je met een kunstenaar de diepte in. Zijn kunst verwordt niet tot een illustratie van een thema, of een gedachte van een conservator.'

Bij zijn aantreden in Boijmans Van Beuningen in 1986 richtte Schampers zich op de twee, toen internationale kunstcentra: New York en Keulen. Maar in de loop der jaren verwijdde zijn geografische blik zich: van New York naar de Amerikaanse Westkust, naar Los Angeles, waar hij via Chris Williams in contact kwam met Jorgen Pardo en Sharon Lockhart. Van Keulen naar Groot-Brittannië, waar hij door Damien Hirst geattendeerd werd op Sarah Lucas.

'Dergelijke netwerk-contacten zijn nog steeds te leggen', ervaart Schampers, 'maar het wordt wel moeilijker: want waar moet je in godsnaam kijken? Op dit moment gebeurt alles overal: kijk maar naar het voormalige Oostblok, dat komt op, naar Australië en Azië. Zij concurreren met gemak met de oude cultuurcentra.'

Dat Schampers de afgelopen jaren vooral tentoonstellingen met buitenlandse kunstenaars heeft gemaakt en haast geen Nederlanders heeft getoond, wil niet zeggen dat hij niet op de hoogte is van de Nederlandse kunstsituatie. 'Ik houd van het werk van Roos Theeuws, van Marien Schouten, Roy Villevoy en Stanley Brouwn.' Of één van hen volgend jaar het Rietveldpaviljoen gaat inrichten, wil Schampers nog niet zeggen. 'Ik heb wel ideeën, maar nog niets beslist. De kunstenaar die ik uiteindelijk zal kiezen zal iemand zijn die, net als Cady Noland of Alan Sekula in de Verenigde Staten, een kritische houding aanneemt ten opzichte van de kunst en van de samenleving. Kritiek: dat interesseert me.'

Lucette ter Borg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden