Oorlogsgod in de journalistiek

Waar Louis Grondijs was, daar was oorlog. De Eerste Wereldoorlog, de Russische revolutie en de daaropvolgende interventieoorlog in Siberië, de Spaanse Burgeroorlog, Grondijs stond er met zijn neus bovenop....

Dat vond ook redacteur Hans Olink van het radioprogramma overgeschiedenis OVT, die het leven van Louis Grondijs (1878-1961)reconstrueerde en zijn bevindingen combineerde met een selectie uit dienswerk in De oorlogen van een Indische krijgsgod. Olink portretteert de inIndië geboren Grondijs als een pedante ijdeltuit, een romantischefilosoof, voor wie de oorlog 'de moeder aller dingen' en 'schepper alleraristocratische waarden' was.

Hij was ook een moedig man. Schijnbaar zonder angst stortte hij zichin penibele situaties, waarmee hij gaandeweg zijn reputatie alsonverschrokken verslaggever en militair vestigde.

Embedded betekende voor Grondijs vooral participerende journalistiek.Aan het westelijke front bij Verdun deelde hij de maaltijd met generaals,onder wie Pétain. Van diens collega generaal Mangin kreeg hij zelfs eenverkenningsvliegtuig tot zijn beschikking waarmee hij over de slagveldenvloog. Hij gaf lyrische beschrijvingen van die tochtjes en waande zich eenheuse 'krijgsgod'.

In Rusland nam hij na het sneuvelen van de Russische commandant hetbevel over van het 46ste Siberische regiment, bestormde een door deDuitsers verdedigde heuvel en slaagde erin vele krijgsgevangen te maken.

Begin jaren dertig reisde hij in het gezelschap van Japanse soldatendoor Mantsjoerije en ontmoette Poe'i, de laatste keizer van China. Ook werdhij gastvrij ontvangen door Chang Kai-Shek, de leider van nationalistischChina.

De verslagen over zijn wederwaardigheden verschenen voornamelijk inFranse en Engelse kranten, wat goeddeels verklaart waarom Grondijs inNederland vrijwel onbekend bleef. Het aura van communistenhater droeg hijsteeds met zich mee; als getuige van de Russische Revolutie beschreef hijde opstandelingen als een 'Aziatische kudde, de vrijheid onwaardig'.

Het was dus geen wonder dat de nazi's in Grondijs een belangrijkeantibolsjewistische bondgenoot vermoedden toen ze hem verzochten lezingente geven over Rusland. Helemaal duidelijk is de rol van Grondijs in diejaren niet. Tot het einde van de Duitse bezetting bleef hij hoogleraariconografie en Byzantijnse kunst, maar een lidmaatschap van de NSB ofverwante politieke organisaties kon hem niet worden aangewreven, al deedhij nauwelijks moeite contacten met Nederlandse nazi's te vermijden.

Na de oorlog zat de Politieke Recherche Afdeling hem achter zijn broek,maar veel kon hem niet worden nagedragen. De smet van collaboratie raaktehij desondanks niet helemaal kwijt.

Grondijs verdween na de oorlog uit het zicht. In 1961 liet hij op83-jarige leeftijd het leven tijdens een partijtje schermen.

Gerard Groeneveld

Hans Olink: De oorlogen van een Indische krijgsgod - Het wonderbaarlijke leven van Louis Grondijs Atlas; euro 24,90

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden