Ook voor zichzelf is Bokma ongrijpbaar

'Alles moet uiteindelijk vernietigd worden.' Met die woorden van de Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard eindigt de documentaire De vele namen van Pierre.

Beeld x

Coen Verbraak volgde hiervoor een jaar lang acteur Pierre Bokma die zondag 60 jaar wordt. Bokma mijmert in dat slot over de vluchtigheid van het acteursbestaan, maar eigenlijk over de vluchtigheid van alles. Hij heeft net een gloedvol applaus gekregen voor zijn rol in Danton's Tod bij de Münchner Kammerspiele en gaat weer richting huis.

Waar dat huis ook moge zijn. Want het leven van Pierre Bokma is even ongrijpbaar als dat vluchtige beroep van hem. Als Coen Verbraak iets in zijn prachtige gemaakte en zorgvuldig gemonteerde documentaire duidelijk maakt, is het wel dat Bokma evenveel vragen over zijn leven en werk heeft als wij, zijn publiek.

De wispelturige, gedreven, soms manische Bokma uit het verleden is een bezonken, beschouwende man geworden. Hij praat bedachtzaam én openhartig over zijn jeugd in internaten en gastgezinnen, over zijn angstaanvallen en onzekerheden en over zijn vaderschap - een onderwerp waar het in theaterkringen vaak over ging. Pierre, de verleider tegen wil en dank; vier kinderen bij verschillende vrouwen - het is een bijna klassiek-romantisch beeld van een ongebonden acteur: de levensgenieter met een van god gegeven talent.

Documentaire

Maar in De vele namen van Pierre vertelt hij vooral over de leegte in het bestaan, zijn jeugd die hij 'identiteitloos' beleefde, het niet geworteld zijn en nergens thuis horen. En dat ontheemding ook zo zijn voordelen heeft. Verbraak toont zich in die gespreksscènes vooral therapeut - bijna op het randje van het al te persoonlijke. Kennelijk heeft dat Bokma zo op zijn gemak gesteld, dat hij open en lief over bijvoorbeeld dat ingewikkelde vaderschap vertelt.

De acteur is gefilmd in München, tijdens de repetities voor De Verleiders, op de set van Tonio - de film naar de roman van A. F. Th. van der Heijden - en samen met Gijs Scholten van Aschat op tournee langs allerlei kleine zaaltjes waar ze samen hun Shakespeare-programma brengen. Los van de psychologische duiding zien we hier een acteur in optima forma aan het werk - van de klassieke schouwburg tot en met de schuifdeuren.

'Pierre is de beste, hij is de kunstenaar van het beeld', zegt Johan Simons over hem, samen zittend aan een keukentafel met een bakje pistachenootjes. Verbraak heeft die woorden in zijn film fraai en beeldend geïllustreerd en onderstreept.

De vele namen van Pierre, een film van Coen Verbraak, zondag 20 december, NPO 2, 22.35 uur.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden