Ook na afloop blijft de twijfel over Jesse Klavers docu

Een propagandafilm over 'de Heiland van de Westrand' of een niet eerder vertoonde blik achter de schermen van Jesse Klavers verkiezingscampagne? In Carré was maandagavond de première van de door de publieke omroep afgewezen documentaire 'Jesse'. Ook na vertoning bleef de twijfel.

Jesse Klaver bij de première van de documentaire in Carré, Amsterdam. Beeld anp

Liesbeth van Tongeren weet voor aanvang van de première in Carré al dat haar rol in 'Jesse' klein zal zijn. Eva Jinek verklapte afgelopen week al dat de poging van de partijtop om haar van de lijst te wippen niet in de documentaire voorkomt. Het had wel gekund, denkt Van Tongeren. 'Joey Boink liep toen al overal rond als medewerker. Hij heeft het volop meegekregen.'

De maker zelf zegt dat hij destijds 'nog niet in documentairevorm aan het filmen' was. Het ontbreken van die affaire is wel illustratief voor 'Jesse'. Er is in de documentaire veel oog voor de voorbereidingen van debatten en ook voor het persoonlijke leven van Klaver, maar de politieke spanningen en discussies binnen de partij blijven in nevelen gehuld.

'Politieke druk'

Zijn ze bewust niet gefilmd? Het zal altijd onduidelijk blijven. Het is meteen ook de belangrijkste reden waarom de publieke omroep uiteindelijk toch besloot om de film van Boink niet uit te zenden. 'Het spreekwoord is tenslotte: wiens brood men eet, wiens woord men spreekt,' concludeerde NPO-directeur Frans Klein in de Volkskrant.

De film is inmiddels teruggekocht door producent Doxy, die via vertoningen in filmhuizen en op de site Blendle de investering wil terugverdienen. Dat de publieke omroep de documentaire in de ban heeft gedaan, doet dienst als gratis reclamecampagne.

Menig bezoeker bij de première maandag is gekomen om zelf te oordelen of de film terecht is afgewezen. GroenLinks-stemmer Eline Lam vermoedt dat er 'politieke druk' aan te pas is gekomen - 'het is niet zo dat ze er opeens achterkwamen dat de maker voor GroenLinks heeft gewerkt' - maar na afloop heeft ze toch ook twijfels. 'Bij meerdere scènes heb ik me afgevraagd waarom de maker dat wilde laten zien. Ik heb bijna niets gezien dat minder goed uitpakt voor Klaver.'

'Jes'

Heel verrassend is dat niet. Boink was tijdens de campagne onderdeel van het verkiezingsverhaal van GroenLinks. De documentairemaker - genomineerd voor een Gouden Kalf in 2015 - had zich zelf aangemeld omdat hij geïnspireerd was geraakt door Klaver. Boinks overstap naar de politiek bewees volgens het campagneteam dat er sprake was van 'een brede beweging' waarin ook creatievellingen van buiten de partij een rol speelden.

De beeldvoerder raakte uiteindelijk ook bevriend met de politicus - in de film spreekt hij hem aan met 'Jes'. Boink betoogt dat zijn vertrouwensband hem een unieke kans gaf om achter de schermen mee te kijken. 'We werkten zo lang samen dat Jesse het niet doorhad als ik bleef doorfilmen,' zegt hij bij het begin van de film.

Zou het?

Beeld Doxy Films

Klaver (31) is de eerste lijsttrekker die tot wasdom kwam in een tijdperk waarin iedere voorbijganger met een mobiele telefoon een potentiële cameraman is. Wie hem wel eens aan het werk heeft gezien, weet dat hij altijd alert is. Als Klaver vanuit een ooghoek ziet dat iemand een foto neemt terwijl hij een hap eet, legt hij onmiddellijk zijn mes en vork neer. Klaver wil niet etend in beeld.

In de documentaire trekt Klaver na een debat dan opeens zijn hemd uit. Hij loopt in zijn blote bast rond, terwijl al zijn medewerkers er omheen staan. Misschien is het gebruik bij GroenLinks, maar de Poetin-pose komt een beetje geforceerd over.

Anders is dat als Klaver voor de televisie zit, terwijl de uitslagen binnenkomen. Als blijkt dat SP en PvdA hebben verloren, denkt iedereen dat GroenLinks een enorme sprong gaat maken. De teleurstelling is van Klavers gezicht te lezen als dat tegenvalt.

Still uit de documentaire over Jesse Klaver. Beeld Doxy Films

'We waren matties'

Het meest persoonlijke moment is het overlijden van zijn moeder. Boink mag filmen als Klaver door haar lege huis loopt. Blijkbaar wist de GroenLinks-leider toen al dat er een documentaire in de maak was. Anders valt niet te verklaren waarom hij toestond dat Boink filmde.

De documentaire is er nu dus, maar net als bij de verkiezingen waren de verwachtingen vooraf hoger gespannen. Volgens campagneleider Wijnand Duyvendak willen journalisten conflicten zien, terwijl die er helemaal niet waren. 'We waren matties.'

Klaver kan alle twijfel wegnemen door de volgende keer een documentairemaker te laten meelopen die niet op de loonlijst staat. Dan kunnen de sceptici ook overtuigd worden.

Beeld Doxy Films

Lees meer over de omstreden documentaire

'De weigering om 'Jesse' uit te zenden is genomen onder druk van een niet geïnformeerd publiek debat.' Dat schreven Egbert Dommering en Nico Van Eijk in een opiniestuk.

Bestuurders van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) hebben zich intensief bemoeid met het besluit de omstreden tv-documentaire Jesse te schrappen. BNN-Vara trok de film zondag pas terug na uitvoerig overleg met de NPO, het bestuursorgaan van de omroepen. Dat blijkt uit gesprekken met betrokkenen, na de NPO-seizoenspresentatie.

'Film van GroenLinks over GroenLinks ontbeert de nodige distantie, realiseert BNN-Vara zich net op tijd.' Dat schrijft Hans Wansink in het Commentaar van 28 augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.