Ook interessant

Ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit boeken die we ook graag even noemen.

De nieuwe Dave Eggers heeft een hermansiaanse sfeer

Dave Eggers, De Parade.

Dave Eggers is een actief idealist en zijn boeken hebben regelmatig een moralistische ondertoon. Zijn nieuwste, De parade, wordt vanaf de eerste pagina gekenmerkt door een hermansiaanse sfeer van dreiging.

We maken kennis met twee mannen die zich om veiligheidsredenen ‘Vier’ en ‘Negen’ noemen. Ze hebben de taak om met behulp van een technologisch zeer geavanceerde machine een 230 kilometer lange asfaltweg aan te leggen in een land dat aan het herstellen is van een traumatiserende burgeroorlog. Een triomfantelijke parade over die weg zal een nieuw tijdperk inluiden.

Waar Vier zich puur op zijn taak concentreert, negeert Negen alle bedrijfsregels, zoekt contact met de plaatselijke bevolking en geniet van hun eten, drinken en meisjes. Is hij een warm-menselijke empathicus en zijn collega een botte technocraat? Of botsen hier de realist en de naïeveling?

De onderlinge en externe conflicten laten niet lang op zich wachten, maar een blijmoedige ontknoping à la Helden van de grens zit er dit keer niet in. (Hans Bouman)

De ongelooflijke schouders van Alma Mahler

Hannah van Wieringen, Als vrouwen vrienden zijn.

‘Kleurenmus! Je geeft licht!’ ‘Daar ben je. Ik heb je gemist. Hebben we een tafel?’ ‘Bijna, even aan de bar wachten. Wauw, dat shirt.’ ‘Magenta doet wel wat, hè.’ De kleurenmus is verliefd, en zal daar heel lang niet over ophouden. Dertien ongedwongen gesprekken tussen twee vriendinnen – de een expressief, de ander dromeriger – vormen tezamen de toneeltekst Als vrouwen vrienden zijn van Hannah van Wieringen (1982), die vorig jaar goede recensies kreeg.

Dat gold ook voor de tweede tekst in deze bundel, ‘Mahler & Kokoschka’, over de stormachtige liefde van componiste Alma Mahler voor de schilder Kokoschka. Je waant je meteen in een Weens koffiehuis, schreef toneelcriticus Karin Veraart in de Volkskrant.

Alma gaat voor Oskar poseren. ‘Wat heeft u daar?’, vraagt hij onbehouwen, wijzend op het sieraad om haar hals. ‘Dit? Dat is amethist. Tegen de roes, betekent het. U vindt het mooi?’ Hij, als in een roes: ‘U heeft ongelooflijke schouders.’ Zij, lachend: ‘U kunt ze rustig geloven hoor.’ Behalve toneelteksten schrijft Van Wieringen ook recensies, poëzie en verhalen. (Arjan Peters)

Interviews ter introductie van nieuwe Denker des Vaderlands

Marc van Dijk, Wij zijn de politiek.

De vrijheid van meningsuiting is uitgegroeid tot de holy grail van de liberale samenleving, schrijft Denker des Vaderlands Daan Roovers (1970) in Wij zijn de politiek. Of eigenlijk schrijft ze dat niet maar zegt ze het tegen journalist Marc van Dijk, want Wij zijn de politiek is een interviewbundeltje, bedoeld als kennismaking met de nieuwe denker die dit weekend tijdens de opening van de Maand van de Filosofie in Rotterdam is geïnaugureerd. Roovers volgt Hans Achterhuis, René Gude, Marli ­Huijer en René ten Bos op, in een functie die ze zelf mede initieerde toen ze nog hoofd­redacteur van Filosofie Magazine was.

Tamelijk vaak komen in de bundel Roovers’ twee kinderen Isaac en Daniël ter sprake, maar prikkelende uitspraken zijn er gelukkig ook; dat politiek bij uitstek een zaak is die je niet aan politici moet overlaten, bijvoorbeeld, of dat mensen zichzelf in computermetaforen zijn gaan zien en nu denken dat ze willoze bundels algoritmes zijn, met dank aan de Israëlische bestsellerschrijver Yuval Harari. Volgens Roovers, die niet alleen filosofie maar ook geneeskunde studeerde, klopt dat maar ten dele. (Wilma de Rek)

Medicus Ivan Wolffers over hoe we ons door het leven worstelen

Ivan Wolffers, Overleven.

Zestien jaar nadat hij op zijn 54ste te horen had gekregen aan uitgezaaide prostaatkanker te lijden, leeft Ivan Wolffers nog steeds. Inmiddels is hij opa van drie kleindochters. De schrijvende medicus is op zijn 70ste ouder geworden dan de meeste van zijn familieleden van de vorige generatie: ‘Drie mannen van onze familie kwamen na de oorlog terug naar huis. De andere 67 zijn te vinden in het Yad Vashem-Holocaustarchief’, schrijft hij in Overleven. Die titel is voor meerdere uitleg vatbaar – zijn boek gaat vooral ook over de manier waarop de westerse mensheid zich door het bestaan worstelt.

Een staalkaart van gezondheidsproblemen komt voorbij. Goed geïnformeerd is Wolffers nog steeds én een gesel voor de farmaceutische industrie. Zo schrijft hij scherp over de ‘benzo’s’, die jarenlang werden voorgeschreven als middel tegen stress, maagklachten, angstgevoelens en nog een trits ellende. Tot ze allerlei bijverschijnselen bleken te hebben. ‘De grootste medische blunder van de twintigste eeuw’, meent Wolffers. (Fokke Obbema)

Geschiedenis van een familie­bank zonder familietwisten

Joost Ramaer, Het geheim van Stroeve.

Het Geheim van Stroeve – het verhaal van een eigenzinnige familiebank 1818-2018 – is meer een beschrijving van de ups en downs van de Amsterdamse beurs in die periode dan een geschiedenis van de bank en familie zelf.

Behalve dat het boek in opdracht van Stroeve is geschreven, zal het ontbreken van een archief daarbij ook een rol hebben gespeeld. Pikante familietwisten en smeuïge ­bedrijfsruzies zijn er niet.

In 2000 werd de bank voor 100 miljoen euro overgenomen door de Rabobank, die haar vier jaar later weer doorverkocht. Hans Stroeve gaat daarna verder als zelfstandig ­vermogensbeheerder.

Een leuke anekdote in het boek: na zijn ­bezoek aan de beursnis is Jopie Stroeve terug­gekeerd op het kantoor aan de Prinsengracht, waar hij naast woonde. ‘Zo rond 16.40 uur roept hij dan naar zijn vrouw: ‘Emmy! Zit er al een vijf in de klok?’ Steevast roept zij terug: ‘Het is pas tien over half vijf.’ Waarop Jopie even standvastig repliceert: ‘Dat dacht ik al, er zit allang een vijf in de klok.’ Hoogste tijd, dus, voor een borrel, zoutjes en de avondkrant.

(Peter de Waard)

Hoogsteigen kijk van Siegfried Woldhek op het vogelrijk

Siegfried Woldhek, Het dwarse vogelboek.

Vogelgidsen zijn er zat, maar niet één als Het dwarse vogelboek van Siegfried Woldhek. Daarin geeft de tekenaar-kunstenaar en voormalig vogel- en ­natuurbeschermer zijn hoogsteigen kijk op het vogelrijk. Niet al tekenend, maar met ­eigen foto’s. In (woord en) zeer fraai beeld zoomt Woldhek in op details, vol van schoonheid en verwondering: de veranderende kleuren bij het draaien van een kop, de lange staartpunt van de boerenzwaluw. Weetje: ‘Hoe mooier de zang, hoe saaier het uiterlijk, en omgekeerd’.

Zo ontstond een alternatieve ‘veldgids’, waarin de vogels niet zijn ingedeeld in de standaardcategorieën, maar in families als ‘Showpikken’, ‘Grauwgoed’ en ‘Narcisten’. Onder de ‘Misbaksels’ een obese pelikaan en andere vreemde vogels met kale nekken, grote flapvoeten en rare brillen. Daarmee keert Woldhek zich tegen een trend onder vogelaars: het ‘twitchen’, oftewel zoveel mogelijk soorten scoren. ‘Jagen en jakkeren’, volgens hem; een karikatuur van het vogels kijken. Bij dat gejaag schiet het ware kijken erbij in, vindt hij terecht. (Jean-Pierre Geelen)

Neuroloog Blakemore ontleedt het lastige puberbrein

Sarah-Jayne Blakemore, Het geheime leven van het tienerbrein.

Ik zou willen dat er geen leeftijden tussen de tien en drieëntwintig zaten’, liet Shakespeare vierhonderd jaar geleden een herder verzuchten. Menig ouder verzucht het nog altijd met hem. Kinderen zijn leuk, tot ze opeens met deuren smijten, drugs uitproberen of met te veel make-up en te weinig kleren uit feesten gaan.

De hormonen, dachten we tot voor kort, maar inmiddels is duidelijk dat veel weerbarstig pubergedrag samenhangt met de ontwikkeling van het brein.

Leg het puberhoofd in een mri-scanner en je ziet, bijvoorbeeld, dat het limbisch systeem volledig ontwikkeld is, maar de prefrontale cortex nog niet. In gewoon Nederlands: het beloningssysteem bij kicks werkt prima, de impulsbeheersing totaal niet, met risicogedrag als gevolg.

In Het geheime leven van het tienerbrein vat neuroloog Blakemore de resultaten van enkele decennia hersenonderzoek bij ­tieners samen. Een bondige leidraad is het niet. Blakemore schrijft zorgvuldig, gedetailleerd en terughoudend: concrete conclusies zijn er nog nauwelijks. Maar interessant is het zeker. (Ranne Hovius)  

Hoe het Byzantijnse rijk ineenstortte door verdeeldheid

Marcel Hulspas, Uit de diepten van de hel.

Flink wat verhalende kracht is vereist om het kerkelijk concilie van Chalcedon uit 451 tot leven te wekken. Wetenschapsjournalist Marcel Hulspas, medewerker van de Volkskrant, beschikt erover. Hij laat zien hoe het conciliethema (de aard van ­Jezus) een dekmantel was voor de vraag: wie heeft het binnen de Kerk voor het zeggen? Met smaak beschrijft hij de komst naar het concilie van de patriarchen – ‘eigenlijk topmannen van internationale ondernemingen’ is zijn gewaagde vergelijking. Het is de opmaat voor een uitvoerig verhaal over de ineenstorting van het Byzantijnse rijk onder ­invloed van verdeeldheid en de veroveringsdrift van Arabische legers.

Hulspas, die twee boeken over Mohammed publiceerde, maakt duidelijk dat de Arabische strijders niet werden voortgedreven door de islam. Hun veroveringsdrift kwam voort uit een ‘veel ouder Arabisch geloof’ dat de Arabieren, eenmaal verenigd, Gods uitverkoren volk zouden worden en dan recht zouden hebben op ‘de rijkdommen van de wereld’. Uit de diepten van de hel bevat inzichtelijke bespiegelingen over een uiterst reli­gieus én wreed tijdperk. (Fokke Obbema)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.